แนวทางการพัฒนากลไกระดับชุมชนในการปลูกพืชกัญชาและกัญชง รวมทั้งการทำผลิตภัณฑ์จากกัญชาและกัญชง: กรณีศึกษาพื้นที่ตำบลดงมะดะ อำเภอแม่ลาว จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัญหาอุปสรรคในการปลูกพืชกัญชาและกัญชง และศึกษาแนวทางการพัฒนากลไกระดับชุมชนในการปลูกพืชกัญชาและกัญชง รวมทั้งการจัดทำผลิตภัณฑ์จากกัญชาและกัญชง ในพื้นที่ตำบลดงมะดะ อำเภอแม่ลาว จังหวัดเชียงราย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและประชุมสนทนากลุ่มย่อยเจ้าหน้าที่ภาครัฐ บุคลากรภาคประชาสังคมที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการปลูกกัญชาและกัญชง และเกษตรกรชาวไร่กัญชาและกัญชง 18 คน นำเสนอผลการวิจัยเชิงวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า หลังจากที่มีประกาศกระทรวงสาธารณสุข กำหนดให้สารสกัดจากทุกส่วนของกัญชาและกัญชงไม่ใช่ยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 เกษตรกรจึงมีการปลูกกัญชาและกัญชงมากขึ้น โดยเฉพาะสายพันธุ์เวอร์จิเนีย และพบปัญหาอุปสรรคที่สำคัญ คือ การขาดการประชุมรวมกลุ่มกันของเกษตรกรในพื้นที่อย่างเป็นทางการ ปัญหาด้านการเพาะปลูกที่ต้องใช้เงินลงทุนสูง และการขาดองค์ความรู้ในการปลูก จึงพบแนวทางการพัฒนากลไกระดับชุมชนในการปลูกพืชกัญชาและกัญชง รวมทั้งการจัดทำผลิตภัณฑ์จากกัญชาและกัญชง 4 แนวทาง ได้แก่ 1) ควรสนับสนุนให้เกษตรกรรวมกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพื่อทำผลิตภัณฑ์กัญชาและกัญชง 2) ควรบัญญัติกฎหมายห้ามครอบครอง จำหน่าย และนำผลิตภัณฑ์กัญชาและกัญชงมาใช้ทางสันทนาการ 3) ควรทำศูนย์วิจัยพัฒนาสายพันธุ์กัญชาและกัญชงในชุมชนเพื่อใช้ทางการแพทย์ และ 4) ควรประชาสัมพันธ์ให้ทราบประโยชน์ของกัญชาและกัญชงทางการแพทย์แผนไทย และผลักดันให้นำไปใช้กับผู้ป่วยในโรงพยาบาล