อารมณ์ อาวรณ์ และอาภรณ์ กลศิลป์จากลิลิตตะเลงพ่าย สู่ศาสตร์การออกแบบเสื้อผ้าร่วมสมัย

Main Article Content

เสนีย์ ชอบงาม
อัจฉรา เทศขำ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาการออกแบบเครื่องแต่งกายของห้องเสื้อ ISSUE Collection Flower Poem 2011 และ Collection Men’s Fashion Week 2011 in Singapore ซึ่งผู้ออกแบบระบุว่าการออกแบบได้รับแรงบันดาลใจจากวรรณคดีไทยเรื่อง
ลิลิตตะเลงพ่าย พระนิพนธ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระปรมานุชิตชิโนรส
โดยวิเคราะห์ตัวบทวรรณคดีเรื่องลิลิตตะเลงพ่ายคุณค่าและลักษณะเด่นของวรรณคดี
แล้วจึงวิเคราะห์หาความเชื่อมโยงกับการออกแบบเสื้อผ้าว่าผู้ออกแบบนำคุณค่าและลักษณะเด่นที่ปรากฏในวรรณคดีประเด็นใดมาใช้เป็นแรงบันดาลใจในการออกแบบเสื้อผ้า และเสนอผลการศึกษาด้วยวิธีการพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิเคราะห์พบว่า การออกแบบเครื่องแต่งกายของห้องเสื้อ ISSUE Collection Flower Poem ในงาน Siam Paragon Bangkok International Fashion Week 2011 และ Collection Men’s Fashion Week 2011 in Singapore ผู้ออกแบบมีการนำแรงบันดาลใจจากวรรณคดีเรื่องลิลิตตะเลงพ่ายได้ แก่ 1) การออกแบบเสื้อผ้าสุภาพบุรุษสามารถแบ่งประเด็น คือ 1.1) การนำเอาคติความเชื่อเกี่ยวกับการสักยันต์มาพิมพ์ลายลงบนเนื้อผ้าที่แนบไปกับลำตัวเสมือนการสักจริง 1.2) การออกแบบด้วยการนำรูปแบบการแต่งกายอย่างดั้งเดิมใช้ รัด ชายแครง ชายไหวมาประยุกต์กับชุดสูทร่วมสมัย 1.3) การออกแบบด้วยรูปแบบการแต่งกายทหาร
ซึ่งเป็นตัวละครเอกในวรรณคดีเรื่องลิลิตตะเลงพ่าย 2) การออกแบบเสื้อผ้าสุภาพสตรีสามารถแบ่งประเด็น คือ 2.1) การออกแบบด้วยลายดอกไม้ที่ปรากฏในบทครวญทำนองนิราศ 2.2) การออกแบบด้วยลายสานซึ่งสอดคล้องกับอารมณ์สอดประสานระหว่างตัวละครพระมหา
อุปราชากับนางผู้เป็นที่รักในความคำนึง และ 2.3) การออกแบบชุดปิดการแสดงด้วยรูปแบบของเครื่องทรงช้างศึกซึ่งมีความสอดคล้องกับฉากจบคือฉากชนช้างระหว่างสมเด็จพระนเรศวรกับพระมาหาอุปราชา การออกแบบชุดทั้งของสุภาพบุรุษและสุภาพสตรี ผู้ออกแบบเลือกใช้กลุ่มสีเดียวกัน คือ กลุ่มสีที่ให้ความรู้สึกใกล้เคียงกับธรรมชาติ โดยใช้ สีน้ำตาล เขียว เทา กลุ่มสีนี้มีความเชื่อมโยงกับฉากหลังของวรรณคดีเรื่องลิลิตตะเลงพ่าย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ชอบงาม เ., & เทศขำ อ. (2026). อารมณ์ อาวรณ์ และอาภรณ์ กลศิลป์จากลิลิตตะเลงพ่าย สู่ศาสตร์การออกแบบเสื้อผ้าร่วมสมัย: . วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 18(1), 343–371. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jhsc/article/view/287696
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

เจตนา นาควัชระ. (2546). ศิลป์ส่องทาง. กรุงเทพฯ: คมบาง.

