แนวทางการพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนฐานทุนวัฒนธรรมชาติพันธุ์ไทแสก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทพื้นที่บนฐานทุนวัฒนธรรมชาติพันธุ์ไทแสก 2) พัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนฐานทุนวัฒนธรรมชาติพันธุ์ไทแสก ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานชนิดลำดับเชิงสำรวจ เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลหลัก 7 คน และการสนทนากลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 10 คน รวมทั้งเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากนักท่องเที่ยว 400 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แนวคำถามการสนทนากลุ่ม และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนไทแสกบ้านอาจสามารถ จังหวัดนครพนม มีทุนวัฒนธรรมที่โดดเด่น ได้แก่ พิธีกรรมโองมู้ ประเพณีตรุษแสก ภาษาไทแสก การแสดงแสกเต้นสาก อาหารพื้นถิ่น และวิถีชีวิตริมแม่น้ำโขง ซึ่งมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ นักท่องเที่ยวให้ความสนใจอาหารท้องถิ่น วัฒนธรรมชาติพันธุ์ และประเพณีของชุมชนในระดับสูง กิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 3 กิจกรรม ได้แก่ การฝึกแสกเต้นสาก การทำเมี่ยงไทแสก และการเรียนรู้ภาษาไทแสก พร้อมทั้งออกแบบเส้นทางการท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงทุนวัฒนธรรมของชุมชน นอกจากนี้ ได้เสนอแนวทางการพัฒนา 3 ด้าน ได้แก่ การพัฒนากิจกรรมเชิงปฏิบัติการ การพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และการเสริมสร้างศักยภาพการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าการมีส่วนร่วมของชุมชนและการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติเป็นปัจจัยสำคัญต่อการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2562). วัฒนธรรมคุณค่าสู่มูลค่า. http://www.culture.go.th/culture_th/ewt_news.php?nid=3972&filename=index
กันตภพ บัวทอง, สุภัทรา ขียวศรี, และพรหมภัสสร ชุณหบุญญทิพย์. (2568). แนวทางการยกระดับเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงอาหารของจังหวัดนครพนมเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวกลุ่มไมซ์: กรณีศึกษาชนเผ่าไทแสก บ้านอาจสามารถ. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 17(1), 137-150. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/pimjournal/article/view/271972
กานต์มณี ไวยครุฑ. (2564). การพัฒนาศักยภาพชุมชนบนฐานทรัพยากรวัฒนธรรมไทย-มอญ ชุมชนบ้านงิ้ว จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 13(2), 135-146.
จิราภรณ์ พรหมเทพ และดุษฎี ช่วยสุข. (2565). ศักยภาพการท่องเที่ยวอาหารชุมชนอาจสามารถ จังหวัดนครพนม. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 17(59), 30-40.
ชวดี โกศล. (2561). การบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ในเขตพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยรังสิต.
ชัยณรงค์ ศรีรักษ์. (2565). การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนฐานมรดกภูมิปัญญาชุมชนบ้านโนนทัน จังหวัดหนองบัวลำภู. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 18(1), 86-110.
ฐิตาภา บำรุงศิลป์, รัศมี อิสลาม, และพิศาล แก้วอยู่. (2565). การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์เพื่อการอนุรักษ์ต่อยอดวัฒนธรรมลาวครั่ง บ้านกุดจอก จังหวัดชัยนาท. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 18(11), 45-61.
ดวงรัตน์ อินทร์รัตน์ (2565). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยั่งยืน กรณีศึกษาชุมชนไทดำ บ้านนาป่าหนาด อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 18(1), 1-25.
เดนหวั่วโองมู้ : ศาลเจ้า (แสก). (2542). ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน (เล่ม 4, น. 1340-1342). มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์. https://www.ldd.go.th/App_Storage/navigation/files/23_0.pdf
เทิดชาย ช่วยบำรุง. (2564). ความปกติสุขในความปกติใหม่: การท่องเที่ยวไทยในสถานการณ์ฉุกเฉิน. สุพีเรีย พริ้นติ้งเฮาท์.
