การสังเคราะห์งานวิจัยการสอนภาษาไทย : แนวโน้มการพัฒนาทักษะการฟัง–พูด
DOI:
https://doi.org/10.65205/jhssrru.2026.e297351คำสำคัญ:
การสังเคราะห์งานวิจัย, การสอนภาษาไทย, ทักษะการฟัง, ทักษะการพูดบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อสังเคราะห์งานวิจัยด้านการสอนภาษาไทยที่มุ่งพัฒนาทักษะการฟังและการพูด ระหว่างปี พ.ศ. 2558–2568 ข้อมูลที่นำมาศึกษาได้มาจากวิทยานิพนธ์ระดับมหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิตของ 9 มหาวิทยาลัย ได้แก่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยทักษิณ มหาวิทยาลัยนเรศวร มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มหาวิทยาลัยรามคำแหงมหาวิทยาลัยศิลปากร และมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ซึ่งสืบค้นได้จากคลังข้อมูลวิทยานิพนธ์ของมหาวิทยาลัยและเว็บไซต์ ThaiLIS รวมงานวิจัยทั้งหมด 217 เรื่อง ใช้วิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) ผู้วิจัยบันทึกข้อมูลและสาระสำคัญด้วยแบบสรุป Cornell Notes แล้วคัดเลือกเฉพาะงานวิจัยที่มุ่งพัฒนาทักษะการฟัง–พูด เพื่อนำมาสังเคราะห์โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหาแบบอุปนัยร่วมกับสถิติเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า งานวิจัยด้านการฟัง–พูดมีเพียง 7 เรื่อง คิดเป็นร้อยละ 3.23 ของงานวิจัยทั้งหมดแนวทางที่ใช้ในการพัฒนาทักษะการฟังและการพูดมีความหลากหลาย ได้แก่ การใช้นิทานและบทบาทสมมติในระดับปฐมวัย เทคนิคเพื่อนคู่คิดในระดับประถมศึกษา การเรียนรู้แบบร่วมมือร่วมกับข้อมูลท้องถิ่นในระดับมัธยมศึกษา ตลอดจนการบูรณาการทฤษฎีความเชื่อมั่นในความสามารถของตนเองและการสอนภาษาเพื่อการสื่อสารร่วมกับสื่ออิเล็กทรอนิกส์สำหรับผู้เรียนต่างชาติ ผลการสังเคราะห์สะท้อนว่า การพัฒนาทักษะการฟัง–พูดควรจัดกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ปฏิสัมพันธ์ ลงมือปฏิบัติ และได้รับการสะท้อนกลับอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งยังชี้ให้เห็นว่าควรมีการพัฒนางานวิจัยด้านทักษะการฟัง–พูดเพิ่มเติม เพื่อสร้างองค์ความรู้ที่ครอบคลุมทุกช่วงชั้นและสนับสนุนสมรรถนะการสื่อสารที่สำคัญของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). ทักษะที่จำเป็นแห่งอนาคต. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
ชนกพร ฟักสังข์, ธนนันท์ ธนารัชตะภูมิ, และฉัตรศิริ ปิยะพิมลสิทธิ์. (2562). รูปแบบการให้ข้อมูลย้อนกลับเพื่อส่งเสริมทักษะการเขียนเชิงวิเคราะห์สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 36(3), 1–15.
ชัยยา บุรีสุวรรณ. (2559). การพัฒนารูปแบบการสอน การดู การฟัง และการอ่าน เพื่อส่งเสริมการคิดวิเคราะห์และการคิดเชิงเหตุผลของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ทิศนา แขมมณี. (2557). ศาสตร์การสอน : องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 18). สํานักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิกุล พูลสวัสดิ์. (2562). การพัฒนาความสามารถด้านการฟังและการพูดของนักเรียนชั้นอนุบาลชั้นปีที่ 1 โดยการจัดกิจกรรมเล่านิทานอีสปร่วมกับกิจกรรมเกมการศึกษา [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยทักษิณ.
พิสมร ชูเอม. (2561). การพัฒนาความสามารถในการพูดของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ด้วยเทคนิคเพื่อนคู่คิด [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ. (2545). ภาษาไทยกับการสื่อสาร. สื่อตะวัน.
วราพร ดำจับ. (2560). การสื่อสารในยุคดิจิทัล (Digital Communication). สหศาสตร์ศรีปทุม ชลบุรี, 3(1).
วิกานดา พรสกุลวานิช. (2565). สื่อใหม่และการจัดการการสื่อสาร. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศุภขวัญ สิทธิรักษ์. (2561). การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ภาษาแบบองค์รวมโดยใช้นิทานเป็นฐานร่วมกับการแสดงบทบาทสมมติเพื่อพัฒนาความสามารถทางภาษาด้านการฟังและการพูดของเด็กปฐมวัย [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยทักษิณ.
สรวชญ สมณวัฒนา. (2564). การพัฒนาความสามารถด้านการพูดของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ด้วยการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือร่วมกับข้อมูลท้องถิ่น [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สุมาลี ชัยเจริญ.(2559). การออกแบบการสอน หลักการทฤษฎีสู่การปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงพิมพ์เพ็ญพริ้นติ้ง.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2553). การอ่านออกเขียนได้ : นโยบายและแนวทางการพัฒนา. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). การประเมินเพื่อพัฒนา (Assessment for Learning : AfL) เรื่องหลักสูตรฉบับปรับปรุง. สำนักทดสอบทางการศึกษา.
Zhou, X. (2561). การพัฒนารูปแบบการสอนภาษาไทยเพื่อเสริมสร้างความสามารถทางการพูดภาษาไทยของนักศึกษาจีน [วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยบูรพา.
Sai San Myint. (2567). การพัฒนาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การพูดภาษาไทยเพื่อการสื่อสารในชีวิตประจำวันร่วมกับวิธีการสอนภาษาเพื่อการสื่อสาร เพื่อส่งเสริมความสามารถด้านการพูดภาษาไทย เพื่อการสื่อสารสำหรับผู้เรียนชาวเมียนมา. [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