ชุติมา ประกาศวุฒิสาร. (2554, มกราคม-ธันวาคม). บ้านเคยอยู่ อู่เคยนอน: การโหยหา

อดีตและการสร้างจินตภาพให้กับสตรีในนวนิยายแม่เบี้ย. วารสารสังคมศาสตร์

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 23(1-2), 111-155.

ดวงมน จิตร์จำนงค์. (2554). คุณค่าและลักษณะเด่นของวรรณคดีไทยสมัยรัตนโกสินทร์

ตอนต้น. กรุงเทพฯ: ธรรมศาสตร์.

ดวงมน จิตร์จำนงค์. (2568). วรรณคดีวิจารณ์เบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุุงเทพฯ:

ศยามปริทัศน์.

เตชิต เฉยพ่วง. (2561, กรกฎาคม-ธันวาคม). การออกแบบลวดลายผ้าบิกจากพันธุ์ไม้ใน

วรรณคดี. วารสารศิลป์ปริทัศน์, 6(2), 42-48.

ธเนศ เวศร์ภาดา. (2534). ดินสอขอเขียน. กรุงเทพฯ: ปาปิรัส.

ธเนศ เวศร์ภาดา. (2543). ทะเลปัญญา. กรุงเทพฯ: ศยาม.

ปรมานุชิตชิโนรส, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระ. (2545). ลิลิตตะเลงพ่าย. กรุงเทพฯ:

องค์การค้าคุรุสภา.

โพสต์จัง. (2554, 25 มีนาคม). ภาพการแสดงแบบเสื้อผ้าสุภาพบุรุษที่ได้รับแรงบันดาล

ใจจากวรรณคดีเรื่องลิลิตะเลงพ่าย. ใน Thailand Men's Fashion Week 2011

in Singgapore. https://picpost.postjung.com/137530.html.

รินบุญ นุชน้อมบุญ. (2565). แนวทางการพัฒนางานออกแบบเครื่องแต่งกายกับภาพ

ลักษณ์ความเป็นไทยและทิศทางการยกระดับบุคลากรที่เกี่ยวข้องในกลุ่ม

อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ธุรกิจบันเทิงไทย. วารสารนวัตกรรมและสื่อสารสังคม,

(1), 150-165.

วรรณนิภา ชวนชม. (2553). ความเชื่อเรื่องการสักยันต์ห้าแถวหนุนดวง : กรณีศึกษาสำนัก

สักยันต์อาจารย์หนู กันภัย. วิทยานิพนธ์ สค.ม. (สังคมวิทยา). กรุงเทพฯ:

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วาณิช จรุงกิจอนันต์. (2530). แม่เบี้ย. กรุงเทพฯ: อู่พิมพ์เพกา.

สุระเกียรติ รัตนอำนวยศิริ. (2565). ทุนทางวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธ์ม้ง สู่ผลิตภัณฑ์แฟชั่น

ร่วมสมัย. วารสารศิลปกรรมบูรพา, 25(2), 51-69.

อรชร ตราชู. (2538). คุณค่าทางวรรณศิลป์ในกวีนิพนธ์ร้อยกรองของอังคาร กัลยาณพงศ์.

วิทยานิพนธ์ ศศ.ม. (ภาษาไทย). ปัตตานี: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

วิทยาเขตปัตตานี.

อังคาร กัลยาณพงศ์. (2533). แก้วมณีแห่งชีวิต. กรุงเทพฯ: มูลนิธิเสถียรโกเกศ-นาคะ

ประทีป.

อังคาร กัลยาณพงศ์. (22 กันยายน 2567). รายการโลกนักอ่าน บ้านนักเขียน [วิดิโอ]. ยู

ทูป. https://www.youtube.com/watch?v=df3OpVwYyYw.

เอ็มไทย. (2554, 25 มีนาคม). ภาพการออกแบบเสื้อผ้าสุภาพสตรีที่ได้รับแรงบันดาลใจจาก

วรรณคดีเรื่องลิลิตตะเลงพ่าย. ใน แฟชั่นวีค BIFW 2011 แบรนด์ ISSUE.

https://women.mthai.com/fashion/catwalk-.show/71838.html

บุคลานุกรม

ภูวภวิศ กฤตพลนารา (ผู้ให้สัมภาษณ์) เสนีย์ ชอบงาม (ผู้สัมภาษณ์). สัมภาษณ์ผ่าน

โทรศัพท์ส่วนตัว. เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2567.