รูปแบบกิจกรรมพื้นบ้านแบบมีส่วนร่วมของชุมชนคนลำปางเพื่ออนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมผ่านวิถีการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์: บ้านสบลืน
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
摘要
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ภูมิปัญญาพื้นบ้านแบบมีส่วนร่วมของชุมชนคนลำปางในการอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น: บ้านสบลืน 2) จำแนกภูมิปัญญาพื้นบ้านผ่านกิจกรรมแบบมีส่วนร่วมของชุมชนคนลำปางในการอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น: บ้านสบลืน และ 3) เชื่อมโยงรูปแบบกิจกรรมพื้นบ้านแบบมีส่วนร่วมของชุมชนคนลำปางเพื่ออนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นผ่านวิถีการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์: บ้านสบลืน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้สูงอายุ และคนในชุมชน จำนวน 35 คน ใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง ข้อมูลที่นำมาศึกษาครั้งนี้ได้จากการสังเกต การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR)
ผลการวิจัย พบว่า 1) แหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมของชุมชนบ้านสบลืน ประกอบด้วย วัด โบราณสถานที่มีร่องรอยทางประวัติศาสตร์ที่ยังปรากฏให้เห็น รวมทั้งงานสถาปัตยกรรมเก่าแก่ของท้องถิ่น สิ่งปลูกสร้างผังเมือง รวมทั้งซากปรักหักพัง 2) ภูมิปัญญาของชาวบ้านในชุมชนบ้านสบลืน เป็นสิ่งที่ชาวบ้านในชุมชนได้คิดแล้วนำมาใช้ในการดำรงชีวิตประจำวัน การแก้ไขปัญหา รวมถึงการสร้างขวัญและกำลังใจในการดำเนินชีวิต จนสะสมเป็นองค์ความรู้ทั้งหมดของชาวบ้านในชุมชน 3) ภูมิปัญญาของชาวบ้านในชุมชนบ้านสบลืน สามารถจำแนกได้ดังนี้ ภูมิปัญญาด้านศิลปะ ภูมิปัญญางานหัตถกรรม ภูมิปัญญาด้านสมุนไพร ภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้าน ภูมิปัญญาด้านอาหาร ภูมิปัญญาด้านนาฏศิลป์ ดนตรี การแสดงพื้นบ้าน และภูมิปัญญาด้านพิธีกรรม 4) รูปแบบกิจกรรมพื้นบ้านของคนในชุมชนบ้านสบลืนเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ประกอบด้วย รูปแบบกิจกรรมพื้นบ้านที่มีพื้นฐานมาจากวิถีชีวิต ประเพณี ความเชื่อ และรูปแบบกิจกรรมพื้นบ้านที่มีพื้นฐานมาจากภูมิปัญญา
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
参考
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานจังหวัดลำปาง. (2558). ลำปางเมืองไม่หมุนตามกาลเวลา. ลำปาง.
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2558). ประเภทการท่องเที่ยว. ค้นเมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2562, จาก http://123.242.133.230/masterplan_area/userfiles/files/Tourism.pdf
กิตติศักดิ์ กลิ่นหมื่นไวย. (2561). แนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมชุมชนท่ามะโอ อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้, 6(1): 131-147.
เกษม กุณาศรี และคณะ. (2560). การเลือกเอกลักษณ์ท้องถิ่นสำหรับพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน: กรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านห้วยชมพู. Journal of Community Development Research (Human and Social Sciences), 10(4): 86-97.
คัชพล จั่นเพชร และ พิทักษ์ ศิริวงศ์. (2560). การบูรณาการทุนทางวัฒนธรรมสู่การเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษา ชุมชนบ้านชากแง้ว อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), 10(1): 31-148.
ทรงวุฒิ เรืองวาทศิลป์. (2550). การมีส่วนร่วมของชุมชน ในการจัดการศึกษาในพื้นที่บริการของโรงเรียนล้อมแรดวิทยา อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา. (2548). การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: เพรส แอนด์ ดีไซน์.
