Digital divide and public policy implementation
Main Article Content
Abstract
This article, entitled “Digital Divide and Public Policy Implementation,” aims to present the phenomenon of the digital divide by examining the dynamics of Information and Communication Technology (ICT) policies in Thailand from the past to the present. It also analyzes inequalities arising from access to and use of digital technologies, as well as the factors contributing to the digital divide in both Thailand and other countries. In addition, the article considers the impacts of adopting digital technology as a tool for implementing public policies. The author collected and analyzed data from academic articles, research studies, and scholarly documents published since 1997
The findings indicate that the digital divide is a common issue in many countries around the world, particularly in developing countries or those with geographical constraints. However, even in developed countries, digital inequality can still be observed, especially in rural areas compared to urban areas. This situation is also evident in Thailand. Although the use of digital technology among Thai citizens has continuously increased, inequality in internet access remains. At the same time, the Thai government has implemented several public policies that rely on digital technology as a tool for delivering services to citizens. As a result, several challenges and obstacles in policy implementation have emerged, including citizens lack of digital skills, the inability of low-income individuals to access smartphones, and limitations in internet accessibility and network performance.
Based on these findings, the author concludes and recommends that the government should prioritize the development of digital infrastructure to ensure comprehensive coverage, quality, and efficiency in order to support the use of modern technologies. At the same time, public policies should be designed in a manner that does not create inequality in citizens’ access to digital services. The state should assume primary responsibility for supporting and developing such infrastructure, while also promoting digital skill development among government agencies and public officials in order to enhance the efficiency of public service delivery. Furthermore, citizens should be encouraged to develop their digital skills so that they can effectively access digital public services and become competent digital citizens in contemporary society.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
References
กมลพัฒน์ จารุสกลพันธ์. (2564). การศึกษาเพื่อประเมินผลโครงการคนละครึ่ง กรณีศึกษา: โครงการคนละครึ่งระยะที่ 1 และระยะที่ 2 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. สืบค้นจาก https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/
thesis/2020/TU_2020_6203010043_13677_15075.pdf
กระทรวงศึกษาธิการ. (2550). เรื่อง นโยบายและมาตรฐานการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการศึกษา. เข้าถึงเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.kroobannok.com/news_file/p60063382118.pdf
กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). เรื่อง นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://ops.moe.go.th/360policy-and-focus-moe-2023/
กลุ่มภารกิจด้านข่าวและสื่อมวลชนสัมพันธ์ สำนักสารนิเทศ. (2 กุมภาพันธ์ 2562). รมว.สธ. มอบนโยบายให้สำนักงานปลัดเป็น MOPH 4.0. สำนักสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. https://pr.moph.go.th/?url=pr/detail/2/04/122711/
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2564). รายงาน การประเมินสภาพการใช้งาน Health Application ของกระทรวงสาธารณสุข เพื่อการสื่อสารด้านสุขภาพ. เข้าถึงข้อมูล 1 มีนาคม 2567. สืบค้นจาก https://spd.moph.go.th/
wp-content/uploads/2023/01/HealthApplication.pdf
คุณากร กรสิงห์. (2563). แนวทางในการพัฒนาการบริหารจัดการทางอิเล็กทรอนิกส์ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่การปกครองท้องถิ่นแบบสมาร์ท. วารสาร วิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ. 12(1). 51-68
จุฑามาศ อนุสุริยา และอจิรภาส์เพียรขุนทด. “การเข้าถึงโครงการคนละครึ่ง : กรณีศึกษา ผู้สูงอายุในจังหวัดนครราชสีมา,” Journal of Roi Kaensarn Academi 8 (มีนาคม2566): 228.
จีราพร ทองดีและวราภรณ์ บุญเชียง. (2560). ระบบการบริการสุขภาพผู้สูงอายุกับ “โมเดลประเทศไทย 4.0”. พยาบาลสาร. 44(1). 138-150.
ฐิติมา ปานศรี, และ เทิดศักดิ์ ชมโต๊ะสุวรรณ. (2562). ความเหลื่อมล้ำทางด้านชีวิตดิจิทัลในประเทศไทย. วารสารประชากรศาสตร์, 35(2). 44-62.
ธนดล ทองประกอบ. (2562). ธรรมาภิบาลในยุคดิจิทัล: บทบาทของหน่วยงานกลางในการส่งเสริมการเป็นรัฐบาลแบบเปิดในประเทศไทย. วารสารการเมือง การบริหาร และกฎหมาย คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 11(3). 107-126.
ธนาพร เต็งรัตนประเสริฐ, และ ติญทรรศน์ ประทีปพรณรงค์. (2565). ระบบดิจิทัลภาครัฐเพื่อการอำนวยความสะดวกในการประกอบธุรกิจ: การประเมินผลเชิงคุณภาพใน กรณีประเทศไทย. วารสารสังคมศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 52(1). 148-169.
