ความเป็นมาของมุสลิมแห่งลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา

Main Article Content

วิวัฒน์ ร้อยศรี

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาประวัติศาสตร์และความเป็นมาของชาวไทยมุสลิมในเขตภาคกลางของประเทศไทย โดยการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารหลักฐานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ วิจัย และตำราทางวิชาการ ที่ได้บันทึกเรื่องราวของชาวมุสลิมกลุ่มแรกที่ได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานในสมัยกรุงศรีอยุธยาโดยการเดินเรือเข้ามาทำ
การค้าขายในเขตลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งต่อมาชาวมุสลิมได้มีการประกอบอาชีพที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการเข้ารับราชการ การค้าขาย การทำเกษตรกรรม และการประมง เป็นต้น ชาวมุสลิมที่เข้ามาเจริญสัมพันธไมตรีในสมัยกรุงศรีอยุธยานั้นมีหลากหลายเชื้อชาติ อาทิ ชาวเปอร์เซีย ชาวอาหรับ ชาวมลายู และชาวจาม โดยพื้นที่ในเขตลุ่มน้ำเจ้าพระยานับตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา กรุงธนบุรี และกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์และมีความเจริญรุ่งเรือง จึงทำให้มีมุสลิมอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในเขตแดนนี้เพิ่มมากขึ้น 
ซึ่งชาวมุสลิมหลากหลายเชื้อชาติได้เข้ามาประกอบอาชีพและพำนักอาศัยอยู่ในเขต
ภาคกลางของประเทศไทยนับตั้งแต่อดีตจนกระทั่งปัจจุบันจนกลายเป็นชาวไทยไปแล้ว
จากการศึกษาประวัติความเป็นมาของชุมชนมุสลิมในเขตลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาพบว่า ชาวมุสลิมจะอาศัยอยู่ร่วมกันเป็นชุมชนใหญ่ ริมแม่น้ำลำคลอง เนื่องจากได้เข้ามาทำ
การค้าขายและตั้งถิ่นฐานในอาณาบริเวณกรุงศรีอยุธยา โดยผ่านการเดินเรือในสมัยนั้น ชาวมุสลิมมีความศรัทธาและการปฏิบัติศาสนกิจที่เหมือนกัน มีการประกอบอาชีพที่หลากหลาย และมีบทบาทสำคัญต่อสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองของไทย นับตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเรื่อยมาจนกระทั่งปัจจุบัน โดยในกรุงธนบุรีและกรุงรัตนโกสินทร์ก็พบว่ามีชุมชนมุสลิมอาศัยอยู่ก่อนแล้ว เนื่องจากเป็นเมืองหน้าด่านทางการค้าประกอบกับมีชุมชนมุสลิมที่มาจากเมืองปัตตานีอาศัยอยู่ด้วยเช่นกัน ซึ่งในแต่ละยุคสมัยชาวมุสลิมจะร่วมกันสร้าง
ศาสนสถานขึ้นเพื่อเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในชุมชนและเป็นแหล่งเรียนรู้ศาสนา 
เพื่อให้ประชาชนตั้งมั่นอยู่บนศีลธรรมอันดีงามและเป็นคนดีของแผ่นดิน 
 

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ร้อยศรี ว. (2023). ความเป็นมาของมุสลิมแห่งลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 15(2), 235–262. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jhsc/article/view/263525
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กุสุมา รักษ์มณี. (2554). ราชการุญบางยี่ขัน. กรุงเทพฯ: สหพัฒนการพิมพ์.

คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทย สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี. (2534). คำให้การ

ขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม เอกสารจากหอหลวง. กรุงเทพฯ: เอกสาร

จากหอหลวง.

จิดาพร แสงนิล. (2548). การศึกษาชุมชนมุสลิมในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาในสมัยอยุธยา

(พุทธศตวรรษที่ 19-23). กรุงเทพฯ: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร.

จิตรสิงห์ ปิยะชาติ. (2554). อยุธยา แผ่นดินประวัติศาสตร์ชาติไทย รวมประวัติศาสตร์

อาณาจักรอยุธยาที่คนไทยควรรู้. กรุงเทพฯ: ยิปซี.

จุฬิศพงศ์ จุฬารัตน์. (2544). บทบาทและหน้าที่ของขุนนางท่าขวาในสมัยอยุธยาถึงสมัย

รัตนโกสินทร์ (พ.ศ.2153-2435). ดุษฎีนิพนธ์ อ.ด. (วิชาประวัติศาสตร์).

กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ฉัตราภรณ์ พิรุณรัตน์. (2535). พัฒนาการของบางกอกฝั่งตะวันตก พ.ศ. 2325-2369

วิทยานิพนธ์ อ.ม. (อเชียตะวันออกเฉียงใต้). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2551). พงศาวดาร เรื่อง ไทย

รบพม่า (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: มติชน.

ทิพวรรณ จันทรสถิตย์. (2547). ธนบุรี จากอดีตสู่ปัจจุบัน. กรุงเทพฯ: สำนักศิลปะและ

วัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี.

นันทวรรณ ภู่สว่าง. (2529). สถานภาพของชนมุสลิมในอยุธยาสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 17.

กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พลับพลึง คงชนะ. (2538). เจ้าพระยาบวรราชนายกกับประวัติศาสตร์สยาม.

