ภาพลักษณ์และความเป็นมิตรแท้ของนางวิฬาร์ในบทละครนอกเรื่องไชยเชษฐ์ พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มุ่งวิเคราะห์และศึกษาภาพลักษณ์ของนางวิฬาร์ใน
บทละครนอกเรื่องไชยเชษฐ์ บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย โดยใช้แนวคิดเรื่อง “มิตรแท้ 4” ในพระพุทธศาสนาเป็นแนวทางในการศึกษาวิเคราะห์
ผลการศึกษาพบว่า นางวิฬาร์เป็นตัวละครสัตว์ที่มีชาติกำเนิดเป็นแมวซึ่งมีพฤติกรรมและความคิดเหมือนมนุษย์ จึงเป็นตัวละครเหนือจริง นางวิฬาร์มีสถานภาพเป็นเพื่อนนางเอก คอยช่วยเหลือและปกป้องนางเอกทุกครั้ง นางวิฬาร์มีคุณสมบัติของความเป็นมิตรแท้ปรากฏ 12 ข้อ จากทั้งหมด 16 ข้อ ย่อมเป็นปัจจัยที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นมิตรแท้ของนางวิฬาร์ที่มีต่อนางเอกได้เป็นอย่างดี ดังนั้นภาพลักษณ์ของนางวิฬาร์จึงมีลักษณะของมิตรที่ดีและมีความเฉลียวฉลาด รู้เท่าทันคน คอยแนะนำสิ่งที่เป็นประโยชน์ มีความเป็นมิตรแท้ ตลอดจนสามารถเจรจาและใช้ถ้อยคำเสียดสีตัวละครปรปักษ์กับนางเอก
บทวิเคราะห์นี้ทำให้เห็นจินตนาการของกวีที่สร้างตัวละครสัตว์ให้มีพฤติกรรมเหมือนมนุษย์เพื่อสร้างสีสันของเนื้อเรื่องให้มีอรรถรสและสนุกสนาน ซึ่งสัมพันธ์กับพันธกิจของบทละครนอกที่เน้นความขบขันและสนุกน่าติดตาม รวมถึงการที่กวีใช้ตัวละครนางวิฬาร์เป็นพื้นที่เพื่อการสั่งสอนมนุษย์ในเชิงเสียดสีประชดประชัน อีกทั้งนางวิฬาร์ถือเป็น
ตัวละครที่เป็นแบบอย่างการมิตรแท้ที่ดีและมีความซื่อสัตย์ คุณธรรมดังกล่าวสามารถปรับใช้เป็นแนวทางการดำเนินชีวิตในปัจจุบันได้