การศึกษาความต้องการและการให้บริการฟื้นฟูสมรรถภาพสำหรับผู้มีภาวะสายตาเลือนรางในคลินิกสายตาเลือนรางในโรงพยาบาล

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดบริการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการเห็นในคลินิกสายตาเลือนรางของโรงพยาบาลในประเทศไทยและสำรวจความต้องการของผู้ป่วยต่อการจัดบริการดังกล่าว งานวิจัยนี้ดำเนินการ ณ คลินิกสายตาเลือนราง โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์สภากาชาดไทย ซึ่งเป็นสถานพยาบาลชั้นนำในประเทศไทยและเป็นจุดเริ่มต้นหลักในการฟื้นฟูสมรรถภาพภายหลังการสูญเสียการมองเห็น ข้อมูลถูกเก็บรวบรวมจากกลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยสายตาเลือนรางจำนวน 100 คนที่เข้ารับบริการที่คลินิกดังกล่าวระหว่างเดือนมกราคมถึงมีนาคม พ.ศ. 2565 โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์ด้วยแบบสอบถามที่ประกอบด้วยคำถามปลายปิดเป็นหลักและเสริมด้วยคำถามปลายเปิด ข้อมูลเชิงปริมาณถูกวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 56) โดยร้อยละ 74 ของผู้ป่วยมีอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป และพบว่าโรคจอประสาทตาเสื่อมเป็นสาเหตุหลักของภาวะสายตาเลือนราง แม้ว่าร้อยละ 67 ของกลุ่มตัวอย่างจะเคยได้รับบริการฟื้นฟูมาก่อน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการได้รับอุปกรณ์ช่วยการมองเห็นมากกว่าการฝึกทักษะการสร้างความคุ้นเคยกับสภาพแวดล้อมและการเคลื่อนไหว แต่ยังคงพบอุปสรรคสำคัญในการเข้าถึงบริการ ได้แก่ ทัศนคติทางสังคม ค่าใช้จ่ายในการเดินทาง และปัญหาด้านสภาพแวดล้อมของการให้บริการ ในด้านความต้องการของผู้ป่วยพบว่าร้อยละ 52 โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุ มีความต้องการอุปกรณ์ช่วยการมองเห็นมากที่สุด รองลงมาคือความต้องการฝึกทักษะด้านเทคโนโลยี (ร้อยละ 15) ทั้งนี้ เนื่องจากความหลากหลายของประชากรกลุ่มนี้ ผู้ป่วยสายตาเลือนรางจึงมีความต้องการอย่างมากให้คลินิกจัดบริการในรูปแบบเบ็ดเสร็จที่ครอบคลุม ซึ่งรวมถึงการให้บริการเชิงรุกเพื่อเข้าถึงผู้ป่วย งานวิจัยนี้มีข้อเสนอแนะให้จัดทำโปรแกรมให้ความรู้และคำปรึกษาการเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยทราบถึงประโยชน์ของการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการเห็น รวมถึงลดทัศนคติเชิงลบและความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการใช้อุปกรณ์ช่วยการเคลื่อนไหวในผู้ป่วยสายตาเลือนราง ควบคู่ไปกับการปฏิรูปนโยบายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการเบิกจ่ายและการจัดซื้ออุปกรณ์ช่วยการมองเห็นที่มีราคาสูง