รัฐสภากับการตรากฎหมาย ระหว่างปี พ.ศ. 2544-2554

บทคัดย่อ

ในช่วงปี พ.ศ. 2544-2554 เป็นช่วงเวลาที่ประเทศไทยเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่สำคัญ ส่งผลโดยตรงต่อบทบาทของรัฐสภาในการตรากฎหมาย โดยเฉพาะภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 และ 2550 ซึ่งออกแบบมาเพื่อส่งเสริมระบบรัฐสภาและความมีเสถียรภาพทางการเมือง การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาและวิเคราะห์การก่อตัวของกฎเกณฑ์ที่เป็นปัจจัยสำคัญทำให้กฎหมายถูกตราขึ้นระหว่างปี พ.ศ.2544-2554 โดยให้ความสำคัญกับโครงสร้างการปกครองของแต่ละรัฐบาลเพื่อให้เห็นถึงความโดดเด่นในการดำเนินการทางกฎหมายตามบทบาทหน้าที่ของฝ่ายนิติบัญญัติ การศึกษาการตรากฎหมายที่มีการประกาศใช้ในช่วงเวลาดังกล่าว เปรียบเทียบรูปแบบหรือลักษณะเฉพาะของรัฐบาลและองค์ประกอบของรัฐสภาภายใต้รัฐธรรมนูญทั้ง 3 ฉบับ อีกทั้งสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และปัจจัยต่าง ๆ ที่อยู่เบื้องหลังอย่างมีอิทธิพลต่อทิศทางของกฎหมาย และลักษณะของรัฐสภาได้ถูกกำหนดตามวิถีการปกครองที่แตกต่างกันไปตามช่วงเวลาดังกล่าว คือ รัฐสภาภายใต้ระบอบการปกครองแบบเผด็จการหรือประชาธิปไตย ดังนั้นการตรากฎหมายออกมาบังคับใช้จึงมีความแตกต่างกันไปตามกลุ่มที่ครองอำนาจทางการเมืองและอุดมการณ์หลัก การศึกษาถึงลักษณะและเนื้อหาของกฎหมายจะทำให้เราได้เห็นมโนทัศน์และทิศทางทางกฎหมายมากขึ้น อีกทั้งเนื้อหาสาระของกฎหมายมีความสัมพันธ์ระหว่างพลวัตต่าง ๆ ของประเทศ ในแต่ละช่วงเวลาอิทธิพลของปัจจัยในแต่ละด้านจะส่งผลต่อความสำคัญในการตรากฎหมายที่สนองต่อสถานการณ์ในขณะนั้นได้ไม่เท่าเทียมกันอาจจะมากหรือน้อยแต่ก็ยังมีความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงระหว่างกันเสมอ สรุปได้ว่าการตรากฎหมายของรัฐสภาระหว่างปี พ.ศ. 2544-2554 สะท้อนถึงทั้งพัฒนาการและข้อจำกัดของระบบรัฐสภาไทย การออกกฎหมายได้รับอิทธิพลจากปัจจัยทางการเมืองเป็นอย่างมาก ซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพของรัฐสภาในการทำหน้าที่ตามหลักการประชาธิปไตย