การพัฒนาแบบจำลองพื้นที่การเรียนรู้พหุประสาทสัมผัสด้วยหลักการออกแบบ เพื่อทุกคนเพื่อส่งเสริมพัฒนาการของเด็กปฐมวัยกลุ่มเสี่ยงพัฒนาการช้า
คำสำคัญ:
เด็กกลุ่มเสี่ยงพัฒนาการช้า , พื้นที่การเรียนรู้นอกห้องเรียน , การเรียนรู้พหุประสาทสัมผัส , การออกแบบเพื่อทุกคนบทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพและการใช้พื้นที่การเรียนรู้นอกห้องเรียนของนักเรียนปฐมวัยห้องเรียนรวมระดับชั้นเตรียมอนุบาลถึงอนุบาล 1 (ช่วงอายุ 2-4 ปี) ตามหลักสูตรการจัดการศึกษาปฐมวัยโรงเรียนแห่งหนึ่ง และ 2) การพัฒนาแบบจำลองพื้นที่การเรียนรู้พหุประสาทสัมผัสนอกห้องเรียนในส่วนของพื้นที่ฐานกิจกรรมและสนามเด็กเล่นสำหรับเด็กปฐมวัยกลุ่มเสี่ยงพัฒนาการช้าช่วงอายุ 2-4 ปี ตามหลักการออกแบบเพื่อทุกคน กระบวนการวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ระยะ โดยกลุ่มตัวอย่างระยะที่ 1 ได้แก่ บุคลากรที่ดูแลนักเรียน จำนวน 5 คน และนักเรียนปฐมวัยกลุ่มเสี่ยงพัฒนาการช้า จำนวน 4 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกตพฤติกรรม และแบบสำรวจพื้นที่ โดยสำรวจพื้นที่ 5 ฐานกิจกรรมและ 3 เครื่องเล่น ผลการศึกษาพบว่าสภาพพื้นที่เดิมมีข้อบกพร่องในมิติการออกแบบเพื่อทุกคนในเรื่องการจัดวางตำแหน่ง ขนาดของเครื่องเล่น และความหลากหลายในด้านการส่งเสริมประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสผ่านการเล่นที่สำคัญ จึงนำไปสู่การพัฒนาพื้นที่การเรียนรู้ในระยะที่ 2 โดยให้ผู้เชี่ยวชาญจำนวน 3 คน ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษาพิเศษ ด้านกิจกรรมบำบัด และด้านการออกแบบของเล่น ประเมินชิ้นงานแบบร่างด้วยเครื่องมือประเมินแบบร่างพื้นที่การเรียนรู้ ผลประเมินแบบร่างพื้นที่การเรียนรู้ครั้งที่ 1 อยู่ในระดับดี (= 3.86, SD= 0.79) และผลการประเมินแบบร่างพื้นที่การเรียนรู้ครั้งที่ 2 อยู่ในระดับดีมาก (= 4.78, SD= 0.31) แสดงให้เห็นว่าแบบร่างพื้นที่การเรียนรู้นอกห้องเรียนที่พัฒนาขึ้นสามารถแก้ไขจุดบกพร่องของพื้นที่เดิม ส่งเสริมพัฒนาการที่สำคัญและมีความเหมาะสมต่อการเป็นพื้นที่การเรียนรู้พหุประสาทสัมผัสนอกห้องเรียนสำหรับเด็กปฐมวัยกลุ่มเสี่ยงพัฒนาการช้าช่วงอายุ 2-4 ปี
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Abdou, H., & Younis, N. (2026). Sensory and interactive architectural design strategies for inclusive early childhood learning environments supporting neurodevelopmental diversity. Architecture, 6(1), 44. https://doi.org/10.3390/architecture6010044
Blackmore, J., Bateman, D., O'Mara, J., & Loughlin, J. (2011). The connections between learning spaces and learning outcomes: People and learning places?. Centre for Research in Educational Futures and Innovation, Faculty of Arts and Education, Deakin University. https://wordpress-ms.deakin.edu.au/learningspaces/wp-content/uploads/sites/172/2020/11/learningspaces-literature-review.pdf
Burgstahler, S. (2014). Universal design: Process, principles, and applications. DO-IT, University of Washington. https://doit.uw.edu/brief/universal-design-process-principles-and-applications/
Canadian Paediatric Society. (2017). Screen time and young children: Promoting health and development in a digital world. Paediatrics & Child Health, 22(8), 461–468.
Case-Smith, J., & O' Brien, J. C. (2015). Occupational therapy for children and adolescents (7th ed.). Elsevier.
