แนวทางการบริหารการเปลี่ยนแปลงเชิงบูรณาการเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตผู้เรียนอย่างยั่งยืนในยุคดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์แนวคิดและนำเสนอแนวทางการบริหารการเปลี่ยนแปลงที่เหมาะสมสำหรับการพัฒนาทักษะชีวิตผู้เรียน ท่ามกลางความผันผวนของโลกยุคดิจิทัล 4.0 ที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และอินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง (IoT) เข้ามามีบทบาทสำคัญต่อวิถีชีวิต จากการศึกษาพบว่า ทักษะชีวิตเปรียบเสมือน "วัคซีนใจ" ที่จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับผู้เรียน แต่การบริหารจัดการสถานศึกษาแบบดั้งเดิมยังมีข้อจำกัดในการขับเคลื่อนทักษะเหล่านี้ให้เกิดขึ้นจริง บทความนี้จึงนำเสนอองค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบ "แนวทางการบริหารการเปลี่ยนแปลงเชิงบูรณาการ" ซึ่งประยุกต์ใช้ทฤษฎีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมมาขับเคลื่อนภารกิจสถานศึกษาทั้ง 4 ด้าน ผ่านกระบวนการ 3 ระยะ ได้แก่ 1) ระยะการวางแผนและการละลายพฤติกรรมเดิม (Planning & Unfreezing) เพื่อสร้างความตระหนักรู้และวิเคราะห์สถานการณ์ 2) ระยะการปฏิบัติการเปลี่ยนแปลง (Implementing Change) ผ่านการขับเคลื่อนใน 3 มิติ คือ มิติการบูรณาการการเรียนรู้ มิติการปฏิบัติกิจกรรมที่เข้มข้น และมิติระบบดูแลช่วยเหลือที่เข้มแข็ง และ 3) ระยะการรักษาผลและการสร้างวัฒนธรรมที่ยั่งยืน (Maintaining & Refreezing) โดยใช้กระบวนการสะท้อนคิด (R-C-A) และการจัดสรรทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ผลการสังเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การบริหารการเปลี่ยนแปลงที่เป็นระบบและเชื่อมโยงทุกมิติ จะช่วยยกระดับสถานศึกษาให้เป็นพื้นที่บ่มเพาะทักษะชีวิตที่เข้มแข็งและยั่งยืนสำหรับผู้เรียนในยุคดิจิทัล
คำสำคัญ: การบริหารการเปลี่ยนแปลง, ทักษะชีวิต, ยุคดิจิทัล, การบริหารสถานศึกษา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
บรรณานุกรม
กระทรวงศึกษาธิการ. (2552). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
เกรียงไกร ลีลาหนาสวัสดิ์. (2553). การใช้โปรแกรมทักษะชีวิตในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการติดเกม คอมพิวเตอร์ของสามเณรโรงเรียนสามัคคีวิทยาทาน เชียงใหม่ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
เกียรติศักดิ์ ลำพองชาติ. (2563). ทักษะการทำงานในโลกยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการ วุฒิสภา.
จินดา สุมาลา. (2556). การบริหารวิชาการ. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ธนพัชร แก้วปฏิมา. (2547). การพัฒนาแบบวัดทักษะชีวิตสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 (วิทยานิพนธ์ ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
นบนพรัตน์ ทรัพย์ปกรณ์. (2565). ปัจจัยการบริหารองค์กรที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ กรมการปกครองในจังหวัดพิษณุโลก (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นิรมล กิติกุล. (2551). การจัดการ. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
บุญนำ เกษี. (2556). การพัฒนาทักษะชีวิตในระบบการศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาขั้นพื้นฐาน.
ปัณรส มาลากุล ณ อยุธยา. (2552). องค์การแห่งนวัตกรรม: แนวคิดและกระบวนการ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
พัณบงกช ปาณมาลา และคณะ. (2567). การศึกษาทักษะการเรียนรู้ชีวิตในยุคดิจิทัล ของนักเรียนระดับ มัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารวิชาการครุศาสตร์อุตสาหกรรม พระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 15(1), 12-20.
พิพัฒน์พงษ์ พงกะพันธ์. (2564). การบริหารงานบุคคลของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารการบริหารการศึกษาและ ภาวะผู้นำ, 21(2), 45-56.
ยงยุทธ วงค์ภิรมย์ศานติ์. (2540). คู่มือผู้บริหารทักษะชีวิตในโรงเรียน (พิมพ์ครั้งที่ 2). นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข.
รมณภัทร กตตน์วงศกร. (2557). การศึกษาผลการพัฒนาทักษะชีวิตของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียน บางจาก (โกมลประเสริฐอุทิศ) (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี.
วราภรณ์ ธรรมวาจา และ สุนทร สิงห์ลพ. (2567). รูปแบบการบริหารจัดการเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตนักเรียน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 20(2), 158-169.
วิรัตน์ มาตันบุญ. (2552). การบริหารการเปลี่ยนแปลงด้านโครงสร้างองค์การของโรงเรียนจอมทอง จังหวัด เชียงใหม่ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ศุภชัย ยาวะประภาษ. (2551). การบริหารงานภาครัฐไทย: กระแสใหม่และสิ่งท้าทาย. กรุงเทพฯ: จุดทอง.
สมสกุล เทพประทุน. (2559). แนวทางการพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21 ของผู้เรียนในสถานศึกษานำร่องลดเวลา เรียน เพิ่มเวลารู้ ในอำเภอบ้านโป่ง (การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต). นครปฐม: มหาวิทยาลัย ศิลปากร.
สัมฤทธิ์ สันเต. (2547). การพัฒนาทักษะชีวิตสำหรับวัยรุ่น. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2554). แนวทางการจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะชีวิต. กรุงเทพฯ:
โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2561). คู่มือการคัดกรองนักเรียน. กรุงเทพฯ: สำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2550). คู่มือการบริหารการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: พรีเมียร์.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2551). การบริหารการเปลี่ยนแปลงอย่างมีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.
อรทัย แวงเลิศ. (2556). การบริหารวิชาการในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
Fullan, M. (2006). Turnaround leadership. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Kreitner, R., & Kinicki, A. (2007). Organizational behavior (7th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.
Robbins, S. P. (2002). Organizational behavior (10th ed.). Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
