แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการชุมชนอย่างยั่งยืน: ศึกษากรณีชุมชนบ้านหนองสังข์ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ (1) เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการชุมชนบ้านหนองสังข์ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว และ (2) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการชุมชนอย่างยั่งยืนในพื้นที่บ้านหนองสังข์ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่เป็นคณะกรรมการกลางหมู่บ้านอาสาและพัฒนาป้องกันตนเอง จำนวน 14 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก และการศึกษาเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า (1) ชุมชนบ้านหนองสังข์ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมทั้งในระดับภายในชุมชนและสร้างภาคีเครือข่ายภายนอกชุมชน นับตั้งแต่การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน การมีส่วนร่วมในการรับผลประโยชน์ และการมีส่วนร่วมในการประเมินผล รวมทั้งสร้างการมีส่วนร่วมเพื่อการเปลี่ยนแปลงและการมีส่วนร่วมแบบพึ่งตนเอง และ (2) แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการชุมชนอย่างยั่งยืนในพื้นที่บ้านหนองสังข์ ประกอบด้วย 3 มิติหลัก ได้แก่ (1) การสร้างการมีส่วนร่วมอย่างทั่วถึง โดยมุ่งเปิดโอกาสให้ประชาชนทุกกลุ่ม โดยเฉพาะกลุ่มที่ยังไม่ได้เข้ามามีส่วนร่วม หรือมีส่วนร่วมไม่สม่ำเสมอ เข้ามามีบทบาทในทุกขั้นตอนของการพัฒนา (2) การพัฒนากลไกและกิจกรรมการมีส่วนร่วม ผ่านการออกแบบกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การร่วมแรงและการมีส่วนร่วมในการจัดการ เพื่อเสริมสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน และ (3) การเสริมสร้างธรรมาภิบาลและความโปร่งใส โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนที่มีความรู้และความเชี่ยวชาญเข้ามามีบทบาทในการกำกับ ตรวจสอบ และติดตามการดำเนินงานของชุมชน