การประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์หลักการ แนวคิด และองค์ประกอบของหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้ในสถานศึกษาอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างผู้เรียนให้มีคุณภาพและสามารถดำรงชีวิตได้อย่างยั่งยืน ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ กรอบแนวคิดการดำเนินชีวิตบน ทางสายกลาง ที่มีรากฐานจากแนวพระราชดำริและหลักพุทธธรรม มีองค์ประกอบหลักที่เรียกว่า 3 ห่วง 2 เงื่อนไข เป็นหัวใจสำคัญ ได้แก่ หลักการ 3 ห่วง คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล การมีภูมิคุ้มกันที่ดี และ เงื่อนไขพื้นฐาน 2 ด้าน คือ เงื่อนไขความรู้ (ความรอบรู้และรอบคอบ) และ เงื่อนไขคุณธรรม (ความซื่อสัตย์สุจริตและความเพียร) โดยไม่ใช่แนวคิดที่ปฏิเสธความก้าวหน้า แต่เป็นการสร้างความเข้มแข็งจากภายในเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของโลก สำหรับการประยุกต์ใช้ในสถานศึกษาต้องดำเนินการอย่างเป็นองค์รวม ครอบคลุม 5 มิติหลัก ได้แก่ 1) การบริหารจัดการที่ผู้บริหารใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการวางแผนและจัดสรรทรัพยากร 2) หลักสูตรและการเรียนรู้ที่บูรณาการหลักคิดผ่านการสอนแบบ Active Learning 3) การจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนเพื่อฝึกฝนทักษะผ่านกิจกรรมจริง เช่น สหกรณ์และจิตอาสา 4) การพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียน โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการบ่มเพาะหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้กลายเป็น วิถีชีวิต และ 5) ความสอดคล้องกับแนวคิดสากล ซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ การขับเคลื่อนดังกล่าวจะนำไปสู่การสร้างสถานศึกษาพอเพียงที่สามารถผลิตทุนมนุษย์ที่มีคุณภาพ เป็นพลเมืองที่มีความรับผิดชอบต่อตนเอง สังคม และสิ่งแวดล้อมได้อย่างแท้จริง