รูปแบบการจัดการพลังงานทดแทนในชุมชนเพื่อความยั่งยืน ของทรัพยากรธรรมชาติตามแนวเชิงพุทธวิถี ชุมชนเทศบาลเมืองไร่ขิง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) ศึกษาสภาพบริบทและศักยภาพของชุมชนในการจัดการพลังงานทดแทน ในเขตเทศบาลเมืองไร่ขิง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม 2) ส่งเสริมการตระหนักรู้ด้านการจัดการพลังงานทดแทนเพื่อความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติตามแนวพุทธวิถี และ 3) พัฒนารูปแบบการจัดการพลังงานทดแทนที่เหมาะสมกับบริบทของชุมชน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยอาศัยแนวคิดสังคหวัตถุ 4 เป็นกรอบการวิจัย กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วยผู้นำชุมชน พระสงฆ์ ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาชน รวม 15 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และแบบบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และการเขียนบรรยายเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนมีศักยภาพในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ เช่น แสงแดด ขยะอินทรีย์ และน้ำเสีย สำหรับการผลิตพลังงานทดแทน โดยได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานและเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง 2) การสร้างความตระหนักรู้ในชุมชนเกิดจากกิจกรรมที่บูรณาการหลักสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ การแบ่งปันความรู้ (ทานะ) การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ (ปิยวาจา) การลงมือทำร่วมกัน (อัตถจริยา) และการส่งเสริมความเสมอภาค (สมานัตตา) ส่งผลให้เกิดพฤติกรรมการใช้พลังงานอย่างมีสติ และ 3) ชุมชนได้พัฒนารูปแบบการจัดการพลังงานทดแทนที่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่น เรียกว่า “พลังงานพุทธวิถี” ซึ่งประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ฐานทรัพยากรชุมชน กลไกการมีส่วนร่วม และระบบพัฒนานวัตกรรมต่อเนื่อง
องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการวางแผนพลังงานชุมชน การเสริมสร้างการเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมเชิงจิตวิญญาณ และการขยายผลเป็นต้นแบบการจัดการพลังงานทดแทนอย่างยั่งยืนในบริบทชุมชนไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Bunyarit, S. (2022). Religion and energy conservation: Integrating Buddhist principles with environmental behaviors in Buddhist communities. Journal of Dhammathipatai, 15(3), 123–138.
Chanjcharas, S. (2023). Alternative energy and cultural beliefs: A perspective of communities in the Central Region of Thailand. Journal of Thai Cultural Studies, 7(2), 89–105.
Energy Policy and Planning Office. (2023). Thailand renewable energy situation report 2023. Ministry of Energy.
Kemmis, S., McTaggart, R. & Nixon, R. (2014). The action research planner: Doing critical participatory action research. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-4560-67-2
Sangthong, P. (2022). Community participation in renewable energy management in rural areas: A case study of Mae Sai District, Chiang Rai Province. Journal of Energy and Environment, 12(1), 45–58.
Thongmak, W. (2023). Promoting environmental awareness among students through integrated Buddhist activities in schools. Journal of Sustainable Development, 21(1), 33–47.
Woolcock, M. & Narayan, D. (2000). Social capital: Implications for development theory, research, and policy. The World Bank Research Observer, 15(2), 225–249. https://doi.org/10.1093/ wbro/15.2.225
