ปัจจัยที่ส่งผลต่อโอกาสในการเข้าถึงสิทธิการศึกษา ของเด็กข้ามชาติสัญชาติเมียนมาร์ในชุมชนแหลมนก จังหวัดปัตตานี

Main Article Content

วฤณดา วงศ์โรจน์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อโอกาสในการเข้าถึงสิทธิการศึกษาของเด็กข้ามชาติสัญชาติ เมียนมาร์ในชุมชนแหลมนก จังหวัดปัตตานี 
ภายใต้ระบบการศึกษาของไทย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือการวิจัยและ
การรวบรวมข้อมูลใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ
กลุ่มต่าง ๆ ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและนำเสนอผลการวิจัยเชิงบรรยาย
ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อโอกาสในการเข้าถึงสิทธิการศึกษาของ
เด็กข้ามชาติในชุมชนแหลมนกที่สำคัญมี 5 ด้าน ได้แก่  1) ผู้ปกครองแรงงานข้ามชาติ สิทธิการเข้าเรียนขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของผู้ปกครองโดยได้รับอิทธิพลจากนายจ้างกับมูลนิธิรักษ์ไทยในฐานะผู้ให้ข้อมูล งานในกิจการอุตสาหกรรมประมงมีรายได้เพียงพอสร้าง
ความมั่นคงด้านที่อยู่ทำให้เด็กข้ามชาติสามารถเรียนต่อเนื่องจนจบ 2) ผู้เรียน เด็กข้ามชาติที่มีบัตรประจำตัวคนต่างด้าวสามารถเข้าถึงสิทธิได้ทุกอย่าง ในทางตรงข้ามเด็กข้ามชาติที่ไม่มีบัตรแม้ได้รับสิทธิเข้าเรียนแต่เมื่อเรียนจบต้องถูกตัดสิทธิไม่ได้รับวุฒิบัตรการศึกษา 
3) หน่วยงานการศึกษาการทำงานสอดคล้องกับนโยบายการศึกษาชาติและการจัด
การศึกษาของโรงเรียนที่คำนึงถึงเด็กข้ามชาติช่วยให้เข้าถึงสิทธิการศึกษาง่ายขึ้น 
4) เครือข่ายแรงงานและองค์กรเอกชน มูลนิธิรักษ์ไทยช่วยให้เด็กข้ามชาติมีสิทธิเข้าเรียนในโรงเรียนไทยโดยการเป็นล่ามแปลภาษาไทยและแปลเอกสารในใบรับรองการเกิด และ 5) สภาพแวดล้อมของชุมชน เป็นปัจจัยเดียวที่ทำให้เด็กข้ามชาติเข้าไม่ถึงสิ่งสนับสนุน
การศึกษาในชุมชน สาเหตุจากขาดการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนและการมีอคติทางชาติพันธุ์ ยังพบการเข้าถึงสิทธิการศึกษาของเด็กข้ามชาติยังไม่สมบูรณ์แบบเพราะในบางปัจจัยขาดความเข้าใจกฎหมายด้านการศึกษา ขาดการมีส่วนร่วมในการทำงาน ดังนั้น
ผลการวิจัยนี้นำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำหนด
แนวปฏิบัติที่ผ่อนปรนและยืดหยุ่นเพื่อให้เด็กข้ามชาติเข้าถึงสิทธิการศึกษาโดยไม่ขัดต่อกฎหมาย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
วงศ์โรจน์ ว. (2026). ปัจจัยที่ส่งผลต่อโอกาสในการเข้าถึงสิทธิการศึกษา ของเด็กข้ามชาติสัญชาติเมียนมาร์ในชุมชนแหลมนก จังหวัดปัตตานี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 18(1), 82–114. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jhsc/article/view/294352
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กนิษฐนันท์ ทรัพย์ศฤงฆรา. (2564). แนวทางการจัดการศึกษาบุตรแรงงานข้ามชาติ

โดยองค์กรพัฒนาเอกชนที่เหมาะสมพื้นที่จังหวัดสมุทรสาคร. สารนิพนธ์ รป.ม.

(นโยบายและการจัดการสาธารณะ). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (18 มิถุนายน 2567). เด็กนอกระบบ 1.02 ล้าน

คนหายไปอยู่ไหน [อินโฟกราฟิก]. เว็บเพจ. https://www.eef.or.th/info

graphic-1-02-million-children/

ไกรยส ภัทราวาท. (2558). รีเซ็ตการศึกษาท้องถิ่นเพื่อสร้างความเป็นธรรมทางสังคม.

กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.

ชนิตา รักษ์เมือง. (2557). สิทธิและเสรีภาพทางการศึกษา: พื้นฐานการศึกษาทางสังคม

และกฎหมาย.

ทรงชัย ทองปาน. (2564). องค์ความรู้ว่าด้วยแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย.

ปทุมธานี: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ประสิทธิ์ ลีปรีชา. (2565). ชาติพันธุ์สัมพันธ์: การเมืองของความสัมพันธ์และแนวคิดการ

ศึกษา. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.

