พระพุทธศาสนากับการสร้างความปรองดองในชาติ

บทคัดย่อ

ความปรองดอง คือ กระบวนการแห่งการดำรงไว้ หรือการรื้อฟื้นซึ่งความสัมพันธ์ฉันมิตรระหว่างคู่ปรปักษ์ในเหตุการณ์ความพิพาทหรือความขัดแย้งกัน อันก่อให้เกิดความทำลายล้างและความพินาศในชาตินั้น จะต้องแก้ไขด้วยการการสร้างมิตรไมตรี ความสามัคคี ความประสานไมตรีและสันติภาพให้บังเกิดขึ้น เรื่องของความพิพาทและความขัดแย้งกันเคยมีมาในสังคมต่าง ๆ และก็เคยมีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาลเหมือนกันซึ่งพระพุทธเจ้าได้เคยทรงมีประสบการณ์เข้าไปเกี่ยวข้องโดยตรงในการแก้ไขความขัดแย้ง ทั้งนี้โดยพระองค์ได้ตระหนักถึงว่าจิตใจคือสิ่งที่ความรุนแรงได้เริ่มเกิดขึ้นก่อนและจึงจะต้องเป็นสิ่งที่ต้องถูกเปลี่ยนแปลงเป็นอันดับแรก หลักปฏิบัติที่พระองค์นำมาใช้เพื่อให้เกิดความปรองดองเกี่ยวกับความพิพาทและความขัดแย้งในหมู่สงฆ์ ได้แก่ อธิกรณสมถะ นอกจากนั้นแล้วก็จะต้องมีการสร้างองค์ประกอบสำคัญเพื่อการปรองดองที่มีประสิทธิภาพ เช่น ให้มีการยอมรับในการกระทำผิดของบุคคล ทำการแก้ไขและใช้ความระมัดระวังในอนาคตที่จะป้องกันมิให้กระทำความผิดอีกครั้ง ตลอดจนมีการดำเนินการตามกระบวนการที่ปราศจากอคติ 4 และเป็นไปตามหลักการสังคหวัตถุ 4 คำสอนของพระพุทธเจ้าจึงมีความเหมาะสมที่จะนำมาใช้เพื่อแก้ไขความขัดแย้งในชาติในปัจจุบันได้และผู้ที่เคยนำมาใช้อย่าได้ผลในอดีต ตามหลักคำสอนของพระพุทธเจ้าตามที่ปรากฏในที่ต่าง ๆ ในพระไตรปิฎก ที่พระพุทธเจ้าในฐานะที่ทรงเป็นผู้นำทางศาสนาได้ทรงแสดงบทบาทของนักปฏิรูปทางสังคมด้วยการตรัสคำสอนต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับความปรองดองนี้เอาไว้เป็นจำนวนมาก