ปธาน สุวรรณมงคล. (2552). การเมืองท้องถิ่น: การเมืองของใคร โดยใคร เพื่อใคร. กรุงเทพมหานคร: พิมพ์อักษร.ประกาศ เรื่อง นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2562,เมษายน 11). ราชกิจจานุเบกษา, 136(47ก), 1-71.
ปานวาด พิชเคียน. “โครงการคนละครึ่งในห้วงการระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19,” วารสารทหารพัฒนา, 45(1) (มกราคม – เมษายน 2564). 37-43
พระราชบัญญัติการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พ.ศ. 2560. (2560,มกราคม 24). ราชกิจจานุเบกษา,137(10ก), 1-23.
พีระพงษ์ มานะกิจ. (2562). กสทช. กับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี 5G เพื่อประโยชน์ทางการแพทย์. วารสารวิชาการ กสทช. ประจำปี 2562. 30-41
ศุภกิตติ์ พุฒลา. (2566). ปัจจัยความสำเร็จในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงองค์การสู่ท้องถิ่นดิจิทัลกรณีศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตอำเภอเมืองจังหวัดขอนแก่น. วารสาร การบริหารการปกครอง, 12(2). 214-230
ภูริพัฒน์ ถนอมศรีอุทัย. (2565). ความเหลื่อมล้ำทางสังคมกับการพัฒนาประเทศในยุคดิจิทัล. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(2). 293-304.
เรวัต แสงสุริยงค์. (2558). ยุคทองของนโยบายเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 23(42). 1-21.
รพีพัฒน์ อิงคสิทธิ์. (2564). รัฐไทยผู้ไม่เห็นหัวประชาชนที่เข้าไม่ถึง ‘ดิจิทัล’. เข้าถึงข้อมูล 1 มีนาคม 2567, สืบค้าจาก https://themomentum.co/economics-digitaldivide/
วรรษา เปาอินทร์. (2560). Thailand Health 4.0 challenges and opportunities. Journal of the Thai Medical Informatics Association, 1: 31-36.
วรีรัตน์บุญรักษา และสุขุมวิทย์ ไสยโสภณ. “ประสิทธิผลการดําเนินนโยบายการฟื้นฟูเศรษฐกิจฐานรากด้วยระบบรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ จังหวัดอุดรธานี,” วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 9(2) (พฤษภาคม-สิงหาคม 2565) : 523-542
สมบัติ ธำรงธัญวงศ์. (2556). นโยบายสาธารณะ : แนวความคิด การวิเคราะห์และกระบวนการ. (พิมพ์ครั้งที่ 26). กรุงเทพมหานคร: เสมาธรรม.
สร้อยตระกูล (ติวยานนท์) อรรถมานนะ. (2543). สาธารณบริหารศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานกสทช. (2558) ประวัติการสื่อสารโทรคมนาคม ชุด "พัฒนาอย่างไม่หยุดยั้ง". เข้าถึงข้อมูล 25 กันยายน 2566, สืบค้นจาก https://lib.nbtc.go.th/vdo-detail/2
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). เรื่อง นโยบายและจุดเน้นของสำนักงานคณะกรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. เข้าถึงเมื่อวันที่ 1 มีนาม 2566, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.obec.go.th/about/นโยบายสพฐ-ปีงบประมาณ-พ-ศ-/2566
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2563). แนวทางการพัฒนาบุคลากรภาครัฐ พ.ศ. 2563 - 2565. กรุงเทพมาหานคร.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2554). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 พ.ศ. 2555 – 2559. เข้าถึงเมื่อ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.nesdc.go.th/ewt_news.php?
nid=5748&filename=develop_issue
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 พ.ศ. 2560 – 2564 และ 2565. เข้าถึงเมื่อ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.nesdc.go.th/ewt_news.php?
nid=6420&filename=develop_issue
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2562). ยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580). พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566 – 2570. เข้าถึงเมื่อ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.nesdc.go.th/ewt_news.php?
