ภาพแทนสตรีราชสำนักล้านนาในบทบาททางการเมือง ใน นวนิยายอิงประวัติศาสตร์ ของ กฤษณา อโศกสิน ภาพแทนสตรีราชสำนักล้านนา

บทคัดย่อ

                 บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กลวิธีการสร้างภาพแทนสตรีราชสำนักล้านนาในบทบาททางการเมือง ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ ของ กฤษณา อโศกสิน ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเอกสาร ข้อมูล คือ นวนิยายชุดอิงประวัติศาสตร์ล้านนา ของ กฤษณา อโศกสิน จำนวน 4 เรื่อง ได้แก่ เวียงแว่นฟ้า หนึ่งฟ้าดินเดียว นางพญาหลวง และขุนหอคำ ใช้แนวคิดภาพแทน และแนวคิดวาทกรรม เป็นแนวทางวิเคราะห์ ผลการวิจัย พบว่า กฤษณา อโศกสิน ประกอบสร้างสตรีราชสำนักล้านนาที่เป็นตัวละครเอกหญิงของเรื่อง 3 ตัว ได้แก่ มหาเทวีศรีอโนชา (เจ้าย่า) เจ้าหญิงดารกาเด่นดวง และเจ้าหญิงบัวหลวงเริงธาร ให้มีราชจริยวัตรตามขัตติยนารีล้านนา เป็นแบบอย่างในการครองตน ครองคน และครองงาน เป็นที่เคารพของประชาชน มีบุคลิกภาพตามแบบสตรีสูงศักดิ์ผ่านการพูด วิธีคิด การกระทำ การตัดสินใจ และมีสติปัญญาเฉลียวฉลาดในการปกครองคนในคุ้มหลวงฐานะเจ้านาย โดยมหาเทวีศรีอโนชา (เจ้าตนย่า) เป็นผู้รอบรู้ด้านการเมืองการปกครองจากพระบิดาและได้ถ่ายทอดจริยวัตรของเจ้านายให้พระประยูรญาติยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ เจ้าหญิงดารกาเด่นดวง เป็นขัติยนารีที่มีบทบาทสำคัญทางการเมืองในฐานะผู้ช่วยเจ้าหลวงเชียงใหม่ องค์ที่ 6 พระบิดา และเคียงข้างพระสวามี เจ้าหลวงเชียงใหม่ องค์ที่ 7 ในการแก้ไขปัญหาด้านการเมืองการปกครอง และการดูแลไพร่ฟ้า มีไหวพริบในการพิจารณาคนเพื่อมอบหมายหน้าที่อย่างเฉลียวฉลาด และมีการเจริญสัมพันธไมตรีกับสยามเพื่อให้การเมืองการปกครองสงบสุข และเจ้าหญิงบัวหลวงเริงธาร พระธิดาองค์เล็กในเจ้าหลวงเชียงใหม่ องค์ที่ 6 ปฏิบัติจริยวัตรแทนเจ้าหลวงในด้านการปกครอง การตัดสินใจแก้ไขปัญหาทางการเมืองการปกครอง โดยเฉพาะช่วงที่สยามมีนโยบายให้กลุ่มมิชชันนารีเข้ามายังเชียงใหม่ช่วงที่เชียงใหม่เป็นประเทศราชของสยาม ทั้งนี้สตรีราชสำนักล้านนาที่ปรากฏในนวนิยายชุดนี้ยังสื่อนัยสตรีที่เหนือสตรีทั่วไป โดยต้องเรียนรู้ในการปรับตัวท่ามกลางสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่เชียงใหม่ต้องเป็นประเทศราชของสยาม กฤษณา อโศกสิน ยังนำเสนอวาทกรรมรวมศูนย์จากส่วนกลาง เป็นการปฏิบัติการทางภาษา โดยมีความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างอำนาจการปกครองจากเจ้าสยามตามกลไกการปกครองด้วยรัฐรวมศูนย์