การสร้างความเข้มแข็งเพื่อสุขภาวะสังคมของผู้สูงอายุให้มีสุขภาพแข็งแรงจิตใจแจ่มใสชุมชนบ้านคลองหมื่นแช่ม กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์การดำรงชีพของผู้สูงอายุอย่างมีสุขทั้งกายและจิตใจ 2) เพื่อพัฒนารูปแบบสร้างความเข้มแข็งสุขภาวะทางสังคมของผู้สูงอายุ และ 3) เพื่อขับเคลื่อนรูปแบบกิจกรรมการสร้างความเข้มแข็งสุขภาวะทางสังคมของผู้สูงอายุในชุมชนดังกล่าว รูปแบบการวิจัยโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ใช้แนวคิดสุขภาวะองค์รวมและการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นกรอบการวิจัย พื้นที่วิจัย คือ ชุมชนบ้านคลองหมื่นแช่ม เขตบางแค กรุงเทพมหานคร กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้สูงอายุ ผู้นำชุมชน และผู้ที่เกี่ยวข้องในชุมชน จำนวน 30 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ชนิด คือ 1) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก 2) แนวทางการสนทนากลุ่ม 3) การสังเกตแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา แล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1. ผู้สูงอายุในชุมชนมีการดำรงชีวิตที่เรียบง่าย ยึดโยงกับหลักพุทธธรรม ดูแลสุขภาพด้วยตนเอง มีปฏิสัมพันธ์กับครอบครัวและชุมชน ส่งผลให้มีสุขภาวะที่ดีทั้งทางกาย จิต ปัญญา และสังคม 2. รูปแบบการส่งเสริมสุขภาวะที่เหมาะสม คือ การบูรณาการกิจกรรมฝึกอาชีพ กิจกรรมข้ามรุ่น เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการจัดระบบการเรียนรู้ในชุมชนที่ส่งเสริมคุณค่าของผู้สูงอายุ 3. การขับเคลื่อนกิจกรรมประสบผลสำเร็จเมื่อมีการมีส่วนร่วมของภาคีในชุมชน โดยกิจกรรมต้นแบบ เช่น ลานสุขภาพ เวทีคนต่างวัย การปลูกต้นไม้ร่วมกัน ช่วยเสริมสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของและส่งผลต่อความสัมพันธ์ในชุมชน
องค์ความรู้จากงานวิจัยนี้คือ รูปแบบการสร้างความเข้มแข็งสุขภาวะผู้สูงอายุที่ใช้หลักพุทธธรรมควบคู่กับการมีส่วนร่วมของชุมชน สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นที่มีลักษณะชุมชนคล้ายคลึงกันได้