นโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI Policy)
Journal of Humanities and Social Sciences, Surindra Rajabhat University
วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ตระหนักถึงบทบาทของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ที่เข้ามามีอิทธิพลต่อกระบวนการผลิตองค์ความรู้ในยุคดิจิทัล โดยเฉพาะในบริบทของมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ซึ่งให้ความสำคัญต่อเจตจำนงของผู้วิจัย การวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ การตีความ และการสร้างคุณค่าทางวิชาการอย่างมีจริยธรรม
วารสารจึงกำหนดนโยบายการใช้ AI เพื่อเป็นแนวทางสำหรับผู้นิพนธ์ ผู้ประเมินบทความ และบรรณาธิการ ดังต่อไปนี้
1. การใช้ AI สำหรับผู้นิพนธ์บทความ 1.1 ขอบเขตการใช้ AIผู้นิพนธ์สามารถใช้ AI เป็นเครื่องมือสนับสนุนในด้าน
-
การตรวจสอบไวยากรณ์
-
การปรับปรุงความชัดเจนของภาษา
-
การจัดโครงสร้างเนื้อหา
-
การสังเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น
ทั้งนี้ AI ไม่สามารถเป็นผู้นิพนธ์ร่วม (co-author) หรือผู้นิพนธ์หลักได้ และไม่สามารถแทนเจตจำนงของมนุษย์ในการสร้างองค์ความรู้
1.2 ความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์ผู้นิพนธ์ต้องรับผิดชอบต่อเนื้อหาทั้งหมดของบทความ ไม่ว่าบทความนั้นจะมีการใช้ AI ช่วยเหลือหรือไม่ รวมถึง
-
ความถูกต้องของข้อมูล
-
ความสมบูรณ์ทางวิชาการ
-
การอ้างอิงที่ถูกต้อง
-
การไม่ละเมิดลิขสิทธิ์
-
การไม่ละเมิดจรรยาบรรณการวิจัย
หากมีการใช้ AI ช่วยสร้างหรือวิเคราะห์เนื้อหา ผู้นิพนธ์ต้องตรวจสอบและรับรองว่าเนื้อหาดังกล่าวมีการควบคุมโดยมนุษย์อย่างเหมาะสม
1.3 การเปิดเผยการใช้ AIหากมีการใช้ AI ในการวิเคราะห์ข้อมูล การสร้างตาราง ภาพ หรือเนื้อหาที่มีผลต่อสาระสำคัญของบทความ ผู้นิพนธ์ต้องเปิดเผยข้อมูลการใช้ AI อย่างชัดเจนในส่วนที่เหมาะสม เช่น
-
วิธีดำเนินการวิจัย (Methodology)
-
กิตติกรรมประกาศ (Acknowledgements)
โดยควรระบุชื่อเครื่องมือ รุ่น (Version) และลักษณะการใช้งาน เพื่อความโปร่งใสและตรวจสอบได้
1.4 การใช้ AI เพื่อปรับภาษาการใช้ AI เพื่อช่วยตรวจสอบไวยากรณ์หรือปรับปรุงภาษา โดยไม่กระทบต่อเนื้อหาสาระหลักของบทความ ไม่จำเป็นต้องเปิดเผยเป็นกรณีพิเศษ
2. การใช้ AI สำหรับผู้ประเมินบทความ (Peer Reviewers) 2.1 การรักษาความลับผู้ประเมินต้องไม่อัปโหลดต้นฉบับบทความ หรือส่วนใดส่วนหนึ่งของบทความลงในเครื่องมือ AI สาธารณะหรือระบบที่ไม่สามารถรับรองความปลอดภัยของข้อมูลได้ เนื่องจากอาจละเมิดความลับของผู้นิพนธ์
2.2 การประเมินด้วยวิจารณญาณมนุษย์การประเมินบทความต้องอาศัยความเชี่ยวชาญและวิจารณญาณของผู้ประเมินเป็นหลัก ผู้ประเมินไม่ควรใช้ AI ในการสรุปผลหรือจัดทำรายงานการประเมินแทนการพิจารณาเชิงวิชาการของตน
2.3 การใช้ AI เพื่อสนับสนุนทางเทคนิคผู้ประเมินสามารถใช้ AI ในการช่วยตรวจสอบไวยากรณ์หรือความชัดเจนของภาษาได้ หากไม่กระทบต่อสาระสำคัญของการประเมิน
3. การใช้ AI สำหรับบรรณาธิการ 3.1 การคุ้มครองข้อมูลต้นฉบับบรรณาธิการต้องไม่อัปโหลดต้นฉบับบทความลงในระบบ AI เว้นแต่เป็นเครื่องมือที่มีมาตรฐานความปลอดภัยของข้อมูล และใช้เพื่อการตรวจสอบทางเทคนิคเท่านั้น
3.2 การตรวจสอบการใช้ AIบรรณาธิการสามารถใช้เครื่องมือหรือแนวทางที่เหมาะสมในการตรวจสอบการใช้ AI ในกรณีที่มีข้อสงสัย เช่น
-
เนื้อหาที่ไม่มีแหล่งอ้างอิง
-
รูปแบบภาษาที่ผิดปกติ
-
ภาพหรือข้อมูลที่อาจสร้างโดยอัตโนมัติ
บรรณาธิการสามารถใช้ AI ในการจัดการเอกสาร ตรวจสอบรูปแบบ หรือสนับสนุนงานเชิงเทคนิค โดยไม่กระทบต่อการตัดสินทางวิชาการ
4. แนวทางการพิจารณาบทความที่ใช้ AI 4.1 การไม่รับบทความที่สร้างโดย AI ทั้งหมดวารสารจะไม่รับพิจารณาหรือตีพิมพ์บทความที่สร้างเนื้อหาโดย AI ทั้งหมด หรือไม่มีการควบคุมและกลั่นกรองโดยมนุษย์อย่างเหมาะสม
4.2 การไม่เปิดเผยการใช้ AIวารสารสงวนสิทธิ์ไม่รับพิจารณาบทความที่ผู้นิพนธ์ไม่เปิดเผยข้อมูลการใช้ AI อย่างครบถ้วน หรือไม่สามารถรับผิดชอบต่อเนื้อหาที่เผยแพร่
4.3 การอุทธรณ์ผู้นิพนธ์สามารถยื่นคำร้องชี้แจงหรือโต้แย้งผลการพิจารณาที่เกี่ยวข้องกับการใช้ AI โดยต้องแสดงหลักฐานที่ชัดเจน ทั้งนี้ การพิจารณาของกองบรรณาธิการถือเป็นที่สิ้นสุด
4.4 การเพิกถอนบทความหากตรวจพบภายหลังว่าบทความที่ได้รับการตีพิมพ์มีการใช้ AI โดยละเมิดนโยบายนี้ วารสารขอสงวนสิทธิ์ในการเพิกถอนบทความ (Retraction) และแจ้งเหตุผลอย่างชัดเจนบนเว็บไซต์วารสาร
หมายเหตุนโยบายฉบับนี้พัฒนาขึ้นโดยอ้างอิงแนวทางของ COPE Council และ World Association of Medical Editors (WAME) และปรับให้สอดคล้องกับบริบทของวารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ในยุคดิจิทัล
ปรับปรุงล่าสุด: 19 กุมภาพันธ์ 2569
