วิเคราะห์นโยบายเงินดิจิทัลวอลเล็ต ผลกระทบต่อเศรษฐกิจฐานรากและความยั่งยืนทางการคลัง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์นโยบาย “เงินดิจิทัลวอลเล็ต” ของรัฐบาลไทย
ซึ่งเริ่มดำเนินการภายหลังวิกฤตโควิด-19 โดยเน้นศึกษาบริบททางเศรษฐกิจและนโยบายการคลังในระดับมหภาค
รวมถึงผลกระทบต่อเศรษฐกิจฐานรากในระยะสั้นและระยะยาว การใช้เม็ดเงินจำนวนมากกว่า 1 ล้านล้านบาท
ผ่านโครงการต่าง ๆ เช่น เราชนะ คนละครึ่ง ยิ่งใช้ยิ่งได้ หรือเงินดิจิทัลวอลเล็ต 10,000 บาท ถือเป็นมาตรการ
การคลังที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ภายใต้เป้าหมายการเพิ่มกำลังซื้อ กระตุ้นการบริโภคภายในประเทศ และบรรเทาผลกระทบจากวิกฤตทางเศรษฐกิจโดยตรงต่อประชากร โดยโครงการดิจิทัลวอลเล็ต เป็นนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจขนาดใหญ่ด้วยงบประมาณ 450,000 ล้านบาท (policywatch, 2567) การวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า นโยบายดังกล่าวสามารถสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อเศรษฐกิจฐานราก โดยเฉพาะการกระตุ้นกิจกรรมทางเศรษฐกิจในท้องถิ่น ส่งเสริมรายได้ของร้านค้ารายย่อย และสร้างการหมุนเวียนเงินในระบบเศรษฐกิจภายในประเทศ อย่างไรก็ตาม
ยังมีข้อจำกัดที่สำคัญ เช่น ความเสี่ยงต่อการพึ่งพิงรัฐในระยะยาว ระบบเทคโนโลยีในบางพื้นที่ รวมทั้งผลกระทบ
ต่อความยั่งยืนทางการคลังจากภาระหนี้สาธารณะที่เพิ่มขึ้น บทความยังนำเสนอประสบการณ์จากต่างประเทศ
เช่น ญี่ปุ่น ไต้หวัน และจีน ซึ่งมีการดำเนินนโยบายลักษณะเดียวกัน โดยพบว่านโยบายแจกเงินแม้จะกระตุ้นเศรษฐกิจ
ได้ในระยะสั้น แต่หากไม่มีการออกแบบที่ดีอาจนำไปสู่ปัญหาเชิงโครงสร้างในระยะยาว จึงนำข้อเสนอเชิงนโยบาย
ที่สำคัญ เช่น กำหนดกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจน การประเมินผลนโยบายอย่างต่อเนื่อง ให้ความรู้ทางการเงินแก่ประชาชนควบคู่กับการดำเนินนโยบาย และเชื่อมโยงกับมาตรการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอย่างยั่งยืน เพื่อให้เม็ดเงินจากภาครัฐสามารถสร้างประโยชน์สูงสุดต่อระบบเศรษฐกิจและลดความเสี่ยงทางการคลังได้ในระยะยาว