ข้อเสนอเชิงนโยบายแบบบูรณาการเพื่อยกระดับจังหวัดสกลนครสู่มหานครแห่งพฤกษเวช
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มุ่งศึกษาและวิเคราะห์สภาพปัญหา ปัจจัยความสำเร็จ และแนวทางเชิงนโยบายเพื่อผลักดันจังหวัดสกลนครให้กลายเป็น "มหานครแห่งพฤกษเวช" โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งจากภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าธุรกิจสมุนไพรในสกลนครแม้มีศักยภาพสูง แต่ยังเผชิญกับอุปสรรคด้านโครงสร้าง การขาดการสนับสนุนที่เหมาะสมสำหรับผู้ประกอบการรายย่อย และการไม่สามารถเชื่อมโยงภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ากับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปัจจัยสู่ความสำเร็จประกอบด้วย 7 ประเด็นหลัก ได้แก่ องค์ความรู้ การสนับสนุนจากรัฐ เครือข่ายความร่วมมือ การตอบสนองตลาด นวัตกรรม อัตลักษณ์สินค้า และมาตรฐานผลิตภัณฑ์ ข้อเสนอเชิงนโยบาย 5 ด้านที่ได้จากงานวิจัย ได้แก่ (1) การจัดตั้งหน่วยงานหลักในระดับจังหวัด (2) การพัฒนาระบบนิเวศธุรกิจสมุนไพรแบบครบวงจร (3) การปรับปรุงกฎระเบียบให้สอดคล้องกับผู้ประกอบการรายย่อย (4) การเสริมสร้างการเรียนรู้ในระบบการศึกษาและชุมชน และ (5) การส่งเสริมการใช้สมุนไพรในชีวิตประจำวันผ่านการตลาดเชิงสร้างสรรค์ งานวิจัยนี้ได้เสนอองค์ความรู้ใหม่ที่สามารถประยุกต์ใช้ในการกำหนดนโยบายสาธารณะเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนของเมืองสมุนไพรในบริบทของพื้นที่อื่นได้อีกด้วย
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)
หมวดหมู่
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2564). ยุทธศาสตร์การพัฒนาสมุนไพรไทยสู่ Herb 4.0. สำนักงานการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. https://www.dtam.moph.go.th
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2565). รายงานแผนแม่บทแห่งชาติว่าด้วยการพัฒนาสมุนไพรไทย ฉบับที่ 1 พ.ศ. 2560–2564. กระทรวงสาธารณสุข. https://www.dtam.moph.go.th
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2566). รายงานสถานการณ์สมุนไพรแห่งชาติ. กระทรวงสาธารณสุข.
ธวัชชัย ธีรพงษ์ชัย. (2565). เศรษฐกิจฐานรากกับการพัฒนาสมุนไพรไทยสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์. วารสารเศรษฐศาสตร์และการพัฒนา, 44(3), 57–73.
พรชัย ตระกูลวรานนท์. (2562). นโยบายสาธารณะแบบบูรณาการ: แนวคิดและแนวปฏิบัติ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม. (2564). การขับเคลื่อนสมุนไพรไทยสู่นวัตกรรม. สำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ. https://www.nxpo.or.th
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน. (2565). รายงานสถานการณ์ธุรกิจสมุนไพรชุมชนในประเทศไทย. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. https://www.moac.go.th
สุรดา แก้วศรีหา, และ เอกราช โฆษิตพิมานเวช. (2565). การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ในชุมชนบนฐานของทุนวัฒนธรรมเพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 5(2), 237–251.
อาทิตย์ ทองอินทร์. (2564). การมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการนโยบายสาธารณะเชิงพื้นที่. วารสารรัฐศาสตร์และการบริหารปกครอง, 15(1), 25–42.
Auwal, M. A., Mohamed, Z., Shamsudin, M. N., Sharifuddin, J., & Ali, F. (2020). External pressure influence on entrepreneurship performance of SMEs: A case study of Malaysian herbal industry. Journal of Small Business and Enterprise Development, 27(4), 479–497. https://doi.org/10.1108/JSBED-12-2019-0412
Bryson, J. M., Crosby, B. C., & Bloomberg, L. (2014). Public value governance: Moving beyond traditional public administration and the new public management. Public Administration Review, 74(4), 445–456.
