การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาชีววิทยา และความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณ โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิดของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การคิดอย่างมีวิจารณญาณเป็นทักษะการคิดขั้นสูงที่สำคัญในการดำรงชีวิตและการปฏิบัติงานทั้งในปัจจุบันและอนาคต มีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องปลูกฝังให้แก่ผู้เรียน ซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้เรียนฝึกฝน ฝึกความคิดอย่างมีเหตุผลและสามารถแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ได้ ผู้วิจัยจึงสนใจในการทำวิจัยครั้งนี้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชา ชีววิทยาก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิดของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 2) เพื่อเปรียบเทียบความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิดของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 3) เพื่อศึกษาพฤติกรรมการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิด 4) เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ที่มีต่อการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิด กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ คือ นักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 5/1 ในโรงเรียนป่าเด็งวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบุรี ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565 ได้จากการเลือกแบบเจาะจง รวม 43 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิด 2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาชีววิทยา มีค่าความเชื่อมั่น เท่ากับ 0.80 ค่าความยากง่าย ระหว่าง 0.33-0.63 ค่าอำนาจจำแนก ระหว่าง 0.25-0.70 3) แบบทดสอบวัดความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณ มีค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ 0.67-1.00 4) แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียน 5) แบบสอบถามความพึงพอใจที่มีต่อการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิด สถิติที่ใช้ ได้แก่ การหาค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและค่าที
ผลการวิจัยพบว่า
- 1. ผลการเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาชีววิทยาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 หลัง การจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิดสูงกว่าก่อนเรียนการจัดการเรียนรู้อย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ .05
- ผลการเปรียบเทียบคะแนนความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 หลังการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิดสูงกว่าก่อนเรียนการจัดการเรียนรู้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
- 3. ผลการวิเคราะห์พฤติกรรมการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิด พบว่า พฤติกรรมที่ปรากฏ ในช่วงแรกของการทดลอง นักเรียนบางส่วนยังขาดการมีส่วนร่วมในการตอบคำถามหรือแสดงความคิดเห็น ขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ส่งผลให้ช่วงแรกในด้านนี้พัฒนาได้ค่อนข้างช้า ในช่วงหลัง (สัปดาห์ที่ 3-4) นักเรียนมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น ความสนใจและตั้งใจเรียน ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้อื่นแล้วร่วมกันอภิปรายสรุปได้อย่างถูกต้อง
- 4. ผลการวิเคราะห์ความพึงพอใจของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ที่มีต่อการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT ร่วมกับเทคนิคแผนผังความคิด เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านโดยเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย โดยภาพรวม พบว่า ลำดับที่ 1 ด้านการจัดการเรียนรู้ อยู่ในระดับมากที่สุด ลำดับที่ 2 ด้านประโยชน์ที่ผู้เรียนได้รับ อยู่ในระดับมากที่สุด ลำดับที่ 3 ด้านผู้สอน อยู่ในระดับมาก และลำดับที่ 4 ด้านสื่อการจัดการเรียนรู้ อยู่ในระดับมาก
ข้อค้นพบจากการวิจัย การจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT เพียงวิธีการเดียว อาจทำให้ความสามารถใน การคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนเกิดขึ้นอย่างไม่เต็มศักยภาพ ดังนั้น การนำเทคนิคแผนผังความคิดมาเสริมในขั้นตอนการจัดการเรียนรู้จะช่วยพัฒนาความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
คำสำคัญ : ความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณ การจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT แผนผังความคิด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กนกรส ถมปลิก. (2555). ผลของการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ตามแนวทางของลาเซียร์ที่มีต่อความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิทยาศาสตร์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น. ใน (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). ตัวชี้วัดและหลักสูตรแกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
กฤษณา นันขันตี. (2554). การเปรียบเทียบผลการเรียนด้วยการสอนแบบ 4MAT กับการสอนแบบปกติ ที่มีผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง เคมีอินทรีย์ ความสามารถในการคิดวิเคราะห์และความพึงพอใจต่อการเรียน ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. ใน (วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเคมีศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2553). เทคนิคการใช้คำถามพัฒนาการคิด. กรุงเทพมหานคร: วีพริ้นท์.
บรรจง อมรชีวิน. (2556). การคิดอย่างมีวิจารณญาณ Critical thinking. กรุงเทพมหานคร: ภาพพิมพ์.
บุรินทร์ แก้วประพันธ์. (2555). ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ เรื่อง ความน่าจะเป็นโดยใช้วิธีการจัดการเรียนรู้แบบ 4MAT สำหรับนักเรียนนักเรียนช่วงชั้นที่ 4. ใน (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการสอนคณิตศาสตร์). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี.
ประพันธ์ศิริ สุเสารัจ. (2556). การพัฒนาการคิด. (พิมพ์ครั้งที่ 5 ฉบับปรับปรุงใหม่). กรุงเทพมหานคร: 9119 เทคนิคพริ้นติ้ง.
ปิ่นแก้ว สระแก้ว. (2555). ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ 4MAT เรื่อง ระบบประสาทและอวัยวะรับความรู้สึก รายวิชาชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. ใน (การค้นคว้าอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาหลักสูตรและการสอน). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
เรวัต แสงสุริยงค์. (2559). ยุคทองของนโยบายเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย The Golden Age of Information and Communition Technology Policy in Thailand. วารสารวิชาการมนุษย์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 23(42), 1-42.
วรัญญา สินธุสำราญ. (2555). ผลการใช้เทคนิคการสร้างแผนที่ความคิดที่มีต่อการอ่านภาษาอังกฤษเพื่อความเข้าใจชองนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. ใน (การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนเรศวร.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสดศรีสฤษดิ์วงศ์.
วิมลรัตน์ สุนทรโรจน์. (2557). การออกแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดแบบ Backward Design. พิมพ์ครั้งที่ 4. มหาสารคาม: กากะเยียสำนักพิมพ์.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. ( 2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่สิบสอง พ.ศ. 2560-2564. เรียกใช้เมื่อ 4 มกราคม 2565 จาก http://www.nesdb.go.th/ewt_news.php?mid=6420
Bellanca, J. (2011). 21st Century Skills : Rethinking How Students Learn. New York: Solution Tree Press.
Buzan. (1991). Use both side of your brain. New York: Cambridge University.