พัชราภรณ์ จันทรฆาฎ, กานต์มณี ไวยครุฑ, และปรัชญพัชร วันอุทา. (2565). การยกระดับศักยภาพการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาพื้นที่บนฐานอัตลักษณ์ท้องถิ่นของตำบลบ้านงิ้ว อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 24(2), 19-27.
ภัยมณี แก้วสง่า, และนิศาชล จำนงศรี. (2555). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์: ทางเลือกใหม่ของการท่องเที่ยวไทย. Suranaree Journal of Social Science, 6(1), 92-109.
มนัส จันทร์พวง, วิยะณี ดังก้อง, ปาริฉัตร กุลเกลี้ยง, จุฬาภรณ์ ดวงตาดำ, จอมขวัญ เวียงเงิน, และนุชนาฏ ชาวปลายนา. (2566). การถอดบทเรียนการพัฒนาคุณภาพชีวิตโดยการใช้ทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนตำบลพระหลวง อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่. วารสาร มจร โกศัยปริทรรศน์, 1(1), 11-20.
ปรีชา ชัยปัญหา. (2553). แนวทางการจัดทำพจนานุกรมภาษาแสกฉบับชาวบ้านเพื่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูภาษาและภูมิปัญญาแสกบ้านบะหว้า ตำบลท่าเรือ อำเภอนาหว้า จังหวัดนครพนม. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ลัดดาวรรณ ทองใบ. (2561). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์กับการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 8(2), 103-112.
วรพงศ์ ผูกภู่ และคณะ. (2565). รูปแบบการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์บนฐานภูมิปัญญาช่างศิลป์จังหวัดนครปฐม. วารสารศิลปศาสตร์ราชมงคลสุวรรณภูมิ, 4(3), 443-460.
ศลิษา ธีรานนท์, และประกาศิต โสภณจรัสกุล. (2559). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์: ทางเลือก-ทางรอดของการท่องเที่ยวไทย. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยปทุมธานี, 8(2), 206-215.
ศศิธร ล่องเลิศ. (2560). รายงานการวิจัยเรื่อง การสืบทอดภูมิปัญญาแสกเต้นสากของกลุ่มชาติพันธุ์ไทแสก จังหวัดนครพนม. มหาวิทยาลัยนครพนม.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2566). ฐานข้อมูลกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย. https://ethnicity.sac.or.th
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). สำนักนายกรัฐมนตรี.
หนึ่งหทัย ขอผลกลาง และกันตภณ แก้วสง่า. (2564). แนวทางการพัฒนาท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย. วารสารการบริการและการท่องเที่ยวไทย, 16(1), 12-25.
อัครินทร์ อังกูรวงษ์วัฒนา. (2561). การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนโดยใช้ศักยภาพของภูมิปัญญาท้องถิ่นล้านนา [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยรังสิต.
อัญชลี ศรีเกตุ. (2565). การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนสู่วิถีที่ยั่งยืน. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(2), 270-279.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241-258). Greenwood.
Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), 97–116. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(99)00095-3
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1981). Rural development participation: Concepts and measures for project design, implementation and evaluation. Cornell University.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
Dickman, S. (1996). Tourism: An introductory text (2nd ed.). Hodder Education.
Richards, G. (2010). Creative tourism and local development. In R. Wurzburger (Ed.), Creative tourism: A global conversation: How to provide unique creative experiences for travelers worldwide. Sunstone Press.
Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. ATLAS News, 23, 16-20.
Smith, L. (2006). Uses of heritage. Routledge.
Throsby, D. (2010). The economics of cultural policy. Cambridge University Press.
Tosun, C. (2000). Limits to community participation in the tourism development process in developing countries. Tourism Management, 21(6), 613-633.
UNESCO. (2013). Creative economy report 2013 special edition: Widening local development pathways. UNESCO Publishing.
UNWTO. (2020). UNWTO tourism highlights: 2020 edition. World Tourism Organization.
