การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์เพื่อการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน: ปัจจัยแห่งความสำเร็จและแนวทางการจัดการในยุคดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์เป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน แต่ความสำเร็จขึ้นอยู่กับศักยภาพผู้นำชุมชนในการบริหารจัดการและการปรับตัวสู่ยุคดิจิทัล บทความนี้มุ่งวิเคราะห์แนวทางการพัฒนาผู้นำชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างมีประสิทธิภาพ โดยศึกษาปัจจัยแห่งความสำเร็จ 11 ประการ วิเคราะห์คุณลักษณะผู้นำที่จำเป็น 7 ประการ และประเมินความพร้อมด้านทักษะเทคโนโลยีดิจิทัล 5 ด้าน ผลการศึกษาจากข้อมูลเชิงประจักษ์ชี้ให้เห็นว่าผู้นำชุมชนส่วนใหญ่มีทักษะเทคโนโลยีในระดับพื้นฐาน จึงจำเป็นต้องใช้แนวทางการพัฒนาแบบเป็นขั้นตอนและกระจายทักษะตามศักยภาพ ผ่านการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างชุมชน ภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา เพื่อให้การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ อนุรักษ์วัฒนธรรม และพัฒนาสังคมอย่างยั่งยืน โดยคงไว้ซึ่งเอกลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่นควบคู่ไปกับการก้าวทันเทคโนโลยีสมัยใหม่
Article Details
เอกสารอ้างอิง
จารุวรรณ แดงบุบผา. (2559). การพัฒนาจิตบริการแบบไทยเพื่อสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันในภาคอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการ. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ใบเฟิร์น วงษ์บัวงาม และญาณาธร เธียรถาวร. (2566). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการและการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ เพื่อนำไปสู่การเป็นเมืองสร้างสรรค์ จังหวัดเพชรบุรี. วิทยาการจัดการวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 45-61.
ปรียวรรณ สุวรรณสูนย์. (2568). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ (Creative Tourism). บทวิทยุกระจายเสียง, สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, สำนักวิชาการ. เข้าถึงได้จาก https://library.parliament.go.th/en/radioscript/rr2568-feb6
ฉลองศรี พิมลสมพงศ์. (2566). ระบบการท่องเที่ยว: การขับเคลื่อนด้วยพลังของจิตบริการ. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้, 16(2), 119-129.
ดุริยางค์ คมขำ. (2566). เรื่องเล่าและการเล่าเรื่องเพื่อสะท้อนอัตลักษณ์ชุมชนท่องเที่ยวบ้านเชียง. วารสารเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน, 8(1), 91-108.
เทิดชาย ช่วยบำรุง. (2552). บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนบนฐานแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา.
พจนา สวนศรี. (2556). คู่มือการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน. กรุงเทพฯ: โครงการท่องเที่ยวเพื่อชีวิตและธรรมชาติ.
พิมพ์ระวี โรจน์รุ่งสัตย์. (2556). การท่องเที่ยวชุมชน. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
พิมพ์ระวี โรจน์รุ่งสัตย์ และกลุ่มกรีน เอนเนอร์จี. (2563). บทเรียนรู้ด้านต้นทุน และการต่อยอดการท่องเที่ยวโดยชุมชน บ้านนาต้นจั่น ในจังหวัดสุโขทัย. วารสารศรีปทุมปริทัศน์ ฉบับมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 165-179.
รัชพล เอี้ยวน้าว และอภิชาติ พานสุวรรณ. (2567). การพัฒนาสมรรถนะด้านเทคโนโลยีของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สารวัตรกำนัน แพทย์ประจำตำบล ตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. Journal of Modern Learning Development, 511-531.
รัตติยา พรมกัลป์, พระเทพปริยัติเมธี และนัยนา เกิดวิชัย. (2562). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 13-28.
รุ่งรดิศ เมืองลือ และอิสรีย์ ติยะพิพัฒน์. (2567). กลยุทธ์การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างยั่งยืนในเขตอารยธรรมล้านนาของชุมชนตำบลศรีเตี้ย อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน. Journal of Social Science and Cultural, 296-310.
วงศ์วิภา โถสุวรรณจินดา และสุวารี นามวงค์. (2562). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์กับการจัดการกิจกรรมให้มีอัตลักษณ์โดยเน้นเรื่องอาหารไทย. วารสารเกษมบัณฑิต, 127-142.
