แนวทางการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมของการผลิตเครื่องจักสานจากเส้นกก เพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นของกลุ่มแม่บ้าน บ้านหนองนกปีกกา ตำบลโป่งแดง อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวทางการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมของการผลิตเครื่องจักสานจากเส้นกก 2) ออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์และป้ายสะท้อนอัตลักษณ์ของกลุ่ม 3) อนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อสร้างอาชีพและเพิ่มรายได้ของกลุ่มแม่บ้านหนองนกปีกกา ตำบลโป่งแดง อำเภอเมือง จังหวัดตาก โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน คือ 1) การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลหลัก 10 คน และการสนทนากลุ่ม กับผู้แทนกลุ่มผู้ผลิตเครื่องจักสาน 20 คน 2) การวิจัยเชิงปริมาณ โดบใช้แบบสอบถามเพื่อเก็บข้อมูลจากผู้บริโภคและประชาชนทั่วไปจำนวน 384 คน และ 3) ใช้การปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยสมาชิกกลุ่ม 20 คน ร่วมกันออกแบบ พัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์ และป้ายสินค้า และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลวิจัยพบว่า
1) แนวทางเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมที่ผลิตเครื่องจักสานจากเส้นกกของกลุ่มแม่บ้าน พบว่ามีการผลิตด้วยความเชี่ยวชาญ มีลวดลายแปลกใหม่ และเลือกใช้สีธรรมชาติ เพื่อตอบสนองตลาดใหม่ และมีการจัดทำป้ายสินค้าที่สวยงามทันสมัย
2) การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์เส้นกกใหม่ 3 ผลิตภัณฑ์ คือ กระเป๋าถือ พวงกุญแจที่ระลึก และกล่องใส่ไม้จิ้มฟัน ซึ่งพบว่าผู้บริโภคมีความเห็นต่อผลิตภัณฑ์ในระดับมาก ได้แก่ การออกแบบผลิตภัณฑ์ทอลายพื้นฐานไม่ซับซ้อน ใช้สีเขียวของต้นกก ออกแบบป้ายและสร้างอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ด้วยสมาชิกกลุ่มบ้านหนองนกปีกกา และ QR code จัดเรียงให้มีความสัมพันธ์กัน ตัวอักษรสบายตา และสะท้อนอัตลักษณ์ของกลุ่มได้ดี
3) การอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อสร้างอาชีพและรายได้ พบว่า มีการรักษาองค์ความรู้เดิมและพัฒนาต่อยอดให้สอดคล้องกับบริบทปัจจุบัน สามารถสร้างอาชีพและขยายช่องทางการจำหน่ายได้มากขึ้น โดยภายหลังจากการพัฒนาผลิตภัณฑ์และป้ายสินค้าใหม่ ในระยะเวลา 3 เดือน พบว่า โดยสมาชิกกลุ่มมีรายได้รวมเฉลี่ยเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 1,500-3,000 บาทต่อคน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความยั่งยืนของชุมชนในการพึ่งพาตนเอง
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมพัฒนาธุรกิจการค้า. (2561). แนวทางการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ OTOP สู่สากล. กระทรวงพาณิชย์.
กัลยา วาณิชย์บัญชา. (2549). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 5). สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กุลภา สุทธิวรรณ. (2561). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชน. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 10(2), 45–58.
ชาตรี บัวคลี่. (2561). การออกแบบและพัฒนาฉลากสินค้าด้วยกระบวนการสื่อสารอย่างมีส่วนร่วมตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน. วารสารวิจิตรศิลป์, 9(2), 93–144.
ชื่นจิตร สุวรรณฤทธิ์. (2564). ภูมิปัญญาการจักสาน: อัตลักษณ์ท้องถิ่นและการต่อยอดทางธุรกิจ. วารสารวิถีท้องถิ่น, 2(2), 112–125.
ตระกูลพันธ์ พัชรเมธา. (2559). การพัฒนางานหัตถกรรมบนพื้นฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ปทุมวรรณ ทองตราชู และคณะ. (2565). การออกแบบฉลากผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์สำหรับชุมชน. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร.
พัชรา ปราชญ์เวย์, ญาณิศา ศรีบุญเรือง, พัฒนพงษ์ โพธิปัสสา, และจันทนา จินดาพันธ์. (2562). การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากเสื่อกกและต้นไหลในจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 11(1), 93–105.
ไพโรจน์ พิทยเมธี. (2564). การออกแบบผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในชุมชนท้องถิ่น. วารสารวิจัยสังคมศาสตร์, 3(2), 88–103.
ศิริวรรณ เสรีรัตน์, ปริญ ลักษิตานนท์, และศุภร เสรีรัตน์. (2552). การบริหารการตลาดยุคใหม่. ธีระฟิล์มและไซเท็กซ์.
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน. (2567). หัตถกรรมพื้นบ้าน. สืบค้นจาก https://saranukromthai.kapook.com
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2563). รายงานการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับพื้นที่ ปี 2563. สำนักงานฯ.
สำนักเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ และสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580. สำนักงานฯ.
สุชาติ อิ่มสำราญ, พรเทพ เลิศเทวศิริ, และอินทิรา พรมพันธุ์. (2564). การออกแบบผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกจากอัตลักษณ์ศิลปะพื้นบ้านสำหรับนักท่องเที่ยว. วารสารสถาปัตยกรรม ศิลปะและการออกแบบ (ARCHKMITL), 7(2), 53–69.
สุภาวดี ตรีรัตน์. (2563). การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของชุมชน. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 17(1), 85–98.
โสรฌา เครือเมฆ และชุติมา สังคะหะ. (2563). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนจากเครื่องจักสานไม้ไผ่ตกแต่งผ้าขาวม้าสู่พาณิชย์ชุมชนวัฒนธรรมไทยเวียงคีรีวัน จังหวัดนครนายก [รายงานการวิจัย]. สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร.
โสรฌา เครือเมฆ, รุจิราภา งามสระคู, ชุติมา สังคะหะ, พรสิน สุภวาลย์, และอักษร สวัสดี. (2566). การเสริมสร้างมูลค่าผลิตภัณฑ์หัตถกรรมจากกกโดยชุมชนมีส่วนร่วม ตำบลท่าดินดำ อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี. วารสารวิชาการศิลปศาสตร์ประยุกต์, 16(2), 219–232.
Chantavanich, S. (2018). Qualitative research design and data analysis (14th ed.). Chulalongkorn University Press.
Fuller, G. W. (1994). New food product development: From concept to marketplace. CRC Press.
Paotajai, C. (2020). แนวคิดและกระบวนการสร้างมูลค่าเพิ่มในยุคเศรษฐกิจสร้างสรรค์ [Concepts and processes of value creation in the creative economy era]. Journal. (journal name incomplete in source — please supply)
Srisuklad, B. (2002). Statistical methods for research. Suveeriyasam.
The Royal Institute. (2003). Dictionary of the Royal Institute of Thailand B.E. 2542 (1st ed., p. 253). Nanmee Books.
UNESCO. (1981). Quality of life in the perspective of development. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.