A Study of Folklore and Folk Plays as Intangible Cultural Heritage for the Promote Cultural Tourism in Kwan Phueng Ceremony of Sri Khiri Mat Subdistrict, Khiri Mat District, Sukhothai Province

Main Article Content

Surachet Khuhalerd
Bongkotchakon Thongsuk

Abstract

This research studied 1) traditional Kwan Phueng
 ceremony folk performance; 2) roles and functions of folklore in the 
presentations; and 3) ceremony-related cultural tourism promotion 
strategies. The study framework comprised folklore roles and functions, 
cultural tourism and resource management in Si Khiri Mat subdistrict, Khiri Mat district, Sukhothai Province. Three key informants groups included: 
1) ritual performers; 2) folk performance participants; and 3) ceremony 
attendees, chosen by purposive sampling. Data collected by interview and focus group was analyzed by content analysis and descriptive narrative analysis. 
Results identified three types of folk performances: 1) the father, mother, and child bee; 2) bee thief game; and 3) Ting Noi dance. Four roles and functions of folklore follow: 1) entertainment; 2) preserving accepted sociocultural behavior patterns; 3) explaining group identity and cultural rituals; and 4) promoting the restoration of natural and cultural ecosystems. Strategies to promote cultural tourism: 1) integrated participation by all stakeholders; 2) boosting awareness and accessibility of cultural information through diverse communication channels; and 3) organizing creative cultural learning activities.

Article Details

How to Cite
Khuhalerd, S. ., & Thongsuk, B. (2026). A Study of Folklore and Folk Plays as Intangible Cultural Heritage for the Promote Cultural Tourism in Kwan Phueng Ceremony of Sri Khiri Mat Subdistrict, Khiri Mat District, Sukhothai Province. Journal of Humanities and Social Sciences Suratthani Rajabhat University, 18(1), 27–54. retrieved from https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jhsc/article/view/294766
Section
Research Article

References

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (ม.ป.ป.). ประเพณีทำขวัญผึ้ง. มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม.

https://ich-thailand.org/heritage/detail/65a646c63a1da799f478c863

ขวัญชนก นัยจรัญ, และ กฤษณา ชาญณรงค์. (2561). บทบาทหน้าที่ของมรดกภูมิปัญญา

ทางวัฒนธรรมในการสร้างอัตลักษณ์ชุมชน ตำบลหนองกะท้าว อำเภอนครไทย

จังหวัดพิษณุโลก. Veridian E-Journal ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์

สังคมศาสตร์และศิลปะ, 11(3), 329–344. https://he02.tci-thaijo.org/

index.php/Veridian-E-Journal/article/view/152516

ชิตาวีร์ สุขคร. (2562). การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในประเทศไทย. วารสารเพื่อการ

พัฒนาการท่องเที่ยวสู่ความยั่งยืน, 1(2), 1–7. https://so04.tci-thaijo.org/in

dex.php/JSTD/article/view/254119

ธัญทรณ์ ศรีทิพรัตน์. (2562). ความเปลี่ยนแปลงของประเพณีทำขวัญผึ้ง พิธีกรรมและ

คุณค่าต่อชาวบ้านท่าดินแดง ตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย.

วิทยานิพนธ์ ศศ.บ. (ประวัติศาสตร์). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.

นิภา สายสุด, และ บุญเกียรติ การะเวกพันธุ์. (2562). การอนุรักษ์และสืบสานประเพณีการ

ทำขวัญผึ้งของชาวตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย. http://www.

pol.ru.ac.th/graduate/index.php/is/sukhothai/sukhothai-1?start=40

บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา. (2548). การพัฒนาการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิชาการ

ท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.

ประจักษ์ สายแสง. (ม.ป.ป.). เท่าที่จำได้. กรุงเทพฯ: ทริปเพิ้ล กรุ๊ป.

ศิราพร ณ ถลาง. (2554). ทฤษฎีคติชนวิทยา: วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนาน-นิทานพื้น

บ้าน (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศิริพร ถาวรวิสิทธิ์, และ เสรี วงษ์มณฑา. (2564). แนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิง

วัฒนธรรมของจังหวัดน่าน. วารสารสมาคมนักวิจัย, 26(1), 244-256. http://

www.ar.or.th/ImageData/Magazine/40053/DL_30505.

pdf?t=637638494492254116

สภาวัฒนธรรมอำเภอคีรีมาศ. (ม.ป.ป.). ประเพณีทำขวัญผึ้ง ตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอ

คีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย. สุโขทัย: สภาวัฒนธรรมอำเภอคีรีมาศ.