Centers for Disease Control and Prevention. (2020, August 20). COVID-19 parental resources kit – early childhood. CDC Stacks. https://stacks.cdc.gov/view/cdc/93774
Cook, S. L., Thompson, M. R., & Davis, K. J. (2022). Sensory-rich play experiences and their impact on gross motor development, emotional regulation, and social skills in preschoolers. Early Childhood Research Quarterly, 61, 78–94. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2022.03.004
Cosco, N. G., Moore, R. C., & Islam, M. Z. (2010). Behavior mapping: a method for linking preschool physical activity and outdoor design. Medicine and science in sports and exercise, 42(3), 513–519. https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e3181cea27a
Deoni, S. C. L., Beauchemin, J., Volpe, A., D’Sa, V., & RESONANCE Consortium. (2022). The COVID-19 pandemic and early child cognitive development: A comparison of development in children born during the pandemic and historical references. medRxiv. https://doi.org/10.1101/2021.08.10.21261846
Department of Health. (2024). Indicator 3.14: Child development index for age-appropriate development, fiscal year 2024 [Brochure]. Department of Health, Ministry of Public Health. https://dopah.anamai.moph.go.th/th/dopahkpiindicators2567/download?id=118630&mid=38782&mkey=m_document&lang=th&did=33841
Fjørtoft, I. (2004). Landscape as playscape: The effects of natural environments on children's play and motor development. Children, Youth and Environments, 14(2), 21-44.
Ford, A. (2019, June 6). What is vestibular input and what therapy helps? Harkla. https://harkla.co/blogs/special-needs/vestibular-input
Frost, J. L., Wortham, S. C., & Reifel, S. (2012). Play and child development (4 ed.). Pearson.
Goswami, U. (2019). Child psychology: A very short introduction [จิตวิทยาเด็ก: ความรู้ฉบับพกพา]. Bookscape.
Gupta, V. B. (1999). Manual of developmental and behavioral problems in children. Marcel Dekker.
Herrington, S., & Lesmeister, M. (2006). The design of landscapes at child-care centres: Seven Cs. Landscape Research, 31(1), 63–82. https://doi.org/10.1080/01426390500448575
Hurst, K., Lee, C., & Ndubisi, F. (2023). Universal design in playground environments: A place-based evaluation of amenities, use, and physical activity. Landscape Journal, 42(2), 55–74. https://doi.org/10.3368/lj.42.2.55
Isbell, R., & Exelby, B. (2001). Early learning environments that work. Gryphon House.
Jarutach, T. (2015). Universal design handbook. Thep Phen Vanit.
Kranowitz, S. C. (1998). The out-of-sync child: Recognizing and coping with sensory integration dysfunction. Skylight Press.
Mace, R. L., Hardie, G. J., & Place, J. P. (1997). Accessible environments: Toward universal design. Center for Universal Design, North Carolina State University.
Malhotra, A., & Abrol, M. (2024). Designing for the senses: Multisensory approaches in therapeutic clinical spaces. ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts, 5(6), 803–813. https://doi.org/10.29121/shodhkosh.v5.i6.2024.1566
Mihaela, A. (2019). The Influence of sensory systems in motor development to the preschool child. Bulletin of the Transilvania University of Braşov Series IX: Sciences of Human Kinetics, 12(61), 189-194.
Oblinger, D. G. (Ed.). (2006). Learning spaces. EDUCAUSE. https://www.educause.edu/research-and-publications/books/learning-spaces
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children. International Universities Press.
Shams, L., & Seitz, A. R. (2008). Benefits of multisensory learning. Trends in Cognitive Sciences, 12(11), 411-417. https://doi.org/10.1016/j.tics.2008.07.006
Spence, C. (2020). Senses of place: Architectural design for the multisensory mind. Cognitive Research: Principles and Implications, 5(1), 46. https://doi.org/10.1186/s41235-020-00243-4
Sriwongpanich, N., & Rojmahamon, P. (2011). Intellectual disability/mental retardation. Textbook of child development and behavior for general practice (1st ed., pp. 299–323). Beyond Enterprise.
Stonitsch, A. (2020, December 3). Design for ability: Analysis of sensory integration toward environmentally adaptive architecture. Saratoga Associates. https://www.saratogaassociates.com/design-for-ability/.
Sumiya, M., & Nonaka, T. (2021). Does the spatial layout of a playground affect the play activities in young children? A pilot study. Frontiers in Psychology, 12, 627052. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.627052
Tantiphaichit, N. (2014). Playground for special children. Veridian E-Journal, 7(2), 1443–1458.
Tovey, H. (2007). Playing outdoors: Spaces and places, risk and challenge. Open University Press.
Williams, M. S., & Shellenberger, S. (1996). How does your engine run?: A leader's guide to the alert program for self-regulation. TherapyWorks.
World Health Organization & United Nations Children’s Fund. (2023). Global report on children with developmental disabilities: From the margins to the mainstream. World Health Organization. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/db90adc9-e9cf-40d3-9eb6-d186e221793d/content
World Health Organization. (2013). CBR guidelines of the World Health Organization, Thai edition: Education component. Premium Express.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสถาบันราชสุดาเพื่อการวิจัยและพัฒนาคนพิการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสถาบันราชสุดาเพื่อการวิจัยและพัฒนาคนพิการ
