การศึกษาประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อ ภูมิปัญญา อัตลักษณ์อาหารชาติพันธุ์ชาวจีน จังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดตรัง

Main Article Content

กรกฎ จำเนียร
ทองพูล มุขรักษ์
เชษฐา มุหะหมัด
ปฐมพงษ์ ฉับพลัน
มานะ ขุนวีช่วย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อ ภูมิปัญญา และอัตลักษณ์อาหารชาติพันธุ์ชาวจีน จังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดตรัง 2) จัดทำฐานข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ภูมิปัญญา ความเชื่อ อัตลักษณ์ของอาหารชาติพันธุ์ชาวจีน จังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดตรัง และ 3) จัดทำแผนที่ทางวัฒนธรรมแสดงข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ภูมิปัญญา ความเชื่อ อัตลักษณ์ของอาหารชาติพันธุ์
ชาวจีน จังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดตรัง งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ 
ใช้การสัมภาษณ์และสนทนากลุ่มผู้ให้ข้อมูลที่มีองค์ความรู้ด้านอาหารจีนพื้นที่ละ 15 คน  จำนวน 4 พื้นที่ รวม 60 คน และผู้ประกอบการอาหารจีนใน 4 พื้นที่ จำนวน 7 ราย
ผลการวิจัยพบว่า 1) ข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ฯ ได้ผลว่า ชาติพันธุ์ชาวจีนเข้ามาในภาคใต้ของประเทศไทยครั้งใหญ่ในรัชกาลที่ 5 เป็นช่วงที่สหพันธรัฐมลายูอนุญาตให้คนที่ไม่ใช่ชาวมลายูถือครองที่ดินทำการเกษตรในปริมาณน้อย ในขณะเดียวกัน ประเทศไทยมีการพัฒนาเส้นทางรถไฟ การเริ่มทำเหมืองดีบุก และมีการเพาะปลูกยางพาราพืชเศรษฐกิจใหม่ การเข้ามาของชาวจีนทำให้เกิดการผสมผสานทางวัฒนธรรมทั้งกับชาวจีนต่างชาติพันธุ์ และชาวจีนกับคนไทยในท้องถิ่น ส่งผลให้ใน 4 พื้นที่ ทั้งในอำเภอเมือง อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง อำเภอนาบอน และอำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช 
มีวัฒนธรรมประเพณีจีนปรากฏคล้ายคลึงกัน โดยเฉพาะประเพณีกินเจ ตรุษจีน และเช็งเม้ง ด้านภูมิปัญญา ความเชื่อ และอัตลักษณ์อาหารชาติพันธุ์ชาวจีน พบว่า มีวัฒนธรรม
ด้านอาหารชาติพันธุ์ชาวจีนที่คล้ายคลึงกันของทั้งสองจังหวัด กล่าวคือ ในพื้นที่จังหวัดตรังและอำเภอนาบอน จังหวัดนครศรีธรรมราช ในวันฝังหรือวันเผาศพ ก่อนยกศพหรือ
เผาศพมีการเซ่นไหว้ด้วยหมูย่าง หลังจากนั้นจะนำไปเลี้ยงแขกร่วมงาน นอกจากนี้ ยังมีการเลี้ยงแขกด้วยเส้นหมี่ แตกต่างจากอำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช นอกจากนี้ 
ในวิถีประจำวัน อาหารชาติพันธุ์ชาวจีนแต่ละชาติพันธุ์มีความแตกต่างในเรื่องการใช้วัตถุดิบ เครื่องปรุงอาหาร และรูปลักษณ์อาหาร เป็นต้น  2) การสร้างฐานข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ฯ ดิจิทัลได้พัฒนาในรูปแบบสมัยใหม่ที่สามารถเข้าถึงได้ เป็นฐานข้อมูลที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ทันที นำเสนอในรูปแบบของเว็บไซต์ และสื่อทางแพลตฟอร์มยูทูบ (YouTube) และ 3) แผนที่ทางวัฒนธรรมออกแบบขึ้นเพื่อแสดงถึงอัตลักษณ์ชาติพันธุ์
ชาวจีนในแต่ละพื้นที่ผ่านคลิปวิดีโอร้านอาหารที่อยู่ภายใต้การวิจัย โดยสามารถสแกน
คิวอาร์โค้ดรับชม มีการระบุพื้นที่พิกัดของร้าน ตลอดจนช่องทางการติดต่อที่ชัดเจน 

 

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
จำเนียร ก., มุขรักษ์ ท., มุหะหมัด เ., ฉับพลัน ป., & ขุนวีช่วย ม. (2026). การศึกษาประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อ ภูมิปัญญา อัตลักษณ์อาหารชาติพันธุ์ชาวจีน จังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดตรัง . วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 18(1), 1–26. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jhsc/article/view/297347
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรกฎ จำเนียร, ทองพูล มุขรักษ์, เชษฐา มุหะหมัด, ปฐมพงษ์ ฉับพลัน, และ มานะ ขุนวีช่วย.