สายฝน สุเอียนทรเมธี. (2568). การจัดการทรัพยากรทางสังคมวัฒนธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 2).

ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสุโขทัย. (ม.ป.ป.). เทศกาล การแสดงศิลปะ วัฒนธรรม

ประเพณีท้องถิ่น จังหวัดสุโขทัย. สุโขทัย: สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสุโขทัย.

สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ (ผู้ถ่ายภาพ). การรำทิงนอย. ณ วัดศรีคีรีสุวรรณาราม ตำบลศรีคีรีมาศ

อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย. ถ่ายเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568.

สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ (ผู้ถ่ายภาพ). การละเล่นขโมยผึ้ง. ณ วัดศรีคีรีสุวรรณาราม ตำบลศรี

คีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย. ถ่ายเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568.

สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ (ผู้ถ่ายภาพ). การละเล่นพ่อผึ้ง แม่ผึ้งและลูกผึ้ง. ณ วัดศรีคีรีสุวรรณาราม

ตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย. ถ่ายเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568.

สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ (ผู้ถ่ายภาพ). การสาธิตตีรังผึ้ง. ณ วัดศรีคีรีสุวรรณาราม ตำบลศรีคีรีมาศ

อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย. ถ่ายเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568.

องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุโขทัย. (2545). ขนบธรรมเนียมประเพณีท้องถิ่นในแต่ละ

อำเภอของจังหวัดสุโขทัย. สุโขทัย: องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุโขทัย.

องค์การบริหารส่วนตำบลศรีคีรีมาศ. (ม.ป.ป). ประวัติความเป็นมาพิธีทำขวัญผึ้ง. แผ่นพับ.

อภิวัฒน์ สุธรรมดี. (2565). คติชนกับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม: กรณีศึกษาศาลพันท้าย

นรสิงห์ จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัย

มหาสารคาม, 41(1), 139-152. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/

humsujournal/article/view/250583

บุคลานุกรม

ประจักษ์ สายแสง (ผู้ให้สัมภาษณ์) สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ (ผู้สัมภาษณ์). ณ บ้านเวียงด้ง หมู่ที่

ตำบลน้ำแพร่ อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่. เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2568.

ประหยัด ผ่องศรี (ผู้ให้สัมภาษณ์) สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ และ บงกชกร ทองสุก (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านท่าดินแดง หมู่ที่ 1 ตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย.

เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2568.

ปราศรัย ทับเอม (ผู้ให้สัมภาษณ์) สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ และ บงกชกร ทองสุก (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านโนนป่าแดง หมู่ที่ 10 ตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย.

เมื่อวันที่ 12 กันยายน 2568.

มนตรี มุสิกาพรรณ (ผู้ให้สัมภาษณ์) สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ และ บงกชกร ทองสุก (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านบ้านศรีชุม หมู่ที่ 10 ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย. เมื่อวันที่

พฤษภาคม 2568.

วีรวรรณ เฟื่องอิ่ม (ผู้ให้สัมภาษณ์) สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ และ บงกชกร ทองสุก (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านโนนป่าแดง หมู่ที่ 10 ตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย.

เมื่อวันที่ 12 กันยายน 2568.

สมใจ ครุฑบุตร (ผู้ให้สัมภาษณ์) สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ และ บงกชกร ทองสุก (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านโนนป่าแดง หมู่ที่ 10 ตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย.

เมื่อวันที่ 12 กันยายน 2568.

อนัน ปิ่นโตนด (ผู้ให้สัมภาษณ์) สุรเชษฐ์ คูหาเลิศ และ บงกชกร ทองสุก (ผู้สัมภาษณ์).

ณ บ้านโนนป่าแดง หมู่ที่ 10 ตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย.

เมื่อวันที่ 12 กันยายน 2568.