การตรวจสอบมิติความยั่งยืนของการปลูกมะพร้าวในประเทศไทย: การวิเคราะห์องค์ประกอบ เชิงยืนยันตามกรอบ Sustainable Coconut Charter (SCC)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การปลูกมะพร้าวมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจการเกษตรของประเทศไทยและเป็นแหล่งรายได้หลักของเกษตรกรรายย่อย อย่างไรก็ตาม ระบบการผลิตมะพร้าวกำลังเผชิญความท้าทายด้านความยั่งยืนจากการลดลงของผลผลิต ต้นมะพร้าวชราภาพ ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และข้อจำกัดด้านโครงสร้างตลาด แม้ว่าจะมีการนำกรอบมาตรฐานด้านความยั่งยืนมาใช้เพิ่มขึ้นในห่วงโซ่อุปทานสินค้าเกษตรแต่ยังขาดหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ยืนยันว่าโครงสร้างมิติความยั่งยืนสามารถอธิบายบริบทการปลูกมะพร้าวในประเทศไทยได้อย่างเหมาะสม การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อยืนยันโครงสร้างมิติความยั่งยืนของการปลูกมะพร้าวในประเทศไทยภายใต้กรอบ Sustainable Coconut Charter โดยใช้การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (Confirmatory Factor Analysis: CFA) ในการทดสอบแบบจำลองทั้งระดับลำดับแรกและลำดับที่สอง การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงปริมาณแบบภาคตัดขวาง โดยมีกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในห่วงโซ่อุปทานมะพร้าวจำนวน 47 ราย จากจังหวัดสุราษฎร์ธานี ประจวบคีรีขันธ์ และชุมพร
ผลการวิจัยพบว่า แบบจำลองมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดี และสามารถยืนยันโครงสร้างความยั่งยืนในลักษณะพหุมิติที่ประกอบด้วย 3 มิติ ได้แก่ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ตัวชี้วัดทั้ง 9 ตัว ได้แก่ การติดตามผลผลิต การกระจายรายได้ กลไกราคาที่โปร่งใส อาชีวอนามัยและความปลอดภัย การคุ้มครองสิทธิแรงงาน การมีตัวแทนเกษตรกร ความยืดหยุ่นต่อสภาพภูมิอากาศ การคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ และการจัดการดิน สามารถสะท้อนโครงสร้างแฝงได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยมิติด้านสิ่งแวดล้อมมีอิทธิพลสูงที่สุดต่อความยั่งยืนโดยรวม รองลงมาคือ ด้านสังคมและเศรษฐกิจ ซึ่งสะท้อนลักษณะโครงสร้างแบบลำดับชั้นของความยั่งยืนในบริบทเกษตรกรรายย่อยของประเทศไทย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). Guilford Press.
Danida Green Business Partnerships. (2019). Coconut value chains and smallholder livelihoods. Danida Green Business Partnerships.
Department of Agriculture (DOA). (2022). Coconut production and sustainability assessment in Thailand. Ministry of Agriculture and Cooperatives. https://www.doa.go.th
Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Capstone. https://doi.org/10.4324/9781849773348
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (2021). The state of food and agriculture 2021. https://www.fao.org
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (2022). Building climate-resilient agriculture. https://www.fao.org
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2022). AR6 Working Group II report: Impacts, adaptation and vulnerability. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2
International Labour Organization (ILO). (2021). Safety and health in agriculture. https://www.ilo.org
Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
Livelihoods Fund. (2020). Sustainability challenges in the coconut sector. https://livelihoods.eu
Office of Agricultural Economics (OAE). (2023). Coconut production statistics and outlook. https://www.oae.go.th
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2020). OECD-FAO guidance for responsible agricultural supply chains. https://doi.org/10.1787/9789264251052-en
Pretty, J. (2008). Agricultural sustainability: Concepts, principles and evidence. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 363(1491), 447-465. https://doi.org/10.1098/rstb.2007.2163
Sustainable Coconut Partnership (SCP). (2025). Sustainable Coconut Charter - Origin Standard v1.1. https://www.coconutpartnership.org
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. https://sdgs.un.org/2030agenda
United Nations. (2023). Sustainable supply chains and smallholder resilience. https://www.un.org/en/climatechange
