รูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณ ตามหลักธรรมาภิบาลของสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เขตกรุงเทพมหานคร

Main Article Content

ภาวิณี พุทธพฤกษ์
สุภัทรา เอื้อวงศ์
วิสุทธิ์ วิจิตรพัชราภรณ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพปฏิบัติและสภาพปัญหาการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมมาภิบาล (2) ศึกษาแนวทางการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมมาภิบาล และ (3) พัฒนารูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมมาภิบาล รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี ใช้แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณในสถานศึกษา และหลักธรรมาภิบาล เป็นกรอบการวิจัย  พื้นที่วิจัยคือกลุ่มคือโรงเรียนมัธยมศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษากรุงเทพมหานคร สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน รวม 119 โรงเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 4 ชนิด คือ (1) แบบสอบถาม (2) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (3) แบบสนทนากลุ่ม (4) แบบประเมินความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพื้นฐาน วิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า


1) สภาพของการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาล การบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาล โดยรวมมีสภาพปฏิบัติอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.06) และมีสภาพปัญหาอยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย 3.09) เมื่อพิจารณาในแต่ละด้าน พบว่า ด้านที่มีสภาพการปฏิบัติน้อย 3 ด้าน เรียงลำดับจากสภาพการปฏิบัติน้อยที่สุด ได้แก่ ด้านการติดตามและประเมินผล ด้านการรายงานผล ด้านการบริหารพัสดุและสินทรัพย์ และมีสภาพปัญหาสูง 3 ด้าน เรียงลำดับจากสภาพปัญหาสูงที่สุด ได้แก่ ด้านการติดตามและประเมินผล ด้านการรายงานผล และด้านการวางแผนงบประมาณการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณ  โดยรวมมีสภาพปฏิบัติอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.12) และมีสภาพปัญหาอยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย 2.95) เมื่อพิจารณาในแต่ละด้าน พบว่า ด้านที่มีสภาพการปฏิบัติน้อย 3 ด้าน เรียงลำดับจากสภาพการปฏิบัติน้อยที่สุด ได้แก่ ด้านสารสนเทศและการสื่อสาร ด้านการติดตามและประเมินผล ด้านกิจกรรมควบคุม   และมีสภาพปัญหาสูง 3 ด้าน เรียงลำดับจากสภาพปัญหาสูงที่สุด ได้แก่ ด้านการประเมินความเสี่ยง  ด้านกิจกรรมควบคุม และ  ด้านสภาพแวดล้อมการควบคุม


2) แนวทางการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลของโรงเรียนระดับมัธยมศึกษา 5 ด้าน ได้แก่ (1) การจัดการสภาพแวดล้อมการควบคุม (2) การประเมินความเสี่ยง (3) กิจกรรมการควบคุม (4) สารสนเทศและการสื่อสาร และ (5) การติดตามและประเมินผล 


3) รูปแบบการบริหารที่พัฒนาขึ้นมีชื่อว่า “รูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลของสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษา เขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน” มีองค์ประกอบ 6 ส่วน ประกอบด้วย (1) ชื่อรูปแบบ (2) หลักการ/แนวคิดของรูปแบบ (3) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ (4) กระบวนการบริหารของรูปแบบ (5) การกำกับติดตามและประเมินผล (6) ปัจจัย/เงื่อนไขความสำเร็จในการบริหาร 


องค์ความรู้/ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้ เพื่อให้สถานศึกษาได้นำรูปแบบดังกล่าวไปประยุกต์ใช้ในการควบคุมภายในด้านการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาล ให้เกิดการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณที่มีมาตรฐานชัดเจน การจัดสรรและใช้จ่ายงบประมาณอย่างสมเหตุสมผล ลดความเสี่ยงจากการปฏิบัติงานด้านงบประมาณ มีการบริหารงบประมาณของสถานศึกษาโปร่งใส ตรวจสอบได้ และสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาลอย่างแท้จริงต่อไป

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พุทธพฤกษ์ ภ., เอื้อวงศ์ ส., & วิจิตรพัชราภรณ์ ว. (2026). รูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณ ตามหลักธรรมาภิบาลของสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เขตกรุงเทพมหานคร . วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 10(3), 1376–1394. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jeir/article/view/294212
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

Arens, A. A., Elder, R. J. & Beasley, M. S. (2014). Auditing and assurance services: An integrated approach (15th ed.). Pearson.

Bromiley, P. & Rau, D. (2016). Risk management and corporate governance: An integrated approach. Cambridge University Press.

Cadbury, M. (1992). The Cadbury Report: Financial Aspects of Corporate Governance. Gee Publishing.

Cohen, A. & Sayag, G. (2010). The effectiveness of internal auditing: An empirical examination of its determinants in Israeli organisations. Australian Accounting Review, 20(3), 296–307. https://doi.org/10.1111/j.1835-2561.2010.00092.x

Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). (2013). Internal control-Integrated framework. https://www.coso.org

Deloitte. (2012). Internal control: A practical guide. Deloitte Development LLC.

Hackett, W. & Mobley, S. C. (1971). An auditing perspective of the historical development of internal control. The Accounting Review, 46(1), 43–51.

Internal Audit Office. (2023). Annual internal audit report, fiscal year 2023.

Kaewsri, U. (2021). Performance-based budgeting management for developing the budget system of educational institutions in Sikhon Buri 2 Integrated Network, under Surin Primary Educational Service Area Office 1. Mahachulalongkornrajavidyalaya University Journal, 44(2), 103–115.

Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Ministry of Finance. (2018). Regulations of the Ministry of Finance on standards and practices of internal control for government agencies B.E. 2561 (2018). https://audit.ops.moc.go.th/th/content/ category/detail/id/3304/iid/10492

Office of Policy and Planning for Basic Education. (2019). Annual education policy and planning report, 2019. https://www.bopp.go.th/

Office of the Basic Education Commission. (2020). Handbook for the management of annual budget expenditure for fiscal year B.E. 2564 (2021). https://sea12.go.th/Plan/images/stories/plan2564/ budget64/1.manual%20budget.pdf

Office of the Public Sector Development Commission. (2018). Framework for good governance development.

Phoolphut, T. (2022). Risk management in educational institutions affecting students’ learning achievement [Doctoral dissertation, Chaopraya University].

Pickett, K. H. S. (2005). The essential handbook of internal auditing. John Wiley & Sons.

Rewatto, S. (2018). Best practices in budget management of schools under Bangkok Metropolitan Administration [Doctoral dissertation, Silpakorn University].

Sakakorn, C. & Srichanphet, S. (2021). Internal control and internal auditing. TPN Press.

Seekhong, S. (2020). Performance-based budgeting management in educational institutions [Master’s thesis, Rajabhat University].

Shleifer, A. & Vishny, R. W. (1997). A survey of corporate governance. The Journal of Finance, 52(2), 737–783.

Sripramai, P. (2019). Policy proposals on participatory budgeting management of local administrative organizations in the central northeastern region [Doctoral dissertation, Sakon Nakhon Rajabhat University].

Sriprathet, L. & Phetroj, L. (2023). Budget management of secondary schools under Nonthaburi Secondary Educational Service Area Office. MCU Ubon Review, 9(1), 269–280. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/270219

Suwanphun, S., Wongnaya, S. & Waipia, S. (2023). Developing budget management strategies for performance-based budgeting in schools under Tak Primary Educational Service Area Office 1. MCU Buriram Academic Journal, 9(1), 228–241.

Wongwan, S. (2020). A comparative study of governance-based administration between schools under the Office of the Basic Education Commission and private schools in Bangkok primary educational service areas. Suan Dusit University Journal of Education, 42(2), 73–89.