ปัจจัยที่มีผลต่อการกลับเข้าทำงานของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
คำสำคัญ:
ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง , การกลับเข้าทำงาน , กิจวัตรประจำวัน , การทำหน้าที่ด้านการรู้คิดบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์และสัดส่วนการกลับเข้าทำงานในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ที่เข้ารับบริการในสถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ จำนวน 132 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมิน Barthel ADL Index, Montreal Cognitive Assessment (MoCA), Modified Rankin Scale (mRS) และการการสนับสนุนทางสังคม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและการถดถอยลอจิสติกพหุคูณ ผลการศึกษา พบว่า การกลับเข้าทำงานของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.05) กับ ลักษณะอาชีพ ระดับความรุนแรงของโรค การรู้คิด และความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน โดยผู้ป่วยที่ประกอบอาชีพที่เน้นการใช้ความคิด หรืองานในสำนักงาน (White Collar) มีโอกาสกลับเข้าทำงานมากกว่าลักษณะอาชีพที่เน้นการใช้แรงงงานทางกายภาพ (Blue Collar) 4.5 เท่า (P=.003, OR=4.495, 95% CI=1.643-12.299 และเมื่อความรุนแรงของโรคเพิ่มขึ้นโอกาสในการกลับเข้าทำงานจะลดลง (P=.024, OR=0.650, 95% CI=.447-.945) นอกจากนี้ ผู้ป่วยที่ไม่มีความบกพร่องการทำหน้าที่ด้านการรู้คิด มีแนวโน้มกลับเข้าทำงานได้มากกว่าผู้ที่มีความบกพร่อง 3.8 เท่า (P=.010, OR=3.785, 95% CI=.1.374-10.433) และหากผู้ป่วยสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ในระดับสูงก็มีโอกาสในการกลับเข้าทำงานได้มากกว่า 2 เท่า (p = .003, OR = 2.182, 95% CI = 1.300–3.662) ขณะที่ปัจจัยด้านอายุ รายได้ และการสนับสนุนทางสังคมไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ ทั้งนี้ ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองจำนวนมากกว่าครึ่งหนึ่งสามารถกลับเข้าทำงานได้ (ร้อยละ 59.1) โดยระยะเวลาเฉลี่ยที่ผู้ป่วยสามารถกลับเข้าทำงานได้อยู่ที่ 7.63 เดือน (S.D. = 5.85) ข้อค้นพบจากการศึกษานี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของปัจจัยในหลายมิติ ทั้งในด้านบุคคล ภาวะสุขภาพ และบริบทแวดล้อม ซึ่งส่งผลต่อการกลับเข้าทำงานของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง การทำความเข้าใจปัจจัยเหล่านี้มีความสำคัญต่อการวางแผนฟื้นฟูสมรรถภาพในอนาคต โดยเฉพาะการฟื้นฟูแบบเป็นองค์รวมร่วมกับการบูรณาการระหว่างทีมสหวิชาชีพ โดยมุ่งเน้นการประเมินและพัฒนาศักยภาพในการกลับเข้าทำงานของผู้ป่วยอย่างครอบคลุมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ทั้งด้านร่างกาย ความสามารถทางการรู้คิด ทักษะการดำเนินชีวิตประจำวัน และการจัดการด้านอาชีพ เพื่อเพิ่มโอกาสการกลับเข้าทำงานและการกลับเข้าสู่บทบาททางสังคมของผู้ป่วยอย่างยั่งยืน อันจะช่วยลดภาวะพึ่งพิง ยกระดับคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีในระยะยาว
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Arwert, H. J., Schults, M., Meesters, J. J. L., Wolterbeek, R., Boiten, J., & Vliet Vlieland, T. (2017). Return to work 2-5 years after stroke: A cross sectional study in a hospital-based population. Journal of Occupational Rehabilitation, 27(2), 239–246. https://doi.org/10.1007/s10926-016-9651-4
Ashley, K. D., Lee, L. T., & Heaton, K. (2019). Return to work among stroke survivors. Workplace Health & Safety, 67(2), 87–94. https://doi.org/10.1177/2165079918812483
Bonner, B., Pillai, R., Sarma, P. S., Lipska, K. J., Pandian, J., & Sylaja, P. N. (2016). Factors predictive of return to work after stroke in patients with mild-moderate disability in India. Eur J Neurol, 23(3), 548-553. https://doi.org/10.1111/ene.12887
Bualeang, A. (2010). Factors related to quality of life among older adults recovering from a stroke [Master's thesis, Mahidol University]. ThaiLIS.
Canhete Pereira, R. M., & Monteiro, I. (2020). Vocational rehabilitation and return to work: integrative review. Revista brasileira de medicina do trabalho : publicacao oficial da Associacao Nacional de Medicina do Trabalho-ANAMT, 17(3), 441–455. https://doi.org/10.5327/Z1679443520190350
Chen, S., Wang, T., Wang, Q., Liu, Q., Li, W., & Wei, X. (2023). Global, regional, and national economic consequences of stroke. Stroke, 54(9), 2320–2327. https://doi.org/10.1161/STROKEAHA.123.043131
Fride, Y., Adamit, T., Maeir, A., Ben Assayag, E., Bornstein, N. M., Korczyn, A. D., & Katz, N. (2015). What are the correlates of cognition and participation to return to work after first ever mild stroke? Topics in Stroke Rehabilitation, 22(5), 317–325. https://doi.org/10.1179/1074935714Z.0000000013
Glader, E. L., Jonsson, B., Norrving, B., & Eriksson, M. (2017). Socioeconomic factors’ effect on return to work after first stroke. Acta Neurologica Scandinavica, 135(6), 608–613.
