บทบาทของวิถีอาหารและการดื่มกินในวรรณกรรมท้องถิ่นภาคใต้ยุคการพิมพ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของวิถีอาหารและการดื่มกินในวรรณกรรมท้องถิ่นภาคใต้ยุคการพิมพ์ โดยรวบรวมข้อมูลจากวรรณกรรมท้องถิ่นภาคใต้ประเภทนิทานนิยาย จำนวน 23 เรื่อง ใช้แนวคิดบทบาทหน้าที่ทางคติชนวิทยา นำเสนอด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบบทบาทของวิถีอาหารและการดื่มกินจำนวน 8 บทบาท คือ 1) การเชื่อมความสัมพันธ์ทางเครือญาติและชุมชน 2) การเป็นสื่อสร้างชีวิต และความตาย 3) การอธิบายที่มากำเนิดของคน และอัตลักลักษณ์กลุ่ม 4) การตอกย้ำคุณค่าของห่วงโซ่อาหารในระบบนิเวศ 5) การเป็นสื่อปลูกฝังคุณธรรมและความเท่าเทียมกันในสังคม 6) การเสริมความรู้ด้านประเพณี พิธีกรรมและทรัพยากรชุมชน 7) การสร้างสำนึกร่วมแห่งความเป็นชุมชน และ 8) การสื่อสารถึงความสุขของคนและชุมชน ผลการศึกษาครั้งนี้สามารถนำไปประยุกต์เพื่อใช้ศึกษาวรรณกรรมท้องถิ่นแบบข้ามภูมิภาคและยังเป็นแนวทางในการวิเคราะห์บทบาทจากวรรณกรรมอื่น ๆ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
คลังความรู้ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง. (19 ตุลาคม 2556). ภูมิปัญญาพืชสมุนไพร: ตาตุ่มทะเล. https://km.dmcr.go.th/c_1/s_350/d_6420
คล้าย ศรีพนัง. (2497). สี่เกลอ. นครศรีธรรมราช: โรงพิมพ์รัตนโสภณ.
คล้าย ศรีพนัง. (2502). หญิงหน่ายชายรัก. นครศรีธรรมราช: โรงพิมพ์กระจ่างภาษิต.
ชาติชาย มุกสง. (2556). รัฐ โภชนาการใหม่กับการเปลี่ยนแปลงวิถีการกินในสังคมไทย พ.ศ. 2482-2517 [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชัย จันรอดภัย. (2497). นางกุณฑลเกสี. สงขลา: โรงพิมพ์สมบูรณ์.
แดง นักปราชญ์. (2491). เผรียญทอง. พัทลุง: โรงพิมพ์พัทลุง.
ทอง หนูขาว. (2503). สี่เสือสองสาวสามสัตว์. นครศรีธรรมราช: โรงพิมพ์กระจ่างภาษิต.
ทัตพล พูลสุวรรณ. (2566). ฤๅความกลัวมิอาจจางหาย: เมื่อชนชั้นนำสยามไทยรับรองอำนาจ "ผี" ผ่านพิธีกรรมราชสำนัก. ใน งานเสวนาทางวิชาการ เรื่อง "ผี: นานาสาระความเชื่อในวัฒนธรรมไทย" (น. 1-25). สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.
เสือ ชำนาญภักดี. (2481). กลิ่นกรอบแก้ว. สงขลา: โรงพิมพ์สมบูรณ์.
เสือ ชำนาญภักดี. (2494). นกในนาง นางในนก. สงขลา: โรงพิมพ์สมบูรณ์.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2566). ปฏิบัติการของความสวย (Practices of Beautification) มุมมองจากสตรีนิยม. https://www.sac.or.th/portal/th/
ปรมินท์ จารุวร. (2554). กาญจนนิมิต: คติชนเนื่องด้วยความเชื่อและประเพณีสวดพระมาลัยที่บ้านหนองขาว. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พัชลินจ์ จีนนุ่น. (2567). วิถีอาหารและการดื่มกินในวรรณกรรมท้องถิ่นภาคใต้ยุคการพิมพ์. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 24(1), 203-243.
พิชยะพัฒน์ นัยสุภาพ. (2563). แสงไฟ ความมืด และความกลัวในเรื่องผีของเหม เวชกร (ปลายทศวรรษ 2470 ถึงต้นทศวรรษ 2510). วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์, 7(1), 64-68. (page range flagged above — please verify against source)
พิน พรหมบริรักษ์. (2495). ลอยวาริน สินสุวรรณ. สงขลา: โรงพิมพ์สมบูรณ์.
เพ็ญนภา ทิพย์สุราษฎร์. (2559). การศึกษาพืชสมุนไพรท้องถิ่นและภูมิปัญญาด้านการใช้สมุนไพร กรณีศึกษา: อุทยานแห่งชาติแก่งกรุง จังหวัดสุราษฎร์ธานี [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
รัญวรัชญ์ กอบศิริธีร์วรา และปพนพัชร์ กอบศิริธีร์วรา. (2562). ตัวละครอมนุษย์กับวัฒนธรรมศึกษาในมังงะญี่ปุ่น. วารสารเครือข่ายญี่ปุ่นศึกษา, 9(2), 79-97.
วัชราภรณ์ ดิษป้าน. (2544). อนุภาคน้ำเต้าในตำนานน้ำท่วมโลกและตำนานกำเนิดมนุษย์. วารสารภาษาและวรรณคดีไทย, 18(18), 62-77.
ระดม พบประเสริฐ. (2549). ประวัติศาสตร์วัฒนธรรมการกินอาหารไทย [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิราพร ณ ถลาง. (2554). ทฤษฎีคติชนวิทยา วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนาน-นิทานพื้นบ้าน (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิราพร ฐิตะฐาน. (2537). ในท้องถิ่นมีนิทานและการละเล่น. กรุงเทพฯ: มติชน.
สมาคมสร้างสังคมและสิ่งแวดล้อม. (2553). การสืบทอดและร่วมสร้างสำนึกทางวัฒนธรรมการใช้ทรัพยากรท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์ชอง อำเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ.
สะมะแอ วงศ์สะอาด และจิ เส็มหมาด. (2503). เมืองสิด (ขุนแกล้ว) แหมะเว. พัทลุง: โรงพิมพ์อุดมพานิชกิจ.
สีนวล มากนวล. (2496). สุราวิวาทนักปราชญ์วิจารณ์. พัทลุง: โรงพิมพ์พัทลุง.
สุกัญญา สุจฉายา. (2549). พิธีกรรมตำนาน นิทาน เพลง: บทบาทของคติชนกับสังคมไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุธิวงศ์ พงศ์ไพบูลย์, พิสิฐ เจริญวงศ์, และปรีชา นุ่นสุข. (2542). ภาคใต้. ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคใต้ (เล่ม 12, น. 5648). กรุงเทพฯ: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย.
สุนทร คำยอด. (2559). การสร้าง "ความเป็นล้านนา" ในวรรณกรรมของนักเขียนภาคเหนือ. วารสารธรรมศาสตร์, 35(3), 43-60.
อติวิชญ์ เซี่ยงคิ้ว. (2566). บทบาทของประเพณีฉลองแม่พระไถ่ทาสที่มีต่อชุมชนวัดคอนเซ็ปชัญ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 31(3), 32-47.
พ่วง บุษรารัตน์. (2541). อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ อาจารย์พ่วง บุษรารัตน์. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ.
Todorov, T. (1994). On human diversity: Nationalism, racism, and exoticism in French thought. Harvard University Press.