เงื่อนไขที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดนโยบายควบคุมการขอทานของไทย

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาเงื่อนไขที่มีความเกี่ยวข้องกับนโยบายควบคุมการขอทานของไทย วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพถูกนำมาใช้เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 คน ร่วมกับการศึกษาเชิงเอกสาร การสังเกต และการสัมภาษณ์เชิงลึก ภายหลังการเก็บรวบรวมข้อมูลเสร็จสิ้นผู้ศึกษาใช้วิธีการวิเคราะห์ข้อมูลโดยการตีความตามบริบทและนำเสนอด้วยการพรรณาแบบสรุปความโดยผ่านการตรวจสอบความถูกต้องแบบสามเส้า ผลการศึกษาพบว่าเงื่อนไขที่เชื่อมโยงกับการกำหนดนโยบายควบคุมการขอทานมี 3 ประการ ดังต่อไปนี้ ประเด็นแรก คือ องค์ประกอบของปัญหา โดยปัญหาการขอทานมีส่วนสัมพันธ์กับความต้องการในการมีชีวิตรอด ความขาดแคลนจากความยากจน และความไม่พึงพอใจต่อการเข้าไม่ถึงระบบการบริการของรัฐ ประเด็นที่สอง คือ ความสอดคล้องของปัญหากับค่านิยมของรัฐ ซึ่งเกี่ยวกับความต้องการของรัฐในการพัฒนาประเทศให้เป็นสมัยใหม่ โดยนำแนวคิดจากต่างประเทศมาเป็นต้นแบบในการปรับปรุงกฎหมาย และประเด็นที่สาม คือ ความเป็นพลวัตของปัญหา โดยรูปแบบการขอทานสามารถแบ่งพัฒนาการของความเปลี่ยนแปลงจากระดับพื้นฐานมาสู่ระดับซับซ้อน ผลของเงื่อนไขดังกล่าวจึงผลักดันให้ปัญหาการขอทานกลายเป็นประเด็นเชิงนโยบายซึ่งเป็นสิ่งกระตุ้นให้ภาครัฐกำหนดนโยบายควบคุมการขอทานผ่านพระราชบัญญัติควบคุมการขอทาน พ.ศ.2559 โดยมีหลักการพื้นฐานเพื่อมุ่งปรับเปลี่ยนกฎหมายให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก การจำแนกความแตกต่างระหว่างผู้ทำการขอทานและผู้แสดงความสามารถ ตลอดจนถึงการกำหนดบทลงโทษต่อผู้แสวงหาประโยชน์จากผู้ทำการขอทาน สำหรับข้อเสนอแนะต่อการศึกษาในอนาคตเห็นควรความสำคัญกับกลุ่มผลประโยชน์เนื่องจากมีบทบาทสำคัญในการผลักดันวาระนโยบายให้กลายเป็นประเด็นปัญหาสังคมอันเป็นที่รับรู้ในวงกว้าง นอกจากนี้สภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับปัญหาการขอทานยังเป็นปัจจัยผลักดันเกิดกระบวนการกลายเป็นปัญหาทางนโยบาย (Policy Problematization)