รูปแบบการพัฒนาเทคโนโลยีเกษตรอินทรีย์สำหรับผู้สูงอายุ: ทางออกสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตและความมั่นคงทางอาหารในชุมชนด้วยแนวทางการมีส่วนร่วมของชุมชนในอำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาการสร้างรูปแบบการทำเกษตรอินทรีย์ที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุในชุมชนอำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง และเน้นการต่อยอดภูมิปัญญาดั้งเดิมผสมผสานกับเทคโนโลยีใหม่ เพื่อสร้างระบบเกษตรอินทรีย์ที่ยั่งยืนและส่งเสริมความมั่นคงทางอาหาร ในการศึกษาครั้งนี้มีกลุ่มเป้าหมายเป็นเกษตรกรผู้สูงอายุในพื้นที่อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง จำนวน 40 คน โดยประชากรและกลุ่มตัวอย่างได้มาด้วยวิธีอาสาสมัคร การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการประชุมกลุ่มในการเก็บรวมรวมข้อมูล วิเคราะห์ อภิปรายผลข้อมูลเชิงพรรณนาความ โดยผลการวิเคราะห์พบว่าการพัฒนาเทคโนโลยีเกษตรอินทรีย์ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นกระบวนการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนแบบร่วมคิดร่วมทำ และมีการเรียนรู้เพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกัน อันจะนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในระยะยาว และเมื่อวิเคราะห์องค์ประกอบ สร้างรูปแบบ นำเสนอและขยายผลรูปแบบการถ่ายทอดเทคโนโลยีเกษตรอินทรีย์ พบว่ารูปแบบการถ่ายทอดเทคโนโลยีเกษตรอินทรีย์ที่เหมาะสมประกอบด้วยองค์ประกอบหลัก 8 ประการ ดังนี้ 1)ข้อมูลพื้นฐาน: ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับผู้สูงอายุ สภาพเศรษฐกิจ สังคม และระบบนิเวศในชุมชน 2)การเสริมกำลัง: สนับสนุนด้านเงินทุน อุปกรณ์ เทคโนโลยี และความรู้ 3)การพัฒนาความรู้และทักษะ: ฝึกอบรมการเกษตรอินทรีย์ที่เหมาะกับผู้สูงอายุ 4)การตลาด: หาช่องทางจำหน่ายผลผลิต สร้างรายได้ให้ผู้สูงอายุ 5)การสร้างเครือข่าย: เชื่อมโยงผู้สูงอายุ หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรต่างๆ 6)มาตรฐานและการพัฒนา: ยกระดับคุณภาพผลผลิต สู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ 7)การสร้างแบรนด์: สร้างเอกลักษณ์และจุดเด่นให้กับสินค้าเกษตรอินทรีย์ และ 8)ความยั่งยืน: พัฒนาระบบเกษตรอินทรีย์ที่ยั่งยืน รักษาสิ่งแวดล้อม จากผลการศึกษานี้เมื่อนำรูปแบบการทำเกษตรอินทรีย์ไปใช้จะเป็นการเสริมศักยภาพของการใช้เทคโนโลยีเกษตรอินทรีย์ เพื่อช่วยให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เกิดความมั่นคงทางอาหาร และสร้างรายได้ให้กับชุมชนชนบท