สำนักเขาอ้อกับการจัดระเบียบการเมืองในชุมชนภาคใต้

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1.) ศึกษาความเป็นมาของสำนักเขาอ้อ 2.) อธิบายบทบาทของสำนักเขาอ้อกับการจัดระเบียบการเมืองในชุมชนภาคใต้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการศึกษาเอกสาร สัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 18 คน และการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม รายงานพรรณนาเชิงวิเคราะห์ผลการศึกษาพบว่า

1) ความเป็นมาของสำนักเขาอ้อ สามารถอธิบายความเป็นมาได้ใน 3 มิติ ได้แก่ สำนักเขาอ้อจากหลักฐานทางลายลักษณ์อักษรได้แก่หลักฐานลายลักษณ์ "หนังสือสารตราของเจ้าพระยานครศรีธรรมราช"ซึ่งเป็นหลักฐานที่เป็นทางการและเป็นหลักในการอธิบายถึงความเป็นมา สำนักเขาอ้อในชุดความคิดตำนานท้องถิ่นเป็นชุดความคิดที่เชื่อมโยงกับตำนานและเรื่องเล่าในท้องถิ่นซึ่งอาจจะตีความได้ว่าเก่าแก่กว่าคำอธิบายในชุดความคิดแรก และสำนักเขาอ้อในชุดความคิดทางภูมิภาคนิยม เป็นชุดความคิดที่มองในลักษณะของชุมชนเครือข่ายทางการค้าและการข้ามควบสมุทรในภาคใต้ ทำให้เกิดการสร้างชุมชนและวัดเขาอ้อเพื่อเป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณ

2) อธิบายบทบาทของสำนักเขาอ้อกับการจัดระเบียบการเมืองในชุมชนภาคใต้ พบว่า มีการเปลี่ยนผ่านสถานะจากแหล่งวิชาพุทธาคมสู่การเป็นสถาบันทางวัฒนธรรมที่ทรงอิทธิพลในการจัดระเบียบสังคมและเชื่อมโยงเครือข่ายอำนาจในพื้นที่ภาคใต้ โดยเป็นศูนย์กลางทางศิลปะวิทยาการและทุนทางวัฒนธรรม และเป็นกลไกการควบคุมทางสังคม ผ่านทางความเชื่อด้านการรักษาศีล การปฎิบัติตามข้อบังคับของครูอาจารย์ที่ห้ามมิให้ละเมิดข้อห้ามที่นำไปสู่การเบียดเบียนเพื่อนมนุษย์ นอกจากนี้ยังมีเครือข่ายของศิษย์ที่เข้มแข็ง ที่ช่วยสอดส่องดูแลให้สังคมเป็นปกติสุข