การพัฒนาตะกร้าสานจากต้นไหลเพื่อเพิ่มมูลค่าและยกระดับรายได้ชุมชนอย่างยั่งยืนของกลุ่มพัฒนาผลิตภัณฑ์จักสานไหล บ้านคำไหล ตำบลโพนเมือง อำเภอเหล่าเสือโก้ก จังหวัดอุบลราชธานี
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพทั่วไปของการผลิตตะกร้าสานจากต้นไหล (2) ศึกษากระบวนการและผลการดำเนินงานการเพิ่มมูลค่าตะกร้าสานจากไหล และ (3) เสนอแนวทางส่งเสริมการเพิ่มมูลค่าเพื่อยกระดับรายได้ชุมชนอย่างยั่งยืน ดำเนินการวิจัยโดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) กับกลุ่มผู้ร่วมวิจัยจำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม การสังเกต และกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ตะกร้าสานจากต้นไหลมีจุดเด่นด้านการใช้วัสดุธรรมชาติ สะท้อนภูมิปัญญาท้องถิ่น มีความแข็งแรง ทนทาน และต้นทุนต่ำ แต่ยังมีข้อจำกัดด้านรูปแบบผลิตภัณฑ์ การตลาด และการสร้างแบรนด์ กระบวนการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ประกอบด้วย 10 ขั้นตอน ได้แก่ (1) วิเคราะห์ปัญหาและศักยภาพชุมชน (2) กำหนดวัตถุประสงค์ (3) วิเคราะห์ตลาดและกลุ่มเป้าหมาย (4) วางแผนพัฒนาผลิตภัณฑ์ (5) ออกแบบกิจกรรมอบรม (6) ถ่ายทอดความรู้ (7) ปฏิบัติการพัฒนาผลิตภัณฑ์ (8) สร้างแบรนด์และเรื่องเล่าสินค้า (9) ออกแบบฉลากและบรรจุภัณฑ์ และ (10) จัดทำช่องทางจำหน่าย ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์มีความหลากหลายและทันสมัยมากขึ้น สามารถเพิ่มมูลค่าและราคาจำหน่าย รวมทั้งพัฒนาทักษะและการมีส่วนร่วมของสมาชิกกลุ่ม แนวทางส่งเสริมการเพิ่มมูลค่าตะกร้าสานจากต้นไหลเพื่อความยั่งยืนประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ (1) การพัฒนาผลิตภัณฑ์ (2) การพัฒนาศักยภาพและองค์ความรู้ของกลุ่ม (3) การส่งเสริมการตลาดและสร้างเครือข่าย (4) การพัฒนาระบบบริหารจัดการกลุ่ม และ (5) การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและทรัพยากร ซึ่งแนวทางดังกล่าวสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อเพิ่มรายได้และสร้างความเข้มแข็งของชุมชนได้อย่างยั่งยืน
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)
หมวดหมู่
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมการพัฒนาชุมชน. (2564). แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนสู่ตลาดสากล. กระทรวงมหาดไทย. https://plan.cdd.go.th/file/get/file/102.202506258dac3fa69dd0430d770001dfc0fd3cbf133002.pdf?utm_source=chatgpt.com
เก็ตถวา บุญปราการ, เจตน์สฤษฎิ์ สังขพันธ์, ชุติมา ทัศโร, และคณะ. (2566). การสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์ผ้าทอเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากให้เป็นชุมชนพึ่งตนเองอย่างยั่งยืนของชาวอีสานข้ามแดนในพื้นที่ชายแดนใต้ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยหาดใหญ่].
ณัฐชยา ศรีจอมขวัญ, และ ธนัสถา โรจนตระกูล. (2567). แนวทางการพัฒนาการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มจักสาน อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. Journal of Modern Learning Development, 9(5), 235–256.
เบญริสา ตันเจริญ. (2567). การพัฒนาช่องทางการตลาดดิจิทัลของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรสวนเก้าแสน. วารสารบริหารธุรกิจศรีนครินทรวิโรฒ, 15(1), 1–18.
วรสุดา ขวัญสุวรรณ, มนัสสวาส กุลวงศ์, และ กมลภัทร์ รักสวน. (2565). การพัฒนาผลิตภัณฑ์หัตถกรรมจากเตยปาหนันของชุมชนลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภาสู่ผลิตภัณฑ์สากล [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย].
วินัยธร วิชัยดิษฐ์. (2560). การจัดการความรู้กระบวนการผลิตและการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนต้นแบบเขตธนบุรีโดยชุมชนมีส่วนร่วม. วารสารจันทรเกษมสาร, 23(45), 17–32.
วุฒิสาร ตันไชย. (2561). เศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนาประเทศไทยอย่างยั่งยืน. สถาบันพระปกเกล้า.
https://kpi.ac.th/wp-content/uploads/2024/10/bm4BAf5tCehQPqVT5C3N58YQ89GMqsHxTpNHej80.pdf
Chamberlain, J., Small, C., & Baumflek, M. (2019). Sustainable forest management for non-timber products. Sustainability, 11(9), 2670.
Ellen MacArthur Foundation. (2013). Towards the circular economy Vol. 1: An economic and business rationale for an accelerated transition. https://www.ellenmacarthurfoundation.org/towards-the-circular-economy-vol-1-an-economic-and-business-rationale-for-an
Korten, D. C. (1984). People-centered development. Public Administration Review, 44(4), 341–352. https://doi.org/10.2307/976017
Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (15th ed.). Pearson.
Piggott, A. G. (1988). Ferns of Malaysia in colour. Tropical Press.
Shuman, M. H. (2015). Local dollars, local sense: How to shift your money from Wall Street to Main Street. Chelsea Green Publishing.
Throsby, D. (2001). Economics and culture. Cambridge University Press.
https://doi.org/10.1017/CBO9780511492273
United Nations Conference on Trade and Development. (2018). Creative economy outlook: Trends in international trade in creative industries. United Nations.
