การวิเคราะห์ศักยภาพวิสาหกิจชุมชนบ้านพังเถียะตามเกณฑ์มาตรฐาน กรมส่งเสริมการเกษตร เพื่อเตรียมความพร้อมในการเข้าสู่ โครงการคัดสรรสุดยอดหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ศักยภาพของวิสาหกิจชุมชนบ้านพังเถียะ ตามเกณฑ์มาตรฐานของกรมส่งเสริมการเกษตร 2) วิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคของวิสาหกิจชุมชนบ้านพังเถียะในการเตรียมความพร้อมเข้าสู่โครงการคัดสรรสุดยอดหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ไทย และ 3) เสนอแนะแนวทางการพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชนบ้านพังเถียะ และวิสาหกิจชุมชนอื่นที่มีบริบทคล้ายคลึงกันนำไปประยุกต์ใช้ เพื่อเตรียมความพร้อมในการเข้าสู่โครงการคัดสรรสุดยอด หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ไทย การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 5 ท่าน ซึ่งคัดเลือกด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจง ภายใต้เกณฑ์ความหลากหลายสูงสุด และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาร่วมกับการประเมินตามเกณฑ์มาตรฐาน

ผลการวิจัยพบว่า ศักยภาพในภาพรวมของวิสาหกิจชุมชนบ้านพังเถียะจัดอยู่ในระดับดี โดยมีมิติที่เป็นจุดแข็งสำคัญในการขับเคลื่อนองค์กร คือ หมวดการบริหารสมาชิก และหมวดการจัดการสินค้าหรือบริการ ขณะที่มิติที่เป็นจุดอ่อนเชิงโครงสร้างและควรได้รับการพัฒนาเร่งด่วน คือ หมวดการบริหารการตลาด และหมวดผลลัพธ์การดำเนินงาน โดยมีปัญหาและอุปสรรคหลักอันเป็นข้อจำกัด คือ สถานที่ผลิตและผลิตภัณฑ์ยังไม่ได้รับการรับรองมาตรฐานสากล โดยเฉพาะหลักเกณฑ์ GMP และมาตรฐานจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ซึ่งเป็นเงื่อนไขบังคับหลักในการเข้าสู่กระบวนการคัดสรรสุดยอดหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ไทยในระดับ 1–5 ดาว สำหรับแนวทางการพัฒนาศักยภาพเพื่อให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์ของโครงการดังกล่าว วิสาหกิจชุมชนควรมุ่งยกระดับห่วงโซ่การผลิตให้สอดคล้องกับเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยด้านอาหาร ควบคู่กับการพัฒนาองค์ความรู้ด้านการบริหารการตลาดเชิงกลยุทธ์ด้วยระบบที่ปรึกษาพี่เลี้ยง (Mentor) ผ่านการบูรณาการความร่วมมือเชิงรุกร่วมกับหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ ข้อเสนอแนะเชิงแนวปฏิบัติดังกล่าวสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับวิสาหกิจชุมชนอื่นที่มีบริบทใกล้เคียงกัน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันและเตรียมความพร้อมเข้าสู่โครงการคัดสรรระดับชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพในอนาคต