การบริหารภาครัฐแบบมีส่วนร่วมเพื่อการเสริมพลังอำนาจพลเมือง: กรณีศึกษาเทศบาลเมืองทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมที่มุ่งเสริมพลังอำนาจพลเมือง โดยใช้กรณีศึกษาเทศบาลเมืองทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช ผ่านกรอบแนวคิด “การบริหารภาครัฐแบบมีส่วนร่วมเชิงเสริมพลังอำนาจพลเมือง” (Citizen Empowerment Participatory Governance: CEPG) ซึ่งผู้วิจัยพัฒนาขึ้นเพื่ออธิบายความสัมพันธ์เชิงพลวัตระหว่างโครงสร้างการมีส่วนร่วม (Participatory Structures: PS) กลไกเสริมพลัง (Empowerment Mechanisms: EM) พลังเสียงพลเมือง (Citizen Voice: CV) พลวัตเชิงอำนาจ (Power Dynamics: PD) และกลไกความรับผิดชอบร่วม (Accountability Mechanisms: AM) ระเบียบวิธีวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษา ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกต และการวิเคราะห์เอกสาร จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ทั้งจากภาคเทศบาลและภาคประชาชน จำนวน 35 คน โดยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีอุปนัยเชิงเนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า (1) โครงสร้างการมีส่วนร่วมที่ยืดหยุ่นและกลไกเสริมพลังอำนาจที่เหมาะสมช่วยเพิ่มอิทธิพลของพลังเสียงพลเมืองให้กลายเป็นพลังแห่งการเปลี่ยนแปลงได้ (2) แม้พลวัตเชิงอำนาจแบบซ่อนเร้นและฝังลึกยังคงดำรงอยู่ในเทศบาลเมืองทุ่งสง แต่กลไกความรับผิดชอบร่วมได้เริ่มท้าทายความไม่สมดุลทางอำนาจและส่งเสริมวัฒนธรรมการตรวจสอบที่สร้างสรรค์ (3) รูปแบบ CEPG ที่พัฒนาขึ้นแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์เชิงพลวัตและย้อนกลับระหว่างองค์ประกอบทั้งห้า ซึ่งขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านไปสู่ “การเสริมพลังอำนาจพลเมืองอย่างมีความหมาย” ที่พลเมืองทำหน้าที่เป็น “ผู้ร่วมบริหารปกครอง” และ “ผู้ร่วมสร้างสรรค์” นอกจากนี้ยังพบว่าภาวะผู้นำท้องถิ่นที่เอื้ออำนวยและทุนทางวัฒนธรรมท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมเครือข่ายการบริหารแนวนอนอย่างไม่เป็นทางการ