การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรชุมชน เพื่อเสริมสร้างธรรมาภิบาลท้องถิ่น : กรณีศึกษาบ้านไสเหนือ ตำบลนาหลวงเสน อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรชุมชนเพื่อเสริมสร้างธรรมาภิบาลท้องถิ่น 2) วิเคราะห์องค์ประกอบการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรชุมชนโดยใช้การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ 3) พัฒนาและทดสอบความสอดคล้องเชิงโครงสร้างของรูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรชุมชนโดยใช้การวิเคราะห์สมการโครงสร้าง และ 4) พัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรชุมชนเพื่อเสริมสร้างธรรมาภิบาลท้องถิ่น โดยอาศัยผลการวิเคราะห์เชิงปริมาณและเชิงคุณภาพร่วมกัน การวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน โดยใช้ทั้งการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยเชิงปริมาณจำนวน 150 คน ประกอบด้วยประชาชนในพื้นที่ 97 คน ซึ่งเป็นชุดข้อมูลจากการวิจัยก่อนหน้า และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอกพื้นที่ 53 คน ได้จากการสุ่มแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ และแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง ซึ่งทั้งสองเครื่องมือผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 คน โดยมีค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์ในระดับรายข้ออยู่ระหว่าง 0.67 ถึง 1.00 การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา t-test การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ (EFA) และการวิเคราะห์รูปแบบสมการโครงสร้าง (SEM) ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนโดยรวมอยู่ในระดับสูง โดยมี 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ การตัดสินใจ การดำเนินงาน การรับผลประโยชน์ และการประเมินผล รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุที่พัฒนาขึ้นมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดี (χ²/df = 1.96, RMSEA = 0.045, CFI = 0.95, GFI = 0.93, TLI = 0.94) ปัจจัยที่ส่งผลต่อระดับการมีส่วนร่วมอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ การเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร ความเชื่อมั่นในองค์กรท้องถิ่น และประสบการณ์การมีส่วนร่วม ทั้งนี้ ข้อเสนอเชิงนโยบายมุ่งเน้นการสร้างกลไกการมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องและการพัฒนาชุมชนให้มีธรรมาภิบาลท้องถิ่นที่เข้มแข็ง