nid=13651&filename=develop_issue
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (ม.ป.ป.). Public Health 4.0. เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2566. จาก https://www.opdc.go.th/file/reader/
eDB8fDQ4NTN8fGZpbGVfdXBsb2Fk
สำนักงานปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2564). โครงการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานโทรคมนาคม กิจกรรมที่ ๑ การขยายโครงข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงให้ครอบคลุมทั่วประเทศเพื่อสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจภายในประเทศ (โครงการเน็ตประชารัฐ). เข้าถึงเมื่อ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.mdes.go.th/
mission/detail/416-เน็ตประชารัฐ
สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2554). แผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เพื่อการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2554 – 2556. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก http://www.sea12.go.th/ict/ict_plan/
ict_moe.pdf
สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนพัฒนาการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ฉบับที่ 20 (พ.ศ. 2560 - 2564). เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.moe.go.th/แผนพัฒนาการศึกษาของกระ/
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2561). แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี ด้านสาธารณสุข (พ.ศ. 2560 – 2579) ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2561). พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2558). เศรษฐกิจดิจิทัล (Digital Economy) : นโยบายขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่. เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2566, สืบค้นข้อมูลจาก http://lib3.dss.go.th/fulltext/C_book/e_book//351%E0%B8%
AD6242558.pdf
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2566). วันสื่อสารแห่งชาติ. เข้าถึงข้อมูล 25 กันยายน 2566, สืบค้นจาก https://arit.kpru.ac.th/page_id/548/TH
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). การสำรวจความพิการ พ.ศ. 2565. กรุงเทพมหานคร
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2564 (ไตรมาส4). กรุงเทพมหานคร
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2565 (ไตรมาส4). กรุงเทพมหานคร
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2566 (ไตรมาส4). กรุงเทพมหานคร
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2568). การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2567 (ไตรมาส4). กรุงเทพมหานคร
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2568). การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2568 (ไตรมาส3). กรุงเทพมหานคร
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2566). วันสื่อสารแห่งชาติ. เข้าถึงข้อมูล 25 กันยายน 2566, สืบค้นจาก https://arit.kpru.ac.th/page_id/548/TH
อานันท์ เกียรติสารพิภพ. “โครงการคนละครึ่ง”, ร้อยเรื่องเมืองไทย. สถานีวิทยุกระจายเสียงรัฐสภา. ธันวาคม 2564.
อัญธิกา ณ พิบูลย์. (2556). Universal Service Obligation ตามกฎหมายโทรคมนาคมในฐานะเครื่องมือในการขจัดความเหลื่อมล้ำในสังคม. NIDA Development Journal, 53(1/2013). 241-266.
ANDREW PERRIN AND SARA ATSKE. (2564). Americans with disabilities less likely than those without to own some digital devices. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.pewresearch.org/short-reads/2021/09/10/americans-with-disabilities-less-likely-than-those-without-to-own-some-digital-devices/
Atezaz Saeed and Ross MacRae Masters. (2564). Disparities in Health Care and the Digital Divide. Curr Psychiatry Rep. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34297202/
EMILY A. VOGELS. (2564). Digital divide persists even as Americans with lower incomes make gains in tech adoption. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2567, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.pewresearch.org/short-reads/2021/06/22/
digital-divide-persists-even-as-americans-with-lower-incomes-make-gains-in-tech-adoption/
Guion, D. (2562). Libraries and bridging the digital divide. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2567, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.allpurposeguru.com/
/01/libraries-and-bridging-the-digital-divide
Jomphong Mongkhonvanit and Dipendra K C. Mapping the Digital Divide in the School Education of Thailand. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://thailand.un.org/sites/default/files/2021-08/
Presentation%20on%20mapping%20of%20digital%20divide.pdf
Karen Mossberger. (2549). THE DIGITAL DIVIDE AND ECONOMIC OPPORTUNITY: DOES INTERNET USE MATTER FOR LESS-SKILLED WORKERS?. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.researchgate.net/
profile/Karen-Mossberger2/publication/43763105_The_Digital_Divide_and_
Economic_Opportunity_Does_Internet_Use_Matter_for_LessSkilled_Workers/links/00b7d5166e747804ca000000/The-Digital-Divide-and-Economic-Opportunity-Does-Internet-Use-Matter-for-Less-Skilled-Workers.pdf
Khan Academy. (2564). The global digital divide (article). เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.khanacademy.org/
computing/computers-and-internet/xcae6f4a7ff015e7d:the-internet/
xcae6f4a7ff015e7d:the-digital-divide/a/the-global-digital-divide
Simon Kemp. (2566). DIGITAL 2023: THAILAND. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่
มีนาคม 2567, สืบค้นข้อมูลจาก https://datareportal.com/reports/digital-2023-thailand
The Oxford Learning College blog. (2023). Skills Gap Statistics UK 2023. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2567, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.oxfordcollege.ac/
news/skills-gap-statistics-uk/
Thommy Sebatana Molala and Jabulani Calvin Makhubele. (2564). THE CONNECTION BETWEEN DIGITAL DIVIDE AND SOCIAL EXCLUSION: IMPLICATIONS FOR SOCIAL WORK. Humanities & Social Sciences Reviews, 9(4/2021). 194-201.
Toli Papadopoulos. (2564). The importance of bridging the digital divide for primary school children. Latest News. เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2568, สืบค้นข้อมูลจาก https://www.educationmattersmag.com.au/the-importance-of-bridging-the-digital-divide-for-primary-school-children/
Ragnedda, Massimo; Muschert, Glenn W, eds. (2013). The Digital Divide. Routledge. สืบค้นข้อมูลจาก https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/
/digital-divide-massimo-ragnedda-glenn-muschert