มูลนิธิเพื่อสิทธิมนุษยชนและการพัฒนา. (2567). ชีวิต ความหวัง ความฝัน (เยาวชน ลูก

หลานแรงงานข้ามชาติ) ต้องไม่ถูกทิ้ง. https://hrdfoundation.org/?p=3953

สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2564). รายงานสถานการณ์การจัดการ

ศึกษาสำหรับเด็กข้ามชาติในประเทศไทย. https://www.unicef.org/

thailand/media/9891/file/Investing%20in%20a%20Global%20

Future%20-

สำนักงานแรงงานจังหวัดปัตตานี. (2567). รายงานสถานการณ์แรงงานจังหวัดปัตตานี

ไตรมาสที่ 1 ปี 2567 เดือนมกราคม-มีนาคม 2567. https://

pattani.mol.go.th/wp-content/uploads/sites/81/2024/05.pdf

สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว. (2568). สถิติคนต่างด้าวประจำเดือนกันยายน 2568 ที่ได้

รับอนุญาตทำงานคงเหลือทั่วราชอาณาจักร. https://www.doe.go.th/prd/

assets/upload/files/alien_th.pdf

สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. (8 กันยายน 2567). แถลงการณ์คณะ

กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) แสดงความห่วงใยกรณีการปิดศูนย์การ์

เรียนรู้เด็กข้ามชาติ [คำแถลงการณ์]. เฟซบุ๊ก. https://www.facebook.com/

nhrct/posts//838660011787729/

สืบสกุล บำรุงบุตร, และ ฟ้าสว่าง อภิมหาเกรียงไกร. (2568). แรงงานข้ามชาติกับอคติทาง

ชาติพันธุ์: ความเกลียดชังคนอื่นในสังคมไทยที่กลายเป็นอุปสรรคต่อการ

คุ้มครองแรงงาน. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์แห่งเกษตรศาสตร์,

(1), 91-130. https://so14.tci-thaijo.org/index.php/PSPAJKU/article/

view/1785/1007

Arphattananon, T. (2021). Education of Migrant Children from Myanmar in

Thai Government Schools. Manusya: Journal of Humanities, 24(3),

-425. http://www.manusya.journals.chula.ac.th/wp-content/

uploads/2022/04/MNYA_024_03_innerwork-5-95-111.pdf

Harkins, B. (2019). Thailand Migration Report 2019. United Nations

Thematic Working Group on Migration in Thailand. https://thailand.

un.org/sites/default/files/2020-06/Thailand-Migration-Report-2019.

pdf

Castles, S. (2004). Migration, Citizenship, and Education. In Diversity and

Citizenship Education: Global Perspectives, (pp. 25). SanFrancisco:

Jossey-Bass.

Caouette, T., Sciortino, R., Guest, P. & Feinstein, A. (2006). Labor Migration in

the Greater Mekong Sub-region. NewYork: The Rockefeller

Foundation.

Crang, M. (1998). Cultural Geography. NewYork: Routledge.

Eriksen, T.H. (2010). Ethnicity and nationalism: Anthropological perspectives

(3rd ed.). London: Pluto Press.

บุคลานุกรม

คนไทยในชุมชนแหลมนก คนที่ 1 (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี.

เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2568.

คนไทยในชุมชนแหลมนก คนที่ 2 (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี.

เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2568.

คนไทยในชุมชนแหลมนก คนที่ 3 (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี.

เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2568.

เจ้าหน้าที่รัฐด้านการศึกษาในพื้นที่ คนที่ 1 (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์

(ผู้สัมภาษณ์). ณ โรงเรียนเมืองปัตตานี ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัด

ปัตตานี. เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2568.

เจ้าหน้าที่รัฐด้านการศึกษาในพื้นที่ คนที่ 2 (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์

(ผู้สัมภาษณ์). ณ สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดปัตตานี ตำบลสะบารัง อำเภอ

เมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2568.

เจ้าหน้าที่รัฐด้านการศึกษาในพื้นที่ คนที่ 3 (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์

(ผู้สัมภาษณ์). ณ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านแหลมนก ตำบลบานา อำเภอเมือง

ปัตตานี จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2568.

เจ้าหน้าที่รัฐด้านการศึกษาในพื้นที่ คนที่ 4 (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์

(ผู้สัมภาษณ์). ณ โรงเรียนชุมชนบ้านยูโย ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี

จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2568.

เจ้าหน้าที่มูลนิธิรักษ์ไทย (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์). ณ สำนักงาน

มูลนิธิรักษ์ไทย ตำบลรูสะมิแล อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 18

มีนาคม 2568.

ติง (นามสมมุติ) ผู้ปกครองแรงงานข้ามชาติสัญชาติเมียนมาร์ (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา

วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์). ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี

จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2568.

มอม (นามสมมุติ) ผู้ปกครองแรงงานข้ามชาติสัญชาติเมียนมาร์ (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา

วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์). ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี

จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2568.

ธันวา (นามสมมุติ) อดีตนักเรียนข้ามชาติสัญชาติเมียนมาร์ (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา

วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์). ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมือง

ปัตตานี จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2568.

สุ (นามสมมุติ) อดีตนักเรียนข้ามชาติสัญชาติเมียนมาร์ (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา วงศ์โรจน์

(ผู้สัมภาษณ์). ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัด

ปัตตานี. เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2568.

เอทิดา (นามสมมุติ) ผู้ปกครองแรงงานข้ามชาติสัญชาติเมียนมาร์ (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา

วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์). ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี

จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2568.

โอ (นามสมมุติ) ผู้ปกครองแรงงานข้ามชาติสัญชาติเมียนมาร์ (ผู้ให้สัมภาษณ์) วฤณดา

วงศ์โรจน์ (ผู้สัมภาษณ์). ณ บ้านแหลมนก หมู่ 9 ตำบลบานา อำเภอเมืองปัตตานี

จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2568.