กลไกพื้นฐานของความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรม การเป็นสมาชิกที่ดีในการถ่ายทอดอิทธิพลจากสุขภาวะ ในที่ทำงานสู่ผลการปฏิบัติงานภายใต้เงื่อนไข การพัฒนาการพึ่งพาตนเอง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ผลการปฏิบัติงานของพนักงาน (JP) ความฉลาดทางอารมณ์ (EQ) พฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีขององค์การ (OCB) และการพัฒนาการพึ่งพาตนเอง (SRD) ในสถานประกอบการทั้งในเชิงเอกสารและเชิงประจักษณ์ และ 2) ทดสอบตัวแบบความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างที่สุขภาวะในที่ทำงาน (WWL) มีอิทธิพลทางตรงต่อผลการปฏิบัติงานของพนักงาน (JP) และอิทธิพลทางอ้อมที่ผ่านความฉลาดทางอารมณ์ พฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีขององค์การ (OCB) ที่เป็นตัวแปรคั่นกลางทั้งนี้เป็นไปตามเงื่อนไขของ
การพัฒนาการพึ่งพาตนเองที่ใช้เป็นตัวแปรกำกับเรียกว่า moderated mediation
model การวิจัยใช้วิธีวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลกับพนักงานภาคเอกชนในเขตกรุงเทพมหานคร โดยส่งแบบสอบถามไปทางออนไลน์จำนวน 400 คนได้รับแบบสอบถามที่สมบูรณ์จำนวน 220 คน และวิเคราะห์ตัวแบบด้วยโปรแกรม Smart PLS 4
ผลการวิจัยพบว่า 1) ระดับสุขภาวะในที่ทำงาน (𝑥̅ = 3.32) ระดับผลการปฏิบัติงานของพนักงาน (𝑥̅ = 3.29) ระดับความฉลาดทางอารมณ์ (𝑥̅ = 3.46) ระดับพฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีขององค์การ (𝑥̅ = 3.48) และระดับการพัฒนาการพึ่งพาตนเองในสถานประกอบการ (𝑥̅ = 3.32) โดยเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง (3.29-3.48) ค่า CV ค่อนข้างสูงระหว่าง 0.29-0.34 แสดงว่าพนักงานมีความคิดเห็นในเรื่องเหล่านี้แตกต่างกันแต่อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ 2) สุขภาวะในที่ทำงานมีอิทธิพลทางตรงต่อการปฏิบัติงานของพนักงาน พบว่าอิทธิพลรวม (total effect, TE = 0.330, t = 7.040) มีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 มีค่าปานกลาง (Cohen, 1988: 79) ค่า TE ที่มากกว่า 0.20 ถือว่ามากในระดับที่บ่งชี้ว่าอาจมีปัจจัยอื่นร่วมถ่ายทอดอิทธิพลและเมื่อแทรกตัวแปรความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการเป็นพนักงานที่ดีขององค์การลงในตัวแบบพบว่าอิทธิพลรวมลดลง
ร้อยละ 58 คืออิทธิพลรวมจาก 0.330 เหลือเป็นอิทธิพลทางตรง 0.140 (direct effect, DE = 0.140, t = 2.560) มีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 แสดงว่าสุขภาวะในที่ทำงานยังคงมีอิทธิพลต่อผลการปฏิบัติงานและเป็นไปในเชิงบวกและ 3) การพัฒนาการพึ่งพาตัวเองเป็นตัวแปรกำกับที่ทำหน้าที่กำหนดเงื่อนไขของอิทธิพลทางตรงและทางอ้อมมีค่าเป็นลบ
กล่าวคือส่งผลกระทบทางลบต่ออิทธิพลทางตรงของสุขภาวะในที่ทำงานที่มีต่อผล
การปฏิบัติงานของพนักงาน (beta = -0.093, p =0.034) และส่งผลกระทบทางลบต่ออิทธิพลทางอ้อมของสุขภาวะในที่ทำงานที่มีต่อผลการปฏิบัติงานของพนักงานผ่าน
ความฉลาดทางอารมณ์ (beta = -0.118, p =0.002) แสดงว่าถ้าพนักงานมีการพัฒนาการพึ่งพาตัวเองสูงขึ้น ๆ อิทธิพลของสุขภาวะในที่ทำงานที่มีต่อผลการปฏิบัติงานของพนักงานจะลดลง แสดงให้เห็นว่าแม้ว่าการจัดการให้มีสุขภาวะที่ดีในองค์การคือ Happy 8 จะส่งผลกระทบที่ดีต่อผลการปฏิบัติงานของพนักงานแต่ก็เป็นปัจจัยภายนอก เป็นสิ่งจูงใจ สิ่งที่เกิดภายในจิตใจคือการพัฒนาการพึ่งพาตนเอง เช่นการปรับทัศนคติและทักษะ การพัฒนาทักษะการเรียนรู้ การจัดการทรัพยากรภายในการสื่อสารและวัฒนธรรมองค์การ
กลับสำคัญกว่า เพราะถ้าพนักงานพัฒนาการพึ่งพาตัวเอง (SRD) สูงอิทธิพลของสุขภาวะในที่ทำงาน (WWL) ที่มีต่อผลการปฏิบัติงานของพนักงาน (JP) ก็จะลดลง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับทุกเรื่องที่พิมพ์เผยแพร่ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องทางวิชาการโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Peview) เฉพาะสาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ การตีพิมพ์บทความซ้ำต้องได้รับการอนุญาตจากกองบรรณาธิการเป็นลายลักษณ์อักษร
เอกสารอ้างอิง
พรพิมล สุวรรณวัฒน์ (ผู้จัดทำ). กรอบแนวคิด. ณ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. เมื่อวันที่ 9
กันยายน 2568.
