การพัฒนาห้องเรียนปลอดภัยโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

Main Article Content

พระสุรชัย สุรชโย
บุญเชิด ชำนิศาสตร์
วารี โศกเตี้ย
ณัชชา อมราภรณ์
อรุณรัตน์ วิไลรัตนกุล

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาห้องเรียนปลอดภัยโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา 2) เพื่อพัฒนาห้องเรียนปลอดภัยโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา และ 3) เพื่อประเมินห้องเรียนปลอดภัยโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี โดยการใช้แบบสอบถามผู้บริหารและครูผู้ปฏิบัติหน้าที่ในปีการศึกษา 2568 จำนวน 426 คน การสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 คน และการสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 คน การวิจัยเชิงปฏิบัติการ รวมทั้งสิ้น 25 รูป/คน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพื้นฐาน คือ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา


ผลการวิจัยพบว่า 1) ห้องเรียนปลอดภัยโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยภาพรวมมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก 2) การพัฒนาห้องเรียนปลอดภัยโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประกอบด้วย 3 มิติหลัก ได้แก่ (1) ด้านความปลอดภัยทางร่างกาย บูรณาการหลักเมตตากายกรรมเพื่อป้องกันการบาดเจ็บและการเบียดเบียน โดยมุ่งเน้นหลักอหิงสาและการช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ควบคู่กับการประยุกต์ใช้หลักศีลสามัญญตาในการกำหนดกติกาความปลอดภัยร่วมกัน เพื่อให้ผู้เรียนเกิดสติและสามารถควบคุมตนเองได้ตามบริบทของห้องเรียน นอกจากนี้ยังใช้หลักสาธารณโภคีเพื่อปลูกฝังจิตสำนึกรับผิดชอบในการดูแลรักษาและใช้ทรัพยากรส่วนรวมอย่างปลอดภัยและสร้างสรรค์ (2) ด้านความปลอดภัยทางจิตใจและอารมณ์ ประยุกต์ใช้หลักเมตตาวจีกรรมเพื่อส่งเสริมการสื่อสารเชิงบวก การใช้วาจาสุภาพ และลดพฤติกรรมการประทุษร้ายทางคำพูด ผสานกับหลักเมตตามโนกรรมที่มุ่งเน้นการคิดเชิงบวก การบริหารจัดการอารมณ์ และการแสดงมุทิตาจิตเพื่อลดความขัดแย้ง ตลอดจนการแสดงออกทางกายภาพ (เมตตากายกรรม) ที่เป็นมิตร ปราศจากพฤติกรรมคุกคามหรือการแสดงออกที่ส่งผลกระทบเชิงลบต่อสภาพจิตใจของผู้อื่น (3) ด้านความปลอดภัยทางสังคม อาศัยหลักศีลสามัญญตาเพื่อสร้างพื้นฐานความเคารพในสิทธิส่วนบุคคลและการอยู่ร่วมกันภายใต้กฎระเบียบที่เสมอภาค การใช้หลักทิฏฐิสามัญญตาในการสร้างทัศนคติและเป้าหมายร่วมกันผ่านกระบวนการสนทนาอย่างมีเหตุผล ปราศจากอคติส่วนตน รวมถึงการใช้หลักสาธารณโภคีเพื่อส่งเสริมความสามัคคี การแบ่งปันพื้นที่และทรัพยากรอย่างเป็นธรรม และสนับสนุนกระบวนการทำงานเป็นทีมอย่างมีส่วนร่วมและเท่าเทียม และ 3) ผลการประเมินห้องเรียนปลอดภัยโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
สุรชโย พ., ชำนิศาสตร์ บ., โศกเตี้ย ว., อมราภรณ์ ณ., & วิไลรัตนกุล อ. (2026). การพัฒนาห้องเรียนปลอดภัยโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 7(3), 349–360. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JOB_EHS/article/view/305539
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กนกอร อุ่นสถานนท์. (2566). การบริหารด้านความปลอดภัยของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 2 กรุงเทพมหานคร. Valaya Alongkorn Review Journal, 10(2), 1–14.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.

กัมปนาท นาคบัว. (2565). การศึกษาแนวทางการดำเนินงานรักษาความปลอดภัยของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 1. การค้นคว้าอิสระการศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

บีบีซีไทย. (2565). กราดยิงหนองบัวลำภู : อดีตตำรวจกราดยิงศูนย์เด็กเล็ก สังหาร 36 ชีวิต ตำรวจชี้ แรงจูงใจมาจากเครียดสะสมและทะเลาะภรรยา. แหล่งที่มา https://www.bbc.com/thai/thailand-63155949 สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567.

พรณรงค์ ทรัพย์คง. (2566). นโยบายและจุดเน้นของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. แหล่งที่มา https://www.chan1.net/story/1270 สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2567.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2563). พุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์.

มูลนิธิศูนย์พิทักษ์เด็ก. (2566). กฎหมายเกี่ยวกับเด็ก ครอบครัว. แหล่งที่มา https://www.thaichildrights.org. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567.

ศรัณยา บุญประกอบ. (2559). การศึกษาการจัดบริการความปลอดภัยในโรงเรียนอนุบาลเอกชนเขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร. สารนิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ศิริพร อนุสภา. (2556). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการจัดการความปลอดภัยของนักเรียนชั้นประถมศึกษาโรงเรียนเอกชนในครอบครัวซาเลเซียน. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทร์วิโรฆ.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2552). คู่มือดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สุวณีย์ ศรีวรมย์ และคณะ. (2555). สภาพและปัญหาการดำเนินการเกี่ยวกับความปลอดภัยด้านอุบัติเหตุของนักเรียนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ในจังหวัดนครพน. วารสารมหาวิทยาลัยนครพนม, 2(2), 68-75.

สุวรีย์ ศิริโภคาภิรมย์. (2546). การวิจัยทางการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 3. ลพบุรี: สถาบันราชภัฏเทพสตรี.