การพัฒนารูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดยใช้การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน: กรณีศึกษาอำเภอเมือง จังหวัดน่าน

พลกฤต รักจุล

ผู้แต่ง

พลกฤต รักจุล วิทยาลัยน่าน มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์

คำสำคัญ:

การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม, รูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม, จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษารูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมจังหวัดน่านที่มีผลต่อความต้องการของนักท่องเที่ยว (2) พัฒนารูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่ตอบสนองต่อความต้องการของนักท่องเที่ยว และ (3) ประเมินรูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมดังกล่าว โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน เริ่มจากการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการสัมภาษณ์ผู้รู้และจัดประชุมกลุ่มย่อยเพื่อออกแบบรูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม จากนั้นจึงดำเนินการวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างนักท่องเที่ยวที่เดินทางมายังอำเภอเมือง จังหวัดน่าน ซึ่งคัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มแบบเจาะจง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (Confirmatory Factor Analysis: CFA) ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในพื้นที่ศึกษาแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ได้แก่ (1) เส้นทางด้านหัตถศิลป์ (2) เส้นทางด้านผ้าทอ และ (3) เส้นทางด้านศาสนา ซึ่งมีคุณค่าเชิงประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม และวิถีชีวิตท้องถิ่นอย่างโดดเด่น โดยผลการประเมินรูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน พบว่า รูปแบบเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมประกอบด้วย 5 ด้าน เรียงลำดับความสำคัญจากมากไปน้อย คือ ด้านการเข้าถึง (Accessibility) ด้านกิจกรรม (Activities) ด้านดึงดูดใจ (Attractiveness) ด้านที่พัก (Accommodation) และด้านสิ่งอำนวยความสะดวก (Facilities) โดยมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบ (Factor Loading) เท่ากับ 0.95, 0.95, 0.94, 0.81 และ 0.74 ตามลำดับ และมีความผันแปรร่วมของตัวบ่งชี้ร้อยละ 89, 90, 90, 66 และ 54 นอกจากนี้ยัง พบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อความต้องการใช้บริการ ได้แก่ ความสะดวกในการเดินทาง ค่าใช้จ่ายที่เหมาะสม ข้อมูลประชาสัมพันธ์ที่เข้าถึงง่าย ความหลากหลายของกิจกรรม และคุณภาพบริการ การพัฒนาเส้นทางควรเน้นการอนุรักษ์อัตลักษณ์ท้องถิ่นควบคู่กับการสื่อสารการตลาดอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อส่งเสริมความตั้งใจในการกลับมาใช้บริการในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

กิจอุดม เสือเจริญ และรัชยา ภักดีจิตต์. (2562). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเมืองเก่าจังหวัดน่าน. วารสารการเมือง การบริหาร และกฎหมาย, 11(3), 223-250.

จักรพันธ์ แก้วสว่าง, ชัญญานุช แกล้วทนงค์, พงศ์พัฒน์ จุลมณีโชติ, พรธิตา เพ็ชเส้ง, พลอยชมพู โมสิกรัตน์, สิรภัทร กำแหง และจารุวรรณ ทองเนื้อแข็ง. (2567). ความคาดหวังของนักท่องเที่ยวที่มีต่อแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติกรณีศึกษาน้ําตกโตนงาช้าง อําเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. วารสารวิทยาการจัดการวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์, 6(2), 87–96.

จิตรา ปั้นรูป, วรรณิดา ชินบุตร, อภิญญา กันธิยะ, รสสุคนธ์ ธนะขว้าง, ภิสุทธิ์ การุณย์รักษา และเอกชัย ดวงใจ. (2561). แนวทางการพัฒนาการตลาดท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในจังหวัดน่าน. วารสารวิชาการแพรวากาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 5(3), 438–458.

นุชนารถ รัตนสุวงศ์ชัย. (2554). กลยุทธการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. วารสารมนุษยศาสตร์, 18(1), 31–50.

บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา. (2548). การพัฒนาท่องเที่ยวแบบยั่งยืน. เพรสแอนด์ดีไซน์.

ไมตรี ไชยมงคล และปรทิพย์ ฟักเจริญ. (2567). แนวโน้มการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสําหรับผู้สูงอายุในประเทศไทย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ, 16(3), 97–110.

วาสนา สุวรรณวิจิตร. (2564). รูปแบบการท่องเที่ยวบริเวณชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยที่สอดคล้องกับพฤติกรรมและความต้องการของนักท่องเที่ยว. วารสารการบริการและการท่องเที่ยวไทย, 16(2), 63-73.

วิจิตรา บุญแล. (2563). แนวทางการพัฒนาการสื่อสารการตลาดแบบบูรณาการเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดจันทบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยพะเยา.

ศิคริษฐ์ คุณชมภู, วรปภา อารีราษฎร์ และธรัช อารีราษฎร์. (2561). การติดตามผลการใช้ระบบการประยุกต์ ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วม. วารสารวิชาการการจัดการเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 5(1), 50–60.

ศศิธร ตันติเอกรัตน์. (2563). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและการสนับสนุนทางสังคมของนักเรียนประถมศึกษาที่มีภาวะนํ้าหนักเกิน อําเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 36(2), 50-61.

ศิริพร ถาวรวิสิทธิ์ และเสรี วงษ์มณฑา. (2564). แนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัด น่าน. วารสารสมาคมนักวิจัย, 26(1), 298–314.

สมชาย กระแจะเจิม, อธิธัช สิรวริศราม, ฐิติมา โห้ลำยอง และสุพัตรา ยอดสุรางค์. (2566). แนวคิดการจัดการการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจไมซ์ในบริบท-ของพื้นที่อำเภอหัวหิน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(1), 369–378.

สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดน่าน. (2567). สถานการณ์ท่องเที่ยวจังหวัดน่าน. สืบค้น 12 เมษายน 2568, จาก https://nan.mots.go.th/nan/news/2388.

Buhalis, D. (2000). Marketing the Competitive Destination of the Future. Tourism Management, 21(1), 97-116. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(99)00095-3

Dickman, C. R. (1996). Impact of exotic generalist predators on the native fauna of Australia. Wildlife Biology, 2(3), 185–195. https://doi.org/10.2981/wlb.1996.018

Etikan, I., Musa, S. A., & Alkassim, R. S. (2016). Comparison of convenience sampling and purposive sampling. American Journal of Theoretical and Applied Statistics, 5(1), 1-4.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). New Jersey: Prentice Hall.

Nunnally, J. C. & Bernstein, I. R. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). United States: McGraw-Hill.

Palinkas, L. A., Horwitz, S. M., Green, C. A., Wisdom, J. P., Duan, N., & Hoagwood, K. (2015). Purposeful sampling for qualitative data collection and analysis in mixed method implementation research. Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research, 42(5), 533–544. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4012002/

Rovinelli, R. J. & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Tijdschrift voor Onderwijsresearch, 2(2), 49–60.

Suksawat, T. (2024). The Dynamic of Generational Difference in Thai Workforce of Hotel industry: Implications of Recruitment, Retention, and Training. Retrieved 12 April 2025, from https://www.academia.edu/125042386/The_Dynamic_of_Generational_ Difference_in_Thai_Workforce_of_Hotel_industry_Implications_of_Recruitment_Retention_and_Training