พรพิมล สุวรรณวัฒน์ (ผู้จัดทำ). ผลการประมาณค่าตัวแบบการวิจัย. ณ มหาวิทยาลัย
สวนดุสิต. เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2568.
Baruch, Y., & Holtom, B. C. (2008). Survey response rate levels and trends in
organizational research. Human Relations, 61(8), 1139–1160.
https://doi.org/10.1177/0018726708094863
Chairattananon, S., & Vongchavalitkul, B. (2020). Factors affecting the success
of workplace wellness programs in Thai organizations. Journal of
Human Resource Management, 18(2), 89–103.
Chernyak-Hai, L., & Rabenu, E. (2018). The new era workplace relationships:
Is social exchange theory still relevant?. Industrial and
Organizational Psychology, 11(3), 456–481. https://doi.org/10.1017/
iop.2018.67
Chin, W. W. (1998). The partial least squares approach to structural
equation modeling. In G. A. Marcoulides (Ed.), Modern methods for
business research, (pp. 295–336). Lawrence Erlbaum Associates.
Chong, J. X. Y., Capezio, A., Restubog, S. L. D., & Colbert, A. E. (2024).
Facilitating newcomer motivation through internalization: A
self-determination theory perspective. Human Resource
Management Review, 34(3), 100986. https://doi.org/10.1016/j.
hrmr.2023.100986
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.).
Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Cropanzano, R., & Mitchell, M. S. (2005). Social exchange theory: An
interdisciplinary review. Journal of Management, 31(6), 874–900.
https://doi.org/10.1177/0149206305279602
Deci, E. L., Olafsen, A. H., & Ryan, R. M. (2017). Self-determination theory in
work organizations: The state of a science. Annual Review of
Organizational Psychology and Organizational Behavior, 4, 19–43.
https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-032516-113108
Gallup. (2023). State of the global workplace report: 2023. Washington, DC:
Gallup Press.
Goleman, D. (2020). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ
(5th ed.). New York: Bantam Books.
Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and
how to report the results of PLS-SEM. European Business Review,
(1), 2–24. https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
Hobfoll, S. E. (2001). The influence of culture, community, and the
nested-self in the stress process: Advancing conservation of
resources theory. Applied Psychology, 50(3), 337–421. https://doi.
org/10.1111/1464-0597.00062
Jitpanya, C., Pattanasith, N., & Rojanabenjakun, P. (2023). Moderated
mediation effects of workplace wellness, emotional intelligence,
and program quality on organizational outcomes. International
Journal of Human Resource Studies, 13(2), 178–196. https://doi.
org/10.5296/ijhrs.v13i2.20977
Kanchanawasee, S., Tangkijvanich, P., & Chaiwat, U. (2022). Longitudinal
assessment of wellness programs and financial performance in Thai
enterprises. ASEAN Economic Bulletin, 39(1), 112–129.
Khamisa, N., Peltzer, K., & Oldenburg, B. (2018). Burnout in relation to specific
working conditions, demographic factors and health status in
Southeast Asian workplaces. Journal of Occupational Health, 60(3),
–245. https://doi.org/10.1539/joh.17-0261-OA
Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling
(4th ed.). New York: Guilford.
Miao, C., Humphrey, R. H., & Qian, S. (2017). Are the emotionally intelligent
good citizens or counterproductive? A meta-analysis of emotional
intelligence and its relationships with organizational citizenship
behavior. Personality and Individual Differences, 116, 144–156.
https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.04.015
Nie, Y., Chua, B. L., Yeung, A. S., Ryan, R. M., & Chan, W. Y. (2015). The
importance of autonomy support and the mediating role of work
motivation for well-being: Testing self-determination theory in a
Chinese work organisation. International Journal of Psychology,
(4), 245–255. https://doi.org/10.1002/ijop.12110
Organ, D. W., Podsakoff, P. M., & MacKenzie, S. B. (2018). Organizational
citizenship behavior: Its nature, antecedents, and consequences
(3rd ed.). California: SAGE.
Phongphanich, T., & Jirakraisiri, J. (2021). Work stress and job satisfaction
among Thai employees: A cross-sectional study. Journal of
Occupational Health Psychology, 15(3), 301–315.
Pronk, N. P., & Kottke, T. E. (2009). Physical activity promotion as a strategic
corporate priority to improve worker health and business
performance. Preventive Medicine, 49(4), 316–321. https://doi.
org/10.1016/j.ypmed.2009.06.025
Rigby, C. S., & Ryan, R. M. (2018). Self-determination theory in human
resource development: New directions and practical considerations.
Advances in Developing Human Resources, 20(2), 133–147. https://
doi.org/10.1177/1523422318756954
Sriviboon, C., & Jermsittiparsert, K. (2019). Influence of human resource
practices on Thai pharmaceutical firm performance with moderating
role of job satisfaction and leadership styles. Systematic Reviews in
Pharmacy, 10(2), 234–243.
Tantivarodom, S., & Wisessombat, S. (2022). The impact of organizational
citizenship behavior on firm performance: Evidence from Thailand.
Journal of Asian Business Studies, 11(3), 312–328.