(2568). การออกแบบระบบสารสนเทศอัตลักษณ์อาหารชาติพันธุ์ชาวจีนบน

แผนที่ทางภูมิศาสตร์ จังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดตรัง. ใน รายงานการ

วิจัยเรื่องการศึกษาประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อ ภูมิปัญญา

อัตลักษณ์อาหารชนชาติจีน จังหวัดนครศรีธรรมราชและจังหวัดตรัง.

นครศรีธรรมราช: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช.

กรกฎ จำเนียร, ทองพูล มุขรักษ์, เชษฐา มุหะหมัด, ปฐมพงษ์ ฉับพลัน, และ มานะ ขุนวีช่วย.

(2568). ช่องทางเผยแพร่ทางแพลตฟอร์มยูทูบ. ใน รายงานการวิจัยเรื่องการ

ศึกษาประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อ ภูมิปัญญา อัตลักษณ์อาหาร

ชนชาติจีน จังหวัดนครศรีธรรมราชและจังหวัดตรัง. นครศรีธรรมราช:

มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช.

กรกฎ จำเนียร, ทองพูล มุขรักษ์, เชษฐา มุหะหมัด, ปฐมพงษ์ ฉับพลัน, และ มานะ ขุนวีช่วย.

(2568). ตัวอย่างแผนที่ทางวัฒนธรรมอาหารชาติพันธุ์ชาวจีน อำเภอเมือง

จังหวัดตรัง. ใน รายงานการวิจัยเรื่องการศึกษาประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม

ประเพณี ความเชื่อ ภูมิปัญญา อัตลักษณ์อาหารชนชาติจีน จังหวัด

นครศรีธรรมราชและจังหวัดตรัง. นครศรีธรรมราช: มหาวิทยาลัยราชภัฏ

นครศรีธรรมราช.

กรกฎ จำเนียร, ทองพูล มุขรักษ์, เชษฐา มุหะหมัด, ปฐมพงษ์ ฉับพลัน, และ มานะ ขุนวีช่วย.

(2568). เมนูอาหารที่โดดเด่น. ใน รายงานการวิจัยเรื่องการศึกษาประวัติศาสตร์

วัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อ ภูมิปัญญา อัตลักษณ์อาหารชนชาติจีน จังหวัด

นครศรีธรรมราชและจังหวัดตรัง. นครศรีธรรมราช: มหาวิทยาลัยราชภัฏ

นครศรีธรรมราช.

กรองจันทน์ จันทรพาหา. (2566). ชาวจีนอพยพใหม่ทางภาคใต้ของประเทศไทย. http://

www.csc.ias.chula.ac.th/wp-content/uploads/2023/03/ชาวจีนอพยพ

ใหม่ในภาคใต้04.pdf

เกรียงไกร เกิดศิริ, ปัทม์ วงค์ประดิษฐ์, และ อิสรชัย บูรณะอรรจน์. (2561). จอร์จทาวน์

เกาะปีนัง: จากเมืองท่าสำคัญสู่เมืองมรดกโลก. กรุงเทพฯ: มติชน.

จรีพร เชื้อเจ็ดตน, และ เกียรติศักดิ์ สร้อยสุวรรณ. (2562). รายงานการวิจัยเรื่องการ

แปรรูปอาหารจีนท้องถิ่นในเชิงพาณิชย์: กรณีศึกษาอาหารจีนท้องถิ่นถิ่นจังหวัด

ตรัง. ตรัง: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย.

เจษฎา นิลสงวนเดชะ. (2562, มกราคม–มิถุนายน). มอง “สังคมชาวจีนภาคใต้ของไทย”

ผ่านพระราชหัตถเลขา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวคราวเสด็จ

ประพาส แหลมมลายู ร.ศ. 109. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 10(1),

-215.

ตรีชาติ เลาแก้วหนู. (2550). แนวทางการอนุรักษ์และฟื้นฟูเมืองห้วยยอด จังหวัดตรัง.

https://doi.org/10.14457/CU.the.2007.126

เทศบาลเมืองทุ่งสง. (ม.ป.ป.). รู้จักทุ่งสง เมืองชุมทางกึ่งกลางคาบสมุทร. https://www.

tungsong.com/Tungsong_1.asp

นนทนันท์ แย้มวงษ์. (2564, พฤษภาคม-สิงหาคม). การพัฒนาระบบฐานข้อมูลวัฒนธรรม

ท้องถิ่นในเขตจังหวัดนนทบุรี. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

มหาวิทยาลัยบูรพา, 29(2), 49–75.

