ไตรภูมิพระร่วงกับการเมือง

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่องไตรภูมิพระร่วงกับการเมือง ผู้วิจัยได้ทำการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยจากตำรา เอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง โดยมีวัตถุประสงค์คือ (1) เพื่อศึกษาความเป็นมาของวรรณกรรมไตรภูมิพระร่วงในประเทศไทย (2) เพื่อวิเคราะห์ถึงความเกี่ยวข้องระหว่างไตรภูมิพระร่วงกับการเมืองของประเทศไทย จากการศึกษาพบว่า 1. ความเป็นมาของวรรณกรรมไตรภูมิพระร่วงในประเทศไทย ความเชื่อเรื่องไตรภูมินั้น เป็นความเชื่อทางศาสนาที่มีมาอยู่ก่อนแล้วในกลุ่มประเทศที่นับถือพุทธศาสนา ต่อมาพระยาลิไทยกษัตริย์แห่งอาณาจักรสุโขทัยได้รวบรวมแนวคิดดังกล่าว มานำเสนอในรูปแบบของวรรณกรรมอย่างเป็นรูปธรรม และเป็นที่น่าสังเกตว่าวรรณกรรมดังกล่าวถูกสร้างขึ้นมาท่ามกลางสภาวการณ์ที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งทางการเมืองของอาณาจักรสุโขทัย เป็นเหตุให้วรรณกรรมเล่มนี้มีคุณค่ามากทางด้านประวัติศาสตร์และมีจุดมุ่งหมายทั้งทางการเมือง เศรษฐกิจและสังคมวัฒนธรรม 2. ความเกี่ยวข้องระหว่างไตรภูมิพระร่วงกับการเมืองของประเทศไทย ประกอบด้วย (1) การวางฐานคิดผ่านจักรวาลวิทยา คือ การวางฐานคิดในด้านของโลกและจักรวาล โดยทำการถอดโครงสร้างของจักรวาลออกมาในรูปแบบของแผนผัง แล้วนำมาประยุกต์ใช้ในการวางฐานคิดเรื่องศูนย์กลางของโลก สมมติบรรพตหรือลักษณะของทิพยภาวะที่อยู่เหนือธรรมชาติและคติชนวิทยา (2) ไตรภูมิพระร่วงกับการปกครองไทย คือการแปลงฐานคิดนามธรรมที่ถอดแบบมาจากจักรวาลวิทยามาประยุกต์ใช้ให้เป็นรูปธรรม ได้แก่การเกิดเอกะบุรุษ เทวราชา ระบบชนชั้นและรัฐในอุดมคติ (3) ไตรภูมิกับการบริหารจัดการทรัพยากร จากแผนผังจักรวาลในไตรภูมิซึ่งถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นรูปธรรมขึ้นในการจัดวางผังปราสาทและผังเมือง โดยมีนัยยะแฝงในเรื่องของการจัดการทรัพยากรน้ำและดึงดูดทรัพยากรบุคคลโดยยุทธศาสตร์ดังกล่าวนี้จะช่วยเพิ่มจำนวนของประชากร โดยจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้นจากการย้ายถิ่นฐาน จะส่งผลโดยตรงต่อการเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร และช่วยปกป้องบ้านเมืองในยามเกิดภาวะสงครามหลักการของไตรภูมินั้น เนื้อหาส่วนใหญ่นั้นยังคงเป็นการนำพุทธศาสนามาผสมผสานกับความเชื่อในท้องถิ่นดั้งเดิมในรูปแบบของคติชนวิทยา ทำให้เกิดการผสมผสานทางความคิดจนเกิดรูปแบบทางการเมืองแบบเทวราชาแบบไทย ซึ่งเหมาะสมกับบริบทสังคมไทยและคนไทยจำนวนมากยังคงถือคตินี้มาจนถึงยุคปัจจุบัน