บทบาท การปรับตัว และการสื่อสาร ช่วงเวลา พ.ศ. 2490 - พ.ศ. 2568 ของศาลเจ้าปุนเถ่ากงม่า และศาลเจ้าพ่อเสือของย่านตลาดใต้ จังหวัดพิษณุโลก

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์คือเพื่อศึกษาบทบาท ปรับตัว และการสื่อสาร ช่วงเวลาพ.ศ. 2490 - พ.ศ.2568 ของศาลเจ้าปุนเถ่ากงม่า และศาลเจ้าพ่อเสือ ย่านตลาดใต้ จังหวัดพิษณุโลก ด้วยการศึกษาผ่านเอกสารและการเก็บข้อมูลภาคสนามด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 38 คน ด้วยการเกณฑ์การคัดเลือกจากความสัมพันธ์ที่เกี่ยวข้องกับศาลเจ้าตามช่วงอายุและการสังเกตการณ์เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์เพื่อนำเสนอการวิจัยแบบพรรณาวิเคราะห์ ผลการวิจัย พบว่า ศาสนสถานยังคงเป็นศูนย์รวมแห่งศรัทธาที่เริ่มปรับเปลี่ยนไปสู่ความเชื่อแบบพหุวัฒนธรรม โดยความเข้มงวดและพิธีกรรมดั้งเดิมมีการเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย การปรับเปลี่ยนนี้เกิดขึ้นอย่างสมดุลเพื่อการดำรงอยู่โครงสร้างการบริหารจัดการ มีความชัดเจน โปร่งใส และตรวจสอบได้มากยิ่งขึ้นตามบริบททางสังคมและกฎหมายสถานะของศาสนสถานเปลี่ยนแปลงไป จากเพียงพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์สู่การเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ ที่บุคคลต่างวัยมองเห็นคุณค่าที่แตกต่างกัน คนรุ่นก่อนมองว่าเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ศรัทธา คนรุ่นใหม่มองว่าเป็นแหล่งประวัติศาสตร์ การเรียนรู้ การท่องเที่ยว พิธีกรรมมีการเปลี่ยนผ่านสู่รูปแบบปฏิบัติการที่ผสมผสานความเชื่อที่หลากหลาย ทั้งลัทธิเต๋า ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และศาสนาพุทธ รวมถึงการทรงเจ้า กลายเป็นพิธีกรรมพหุวัฒนธรรมรูปแบบใหม่การสื่อสารยังคงเน้นสื่อบุคคลที่มีอิทธิพล แต่สื่อดิจิทัลช่วยให้การเผยแพร่ข้อมูลกระจายตัวและมีการมีส่วนร่วมมากยิ่งขึ้น