Hartke, R. J., Trierweiler, R., & Bode, R. (2011). Critical factors related to return to work after stroke: A qualitative study. Topics in Stroke Rehabilitation, 18(4), 341-351.
Hemrungrojn, S. (2011). Montreal cognitive assessment (MoCA) Thai version 2007. http://www.mocatest.org/pdf_files/test/MoCATest-Thai.pdf
Kaeobuadi, W., & Osothsinlp, S. (2022). Return to Work and Associated Factors of Patients Diagnosed with Stroke in Nopparat Rajathanee Hospital. Journal of Preventive Medicine Association of Thailand, 12(1), 116–131.
Kuptniratsaikul, V., Kovindha, A., Massakulpan, P., Permsirivanich, W., & Kuptniratsaikul, P. S. (2009). Inpatient rehabilitation services for patients after stroke in Thailand: a multi-centre study. Journal of rehabilitation medicine, 41(8), 684–686. https://doi.org/10.2340/16501977-0399
Leary, S., Hurford, J., & Shanahan, N. (2020). An expert opinion: Vocational rehabilitation after stroke. Advances in Clinical Neuroscience and Rehabilitation. https://doi.org/10.47795/OEAP6518
Mok, K. T., Loei, H. C., Chan, Y. F., Chia, K. J., Ee, G. K., & Lim, W. J. (2023). Addressing mood and fatigue in return-to-work programmes after stroke: a systematic review. Frontiers in Neurology, 14, 1145705.
Neurology Institute of Thailand. (2007). Guidelines for stroke rehabilitation. Department of Medical Services, Ministry of Public Health.
Olaoye, O. A., Soeker, S. M., & Anthea, R. (2021). Predictors of return to work among stroke survivors in south-west Nigeria. Hong Kong Journal of Occupational Therapy, 34(1), 13-22.
Prasat Neurological Institute. (2007). Guideline for the rehabilitation of stroke patients. Department of Medical Services, Ministry of Public Health.
Saringcarinkul, T., & Thimayom, P. (2014). Return to work of stroke patients after receiving treatment at the Prasat Neurological Institute. Journal of Health Systems Research, 8(2), 156–166.
Sasiwongsakul, N. (2010). Quality of life of stroke patients who received thrombolytic drugs 2551-2 [Unpublished research report]. Faculty of Medicine, Chiang Mai University.
Tay, S. S., Visperas, C. A., Tan, M. M., Chew, T. L., & Koh, X. H. (2023). Factors predicting return to work after inpatient stroke rehabilitation: A retrospective follow-up study. Archives of Rehabilitation Research and Clinical Translation, 5(1), 100253
Teasell, R., Hussein, N., Iruthayarajah, J., Saikaley, M., Longval, M., & Viana, R. (2020). Stroke rehabilitation clinician handbook. Evidence-Based Review of Stroke Rehabilitation.
Tsao, C. W., Aday, A. W., Almarzooq, Z. I., Alonso, A., Beaton, A. Z., Bittencourt, M. S., ... & Martin, S. S. (2023). Heart disease and stroke statistics—2023 update: A report from the American Heart Association. Circulation, 147(8), e93–e621. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000001123
Westerlind, E., Persson, H. C., Eriksson, M., Norrving, B., & Sunnerhagen, K. S. (2020). Return to work after stroke: A Swedish nationwide registry‐based study. Acta Neurologica Scandinavica, 141(1), 56-64.
Winstein, C. J., Stein, J., Arena, R., Bates, B., Cherney, L. R., Cramer, S. C., Deruyter, F., Eng, J. J., Fisher, B., Harvey, R. L., Lang, C. E., MacKay-Lyons, M., Ottenbacher, K. J., Pugh, S., Reeves, M. J., Richards, L. G., Stiers, W., & Zorowitz, R. D. (2016). Guidelines for adult stroke rehabilitation and recovery: A guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke, 47(6), e98–e169.
Wipahut, K., Chaiear, N., Boonjaraspinyo, S., Kongbunkiat, K., Tiamkao, S., & Soonthornvinit, W. (2023). Proportion of Non-severe Ischemic Stroke Patients Returning to Work. Biomedical Sciences and Clinical Medicine, 62(2), 52-62.
World Health Organization. (2001). International classification of functioning,disability and health ICF. https://www.who.int/classifications/international-classification-of-functioning-disability-and-health
World Stroke Organization. (2022). Global stroke fact sheet 2022. World Stroke Organization. https://www.world-stroke.org/assets/downloads/WSO_Global_Stroke_Fact_Sheet.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสถาบันราชสุดาเพื่อการวิจัยและพัฒนาคนพิการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสถาบันราชสุดาเพื่อการวิจัยและพัฒนาคนพิการ