ปริญญา มงคลพาณิชย์, และ ชุติมา เข็มเจริญ. (2564). รายงานวิจัยเรื่องการศึกษา

อัตลักษณความเปนจีนที่เปลี่ยนแปลงไปในสังคมไทย : กรณีศึกษาครูชาวไทย ใน

โรงเรียนสาธิตแหง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. กรุงเทพฯ: คณะวิทยาการเรียน

รูและศึกษาศาสตร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร.

ปิยชาติ สึงตี, และ สิรีธร ถาวรวงศา. (2553). รายงานการวิจัยเรื่องประวัติศาสตร์และ

วัฒนธรรมของกลุ่มชาวจีนฮกจิวในภาคใต้ของประเทศไทย: กรณีศึกษาชุมชน

ชาวจีนฮกจิว อำเภอนาบอน จังหวัดนครศรีธรรมราช. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะ

กรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม.

ปิยชาติ สึงตี, และ สิรีธร ถาวรวงศา. (2561, กันยายน-ธันวาคม). ฮกจิวนาบอน:

ประวัติศาสตร์ชุมชนชาวจีนฮกจิว อำเภอนาบอน จังหวัดนครศรีธรรมราช.

วารสารสงขลานครินทร์ สาขาสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 24(3), 101–136.

ลลิตา เกิดเรือง. (2549). บทบาทของชาวจีนต่อการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมของ

เมืองตรัง พ.ศ.2458-ทศวรรษที่ 2520. วิทยานิพนธ์ อ.ม. (ประวัติศาสตร์เอเชีย

ตะวันออกเฉียงใต้). นครปฐม: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร.

วรรษมน เสริมชูวิทย์กุล, อรรฉรา ไชยอนันต์สิน, และ สิริวรรณพิชา ธนจิราวัฒน์. (2567,

มกราคม-มีนาคม). การปรับตัวทางวัฒนธรรมของการบริโภคอาหารจีนของคน

ไทยเชื้อสายจีนย่านเยาวราช. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 8(1),

–277.

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (ม.ป.ป.). โครงการวัฒนธรรมอาหารของกลุ่ม

ชาติพันธุ์จีนฮกจิว. https://24communities.sac.or.th /nabon/

สุกัญชลิกา บุญมาธรรม. (2563, มกราคม-มิถุนายน). การพัฒนาระบบฐานข้อมูลปัญหา

และความต้องการของชุมชนในจังหวัดเพชรบุรี กรณีศึกษาอำเภอบ้านลาด

(บ้านลาดโมเดล). วารสารการจัดการเทคโนโลยีนวัตกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏ

มหาสารคาม, 7(1), 51–62.

หลี่ เส้าฮุย, และ พรพันธุ์ เขมคุณาศัย. (2562, กรกฎาคม-ธันวาคม). การสังเคราะห์องค์

ความรู้เกี่ยวกับอัตลักษณ์จีนในประเทศไทยในช่วง 22 ปี (พ.ศ. 2538–2560).

วารสารอินทนิลทักษิณ, 14(2), 85–102.

เหยา ซือฉี, และ หวาง หยวนหยวน. (2566, กรกฎาคม-ธันวาคม). สถานภาพการวิจัยใน

แวดวงวิชาการจีนเกี่ยวกับชาวไทยเชื้อสายจีนและชาวจีนโพ้นทะเลใน

ประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ. 2553–2567. วารสารวิชาการและวิจัยสวนสุนันทา,

(2), 28–42.

อิ่มจิต เลิศพงษ์สมบัติ, วลักษณ์กมล จ่างกมล, พรปวีณ์ พุ่มเกิด, นภดล ทิพย์รัตน์, จารียา

อรรถอนุชิต, ฮัมเดีย มูดอ, ชนกิตติ์ ธนะสุข, กำธร เกิดทิพย์, อารีย์ ธรรมโคร่ง,

นราวดี โลหะจินดา, จิดาพร แสงนิล, และ สราวุฒิ เดชกมล. (2562). รายงาน

การวิจัยเรื่องม.อ.ปัตตานีกับการขับเคลื่อนศิลปะและวัฒนธรรมเพื่อการพัฒนา:

วงแหวนพหุวัฒนธรรมเมืองปัตตานี. https://elibrary.tsri.or.th/fullP/RD

G60A0045/RDG60A0045_full.pdf

Tang Xi. (2557). การผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมของคนไทยเชื้อสายจีนในเขตเทศบาล

เมือง จังหวัดกาฬสินธุ์. วิทยานิพนธ์ ศศ.ม. (วัฒนธรรมศาสตร์). มหาสารคาม:

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.