การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนวเพื่อส่งเสริมความสามารถการแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4

พัทหทัย  สิงหะสุริยะ; ธัญญลักษณ์  เขจรภักดิ์; สุรกานต์  จังหาร

doi:10.60027/iarj.2026.e287505

ผู้แต่ง

พัทหทัย สิงหะสุริยะ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0007-8831-3253
ธัญญลักษณ์ เขจรภักดิ์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0000-0003-0562-5002
สุรกานต์ จังหาร คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0009-1934-4261

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e287505

คำสำคัญ:

กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์, วิชาแนะแนว, ความสามารถการแก้ปัญหา, ความพึงพอใจ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนวเพื่อส่งเสริมความสามารถการแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ส่งเสริมให้นักเรียนสามารถได้จำลองสถานการณ์และได้แก้ปัญหา โดยมีวัตถุประสงค์การวิจัยเพื่อ 1) ศึกษาประสิทธิภาพของการจัดการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนวตามเกณฑ์ 80/80 2) เปรียบเทียบความสามารถการแก้ปัญหาของนักเรียนด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนว หลังเรียนเทียบกับเกณฑ์ร้อยละ 80 และ 3) ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนต่อกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนว

ระเบียบวิธีวิจัย: กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/10 โรงเรียนสารคามพิทยาคม ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 40 คน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มแบบยกกลุ่ม เครื่องมือวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนว 2) แบบทดสอบเปรียบเทียบความสามารถด้านการแก้ปัญหา และ 3) แบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียน สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าที

ผลการวิจัย: พบว่า 1) กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนวมีประสิทธิภาพเท่ากับ 87.42/90.87 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนด 2) นักเรียนที่ได้รับการจัดกิจกรรมเรียนรู้ด้วยการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนวมีความสามารถการแก้ปัญหาหลังเรียนสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 80 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 3) นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการเรียนด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนวอยู่ในระดับมากที่สุด

สรุปผล: การพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานวิชาแนะแนว. ช่วยให้นักเรียนได้รู้จักและเข้าใจตนเองอย่างถ่องแท้ ทำให้สามารถปรับตัวอยู่ในสังคมได้เป็นอย่างดี รู้จักเลือกและตัดสินใจได้อย่างฉลาดและเหมาะสม แก้ปัญหาต่างๆ ที่ตนประสบได้อย่างมีประสิทธิภาพ วางแผนการชีวิตในอนาคตของตนเอง และนำตนเองไปสู่เป้าหมายที่วางไว้ ทั้งยังช่วยให้นักเรียนได้รับการสงเสริมพัฒนาให้เกิดความเจริญงอกงามทุกด้านอย่างมีบูรณาการ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). รายงานผลการประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2552). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552–2571. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2559). นโยบายและยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาแห่งชาติ ระยะ 15 ปี. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). รายงานการประเมินผลการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

จุฑามาศ พิมพ์สินธ์. (2565). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างทักษะในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2559). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนโดยใช้รูปแบบการเรียนรู้แบบร่วมมือ. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 9(3), 99–112.

ไชยฉัตร โรจน์พลทามล. (2562). การพัฒนาทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โดยใช้กิจกรรมฐานสมรรถนะ. วารสารเทคโนโลยีการศึกษา, 32(1), 55–70.

ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 21). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ทิศนา แขมมณี. (2561). ศิลปะการสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นวพล ทองคำ. (2562). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสานโดยใช้เทคโนโลยีเสมือนจริงเพื่อเสริมสร้างทักษะการคิดวิเคราะห์ (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

นิรนาท แสนสา. (2556). การใช้กระบวนการเรียนรู้แบบสืบเสาะเพื่อพัฒนาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (ปรับปรุงเพิ่มเติม พ.ศ. 2562). (2542, 19 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา. https://www.moe.go.th

ยุทธศาสตร์ชาติ. (2562). ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561–2580). https://www.nesdc.go.th

โรงเรียนสารคามพิทยาคม. (2566). รายงานผลการดำเนินงานตามแผนพัฒนาการจัดการเรียนการสอนประจำปี 2566. โรงเรียนสารคามพิทยาคม.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.). (2565). รายงานสถานการณ์การศึกษาของประเทศไทย. กระทรวงศึกษาธิการ.

สุคนธ์ สินธพานนท์. (2558). การวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนรู้. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

สุนิสา วงศ์อารีย์. (2559). การวิจัยในชั้นเรียนเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนระดับมัธยมศึกษา. วารสารครุศาสตร์, 47(2), 113–127.

สุวิทย์ มูลคำ. (2551). การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ. สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช.

อลิษา เมืองผุด. (2562). การส่งเสริมการมีส่วนร่วมในห้องเรียนตามแนวคิดของ Shor เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). Future of education and skills 2030: OECD learning compass 2030. OECD Publishing. https://www.oecd.org/education/2030-project/

Shor, I. (1987). Empowering education: Critical teaching for social change. University of Chicago Press.