กรุงเทพฯ: ศูนย์วัฒนธรรม สาธารณรัฐอิสลามแห่งอิหร่าน.

มุสลิมไทยโพสต์. (2561, มีนาคม 1). ประวัติมัสยิดอันซอริซซุนนะห์ บางกอกน้อย.

http://gallery.muslimthaipost.com/?cid=18

เรืองศิลป์ หนูแก้ว. (2546). ความเป็นสังคมนานาชาติของกรุงธนบุรี ระหว่าง พ.ศ. 2310-

ปริญญานิพนธ์ ศศ.ม. (ประวัติศาสตร์ไทย). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย

ศรีนครินทรวิโรฒ.

วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (2562, สิงหาคม 25). แผนที่แสดงอาณาบริเวณลุ่มแม่น้ำ

เจ้าพระยา เป็นแม่น้ำสายสำคัญของประเทศไทย เปรียบเสมือนสายเลือดสำคัญ

ของประเทศ. https://th.wikipedia.org/ /wiki/แม่น้ำเจ้าพระยา

วิวัฒน์ ร้อยศรี (ผู้ถ่ายภาพ). มัสยิดกุฎีช่อฟ้า เป็นมัสยิดที่สำคัญและเก่าแก่ในสมัยกรุง

ศรีอยุธยา ตั้งอยู่ทางทิศใต้บริเวณรอบนอกเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา.

เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2564.

วิวัฒน์ ร้อยศรี (ผู้ถ่ายภาพ). มัสยิดนูรุ้ลยะมาล เป็นที่ตั้งของชุมชนมุสลิมทางทิศเหนือ

บริเวณรอบนอกเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา. เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2564.

วีณา เอี่ยมประไพ. (2550). รายงานการวิจัย เรื่อง วิถีชีวิตชุมชนคลองบางกอกน้อย.

กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

ศิวราช กบิลคาม. (2560). อิสลามจากคาบสมุทรอาระเบีย สู่แผ่นดินชาวสยาม.

กรุงเทพฯ: นัทชาพริ้นติ้ง.

ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. (2554). “สี่แผ่นดิน” กับเรื่องจริงในราชสำนักสยาม (พิมพ์ครั้งที่ 4).

กรุงเทพฯ: มติชน.

สันติ เสือสมิง. (2553, พฤศจิกายน 10). มัสยิดต้นสน (กุฎีใหญ่) ตั้งอยู่ริมคลองบางหลวงฝั่ง

เหนือเป็นมัสยิดเก่าแก่ในสมัยกรุงธนบุรี. https://alisuasaming.org/

main/?p=1683

สันติ เสือสมิง. (2553, พฤศจิกายน 10). มัสยิดบางหลวง (กุฎีขาว) เป็นศาสนสถานของ

ชุมชนมุสลิมที่สำคัญในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ตั้งอยู่ริมคลองบางหลวงฝั่งใต้

ตรงข้ามวัดหงส์รัตนาราม. https://alisuasaming.org/main/?p=1683

สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2545). ก่อนจะถึงฝั่งธนฯ ในเวียงวังฝั่งธนฯ ชุมชนชาวสยาม.

กรุงเทพฯ: มติชน.

สุภัทร สุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง. (2530). ประวัติศาสตร์ตระกูลสุลต่านสุลัยมาน.

กรุงเทพฯ: อมรินทร์.

สุวนัช ศรีสง่า. (2558). วารสารครบรอบ 70 ปี อิสลามศรีอยุธยา. พระนครศรีอยุธยา:

โรงเรียนอิสลามศรีอยุธยามูลนิธิ.

เสาวนีย์ จิตต์หมวด. (2541). กลุ่มชาติพันธุ์มุสลิมในธนบุรี. วารสารสงขลานครินทร์

ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 4(1), 63-78.

สำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำกรุงเทพมหานคร. (2556, ธันวาคม 12). มัสยิด

บางอ้อตั้งอยู่ในเขตบางพลัด เป็นมัสยิดที่เก่าแก่ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์.

https://masjid.islamicbangkok.or.th/masjid/id/

สำราญ ผลดี. (2559). ประวัติศาสตร์ชุมชนมุสลิมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยาสมัย

รัตนโกสินทร์ถึงปัจจุบัน ศึกษาพื้นที่บางกอกน้อยและบางกอกใหญ่ ดุษฎีนิพนธ์

ปร.ด (ไทยศึกษา). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

อาณัติ อนันตภาค. (2557). สุลต่านลุ่มทะเลสาบสงขลา เรื่องราวของกลุ่มขุนนางไทยเชื้อ

สายแขกที่มีบทบาทสำคัญต่อประเทศไทย. กรุงเทพฯ: ยิปซี.

อิมรอน มะลูลีม. (2538). วิเคราะห์ความขัดแย้งระหว่างรัฐบาลไทยกับมุสลิมใน

ประเทศไทย: กรณีศึกษากลุ่มมุสลิมในเขตจังหวัดชายแดนภาคใต้.

กรุงเทพฯ: อิสลามิคอะเคเดมี.

เอนก รักเงิน. (2556). วิสาหกิจชุมชนปลาตะเพียนสาน: การสร้างอัตลักษณ์ของกลุ่มคน

มุสลิมเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. พระนครศรีอยุธยา:

คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.

Elgelbert Kaempfer. (1987). A Description of the Kingdom of Siam 1690.

Bangkok: White Orchid Press.