วรรณวิษา รัตตพงษ์ และพยอม ธรรมบุตร. (2565). แผนยุทธศาสตร์แบบบูรณาการเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ที่ยั่งยืนในจังหวัดราชบุรี. นาคบุตรปริทัศน์, 34-45.
ศศิธร รัตนประยูร. (2566). การพัฒนาต้นแบบไมซ์เพื่อชุมชนด้วยโซ่คุณค่าการจัดประชุม การท่องเที่ยวเพื่อเป็นรางวัล และการเดินทางบนฐานจิตบริการแบบไทย. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินทร. (27 พฤศจิกายน 2566). บ้านนาต้นจั่น. เข้าถึงได้จาก วิถีชุมชน: https://wikicommunity.sac.or.th/community/1246
สรรเพชญ์ มีกุศล, เสรี วงษ์มณฑา และผกามาศ ชัยรัตน์. (2566). การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 172-182.
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (3 กรกฎาคม 2566). นวัตกรรมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของประเทศไทย ความท้าทายใหม่ในเวทีโลก. เข้าถึงได้จาก สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน): https://www.nia.or.th/Sustainable-Tourism-Innovation-in-Thailand
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. (2562). เทรนด์ท่องเที่ยวมาแรง 2020 อะไรที่คนไทยนิยม? เข้าถึงได้จาก SME ONE: https://www.smeone.info/detail-article/7403
สุดถนอม ตันเจริญ. (2560). การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนบางขันแตก จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 1-24.
สุเมธ แสงนิ่มนวล. (2552). ภาวะผู้นำกับธรรมาภิบาลในการบริหารงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: ส เจริญ การพิมพ์.
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน). (2558). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์. กรุงเทพฯ: บริษัท โคคูน แอนด์ โค จำกัด.
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน). (2564). คู่มือกระบวนการพัฒนาและยกระดับกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์. กรุงเทพฯ: อพท. เข้าถึงได้จาก https://www.dasta.or.th/th/article/105
อิสรีย์ นรเศรษฐาภรณ์. (2563). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์กับมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมผ้าหมักโคลนบ้านนาต้นจั่น อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยปทุมธานี, 39-52.
Binkhorst, E., & Den Dekker, T. (2009). Agenda for co-creation tourism experience. Journal of Tourism Consumption and Practice, 1(1), 1-22.
Buhalis, D., & Amaranggana, A. (2015). Smart tourism destinations enhancing tourism experience through personalisation of services. In Information and Communication Technologies in Tourism 2015 (pp. 377-389). Springer, Cham.
Carvalho, R. M. F., Costa, C., & Ferreira, A. M. (2024). Multidimensional benefits of creative tourism: A network approach. Urban Science.
Hewitt, A., McKinnon, C., McKeon-White, W., O'Donnell, G., & Ludl, P. (2024). Forrester's digital workplace model. Forrester.
Jung, T., Dieck, M. C., Lee, H., & Chung, N. (2022). Effects of virtual reality and augmented reality on visitor experiences in museum. Information & Management, 59(1), 103-121.
Mills, Q. D. (2005). Leadership: How to lead, how to live. MindEdge Press.
Prentice, R., & Andersen, V. (2003). Festival as creative destination. Annals of Tourism Research, 30(1), 7-30.
Richards, G. W., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. ATLAS News, 23, 16-20.
Richards, G. (2010). Creative tourism and cultural events. Paper presented at the 2nd Forum on UNESCO Creative Cities Network, Icheon, Republic of Korea.
Richards, G. (2020). Creative tourism: Opportunities for sustainable local development. Sustainability, 12(3).
Scherf, K. (2021). Creative tourism in smaller communities: Place, culture, and local representation. University of Calgary Press.
SiteMinder. (2025, March 10). How to make the most of your hotel online bookings. Retrieved from https://www.siteminder.com/th/r/online-bookings/
Telan, S., & Jamieson, W. (2021). Developing creative tourism in Southeast Asia: A case study of Phuket Old Town Thailand. Journal of Hospitality & Tourism, 48-65.
ThaiPR.net. (2023, November 10). [Thai-language news item on Thailand's creative tourism network]. Retrieved from https://www.ryt9.com/s/prg/3468926
Tussyadiah, I. P., & Zach, F. (2017). Identifying salient attributes of peer-to-peer accommodation experience. Journal of Travel & Tourism Marketing, 34(5), 636-652.
World Tourism Organization (UNWTO). (2023). Digital transformation for SMEs in tourism. UNWTO. https://doi.org/10.18111/9789284423361