Cheng, J., Xu, L., Wang, H., Geng, Z., & Wang, Y. (2022). How does the marginal abatement cost of CO₂ emissions evolve in Chinese cities? Sustainable Production and Consumption, 32, 147–159.
Chowdhury, S., & Alzarrad, A. (2025). Advancing community-based education: Strategies, challenges, and future directions for scaling impact in higher education. Trends in Higher Education, 4(2), 21.
Khunkitti, V., Srisorn, W., & Chayanon, S. (2020). รูปแบบความร่วมมือการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติของไทยกับกลุ่มประเทศอาเซียน. Journal of Buddhist Anthropology, 5(2), 167–177.
Kungwansupaphan, T., & Suthikarnnarunai, N. (2018). Thai herbal products and innovation: Competitive advantage in global market. Asia-Pacific Journal of Innovation and Entrepreneurship, 12(3), 322–336. https://doi.org/10.1108/APJIE-05-2018-0030
Lim, S., & Chuangchai, A. (2023). Urban infrastructure design for health tourism cities in Southeast Asia. Asian Urban Studies, 9(2), 105–119.
Obahiagbon, E. G., & Ogwu, M. C. (2023). The nexus of business, sustainability, and herbal medicine. In Herbal medicine phytochemistry: Applications and trends (pp. 1–42). Springer.
Osterwalder, A., & Pigneur, Y. (2010). Business model generation. Wiley.
Pal, S., Misra, A., & Singh, R. (2021). Integrating biodiversity conservation with herbal enterprise: A pathway to sustainability. Sustainability Science, 16(5), 1201–1212.
Pancharoen, K., Thongchai, P., & Nakprasert, P. (2025). Community participation and knowledge co-creation in Thailand’s herbal industry. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), 18(1), 45–59.
Pancharoen, N., Chara, P., Nithisiriwaritkun, W., & Chaisam-Ang, S. (2025). Participatory knowledge management to enhance local wisdom based on cultural capital and resources on the Thai-Cambodian border, Surin. Asia Social Issues, 18(2), e268121.
Patwardhan, B., Warude, D., Pushpangadan, P., & Bhatt, N. (2015). Ayurveda and traditional Chinese medicine: A comparative overview. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2(4), 465–473.
Promdao, S., Anantachoti, P., & Lekcharoen, W. (2024). Higher education curriculum development for herbal innovation. Journal of Education and Learning Innovation, 6(1), 88–99.
Ryu, H., Park, J., & Lee, S. (2019). Policy development for herbal industry: A case study from South Korea. Asian Journal of Agriculture and Development, 16(2), 51–67.
Smith, T., Akara, S., & Lee, Y. (2023). Bridging traditional and modern medicine: A framework for herbal product development. Journal of Herbal Medicine, 39, 100498. https://doi.org/10.1016/j.hermed.2023.100498
Thammayody, N., Rattanapol, C., & Boonyang, K. (2025). Green innovation in herbal agriculture: Lessons from rural Thailand. Asian Journal of Agricultural Research, 14(1), 33–47.
Thanvisithpon, S. (2025). Disaster resilience in herbal farming communities in northeastern Thailand. Journal of Environmental Management, 320, 115891.
UNCTAD. (2019). Creative economy outlook: Trends in international trade in creative industries. United Nations.
UNDP. (2020). Integrated policy and sustainable development goals. https://www.undp.org/publications/integrated-policy
World Health Organization. (2023). WHO global report on traditional and complementary medicine 2023. https://www.who.int/publications/i/item/9789240072059
Zhang, A., Sun, H., Wang, P., Han, Y., & Wang, X. (2018). Recent advances in natural products from plants for treatment of liver diseases. European Journal of Medicinal Chemistry, 144, 918–929.
Zulu, B., & Tembo, M. (2022). The importance of education for smallholder farmers in rural Zambia. International Journal of Educational Development, 88, 102524. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2022.102524