ประพันธ์พงษ์ ชิณพงษ์. (2551). การมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ศูนย์โรงเรียนตำบลแช่ช้าง อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการวิจัยและสถิติทางการศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ประเวศ วะสี. (2536). ภูมิปัญญาชาวบ้านกับการพัฒนาชนบท. กรุงเทพฯ: อัมรินทร์ พริ้นติ้งกรุ๊ฟ.
เปรมฤดี ทองลา และ เพชรศรี นนท์ศิริ. (2558). คุณลักษณะของทรัพยากรการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ตามความต้องการของนักท่องเที่ยว กรณีศึกษาชุมชนบ้านวัดจันทร์ อําเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่. การประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติราชธานีวิชาการ ครั้งที่ 1.
พรพิมล ศักดา และ วรารัตน์ วัฒนชโนบล. (2558). การออกแบบกราฟิกในแบบฉบับเอกลักษณ์ท้องถิ่นสำหรับบรรจุภัณฑ์กล้วยอบแผ่นของกลุ่มอาชีพสตรีผลิตกล้วยอบแผ่น ตำบลบางรักน้อย จังหวัดนนทบุรี. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์.
เมตต์ เมตต์การุณจิต. (2553). การบริหารจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วม: ประชาชนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และราชการ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: บุ๊ค พอยท์.
รัตนะ บัวสนธ์. (2535). การพัฒนาหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนเพื่อการถ่ายทอด
ภูมิปัญญาท้องถิ่น: กรณีศึกษาชุมชนแห่งหนึ่งในเขตภาคกลางตอนล่าง. ปริญญานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ศูนย์ท่องเที่ยวจังหวัดลำปาง. (2560). แหล่งท่องเที่ยว 13 อำเภอจังหวัดลำปาง. ลำปาง.
สัญญา เคณาภูมิ. (2551). ความสำเร็จของวิสาหกิจชุมชนใน 4 จังหวัดชายแดนลุ่มน้ำโขง. วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์.
สามารถ จันทร์สูรย์. (2536). ภูมิปัญญากับการพัฒนาชนบท. กรุงเทพฯ: มูลนิธิภูมิปัญญา.
สุดแดน วิสุทธิลักษณ์ และคณะ. (2556). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ (Creative Tourism). กรุงเทพฯ: องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน).
องค์การบริหารส่วนตำบลร่องเคาะ. (2562). แผนพัฒนาท้องถิ่น ประจำปี 2562. ค้นเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2562, จาก http://www.rongkho.go.th/web/
อังกูล สมคะเนย์. (2535). สภาพและปัญหาการนำภูมิปัญญาชาวบ้านมาพัฒนาหลักสูตรในโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดอุบลราชธานี. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Cohen, J.M., & Uphoff, N.T. (1981). Rural Development Participation: Concept and Measure For Project Design Implementation and Evaluation: Rural Development Committee Center for international Studies. New York: Cornell University Press.
Crane, P. & O’Regan, M. (2010). On PAR Using Patticipatory Action Research to Improve Early Intervention. Department of Families, Housing Community Services and Indigenous Affairs, Australian Government.
Jelincic, D.A. (2009). Splintering of Tourism Market: New Appearing Forms of Cultural Tourism as a Consequence of Changes in Everyday Lives. CollAntropol, 33(1).259-266.
McNulty, R. (2009). Creative Tourism. Retrieved on 10th January 2019, from http://www.cturbonew.com/4539cr eative-tourism conference-defines-news
Richards, R., & Wilson, J. (2006). Developing creativity in tourist experiences: a solution to the serial reproduction of culture? Tourism Management, 27. 1408-1413.
Wurzburger, R. (2010). Creative Tourism A Global Conversation how to provide unique creative experiences for travelers worldwide. International Conference on Creative Tourism in Santa Fe. New Mexico. USA.
