การพัฒนาระบบโลจิสติกส์นำเข้า-ส่งออกสินค้าเกษตรไทย-จีน: กรณีศึกษาเส้นทางขนส่งมณฑลยูนนาน-ไทย ในเส้นทางแม่น้ำโขงและเส้นทางขนส่ง R3A

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโครงสร้างพื้นฐาน ลักษณะทางพลศาสตร์ของเส้นทางการขนส่ง สถานการณ์ปัจจุบัน ตลาด/ช่องทางการตลาด ของการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมการส่งออกสินค้าเกษตรไทยกับจีน โดยระบบท่าเรือพาณิชย์ในแม่นํ้า ล้านช้าง - แม่นํ้าโขงและเส้นขนส่ง R3A ซึ่งเป็นการวิจัยที่มุ้งเน้นหาข้อค้นพบหรือ รวบรวมข้อเท็จจริงและสารสนเทศ รวมถึงการวิเคราะห์ถึงโอกาสอุปสรรคของเส้นทางของโซ่อุปทานมังคุดส่งออกไปยังประเทศจีนตอนใต้ จากการศึกษาพบว่าปัจจุบันผู้ประกอบการนำเข้าส่งออกมังคุด ทั้งชาวไทยและชาวจีน ใช้เส้นทาง R3A เป็นหลักในการขนส่งมังคุดจากประเทศไทยไปยังประเทศจีนทางตอนใต้ โดยเส้นทางการขนส่งเส้นทาง R3A นั้น มีทั้งโอกาสและอุปสรรคคือ รถบรรทุกสินค้าของไทยไม่สามารถข้ามไปยังมณฑลยูนนานของจีนได้โดยตรง ส่งผลให้ต้องมีการเปลี่ยนถ่ายรถบรรทุกหรือตู้สินค้าที่ชายแดนประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว และประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน บ่อเต็น/บ่อหาน ในซึ่งในปัจจุบัน ยังใช้การ Cross Docking โดยการนำรถบรรทุกมาต่อกันก่อนทำการเปลี่ยนถ่ายโดยใช้แรงงานคน ทำให้มังคุดเกิดความเสียหายจากกระบวนการนี้ เนื่องจากแรงงานที่ใช้เป็นแรงงานคนของ สปป. ลาว และใช้การโยนสินค้าในการเปลี่ยนถ่าย รวมถึงสิ่งอำนวยความสะดวกบนเส้นทาง R3A ช่วงเส้นทาง สปป. ลาว จนถึงเมืองจิ่งหง สิบสองปันนา ยังมีน้อย อีกทั้งเส้นทางที่ยังเป็นทางคดเคี้ยว และเป็นทางหลวง 2 ช่องทาง รวมถึงจุดอำนวยความสะดวกต่าง ๆ เช่น สถานีบริการน้ำมัน ห้องสุขา จุดพักรถ และป้ายสัญญาณจราจรต่าง ๆ ยังมีน้อย ซึ่งอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ แต่เส้นทาง R3A ยังมีโอกาสในการขยายตัวสำหรับการส่งออก โดยหลังจากเปิดสะพานข้ามแม่น้ำโขงแห่งที่ 4 ส่งผลให้การเดินทางบนเส้นทาง R3A มีความสะดวกรวดเร็วมากยิ่งขึ้น เนื่องจากไม่ต้องเสียเวลารอข้ามฟากด้วยเรือแพขนานยนต์ ทำให้มีการใช้เส้นทางมากขึ้น รวมถึงในอนาคตหากมีการเปิดอาเซียนและการขนส่งข้ามประเทศมีความเสรียิ่งขึ้น เส้นทางนี้จะสามารถขยายตลาดไปยังพื้นที่ใกล้เคียงมณฑลยูนนาน รวมถึงการส่งสินค้าไปยัง สปป.ลาว ซึ่งมีแนวโน้มขยายตัวมากขึ้น ส่วนด้านการขนส่งโดยระบบท่าเรือพาณิชย์เชียงแสนนั้น ถึงแม้ในปัจจุบันจะไม่มีการส่งออกมังคุดหรือผลผลิตผลสดตามเส้นทาง แต่ยังคงมีสินค้าประเภทอื่นที่ต้องการขนส่งปริมาณสูงในแต่ละเที่ยว และมีอายุการเก็บรักษายาวนาน ซึ่งมีแนวโน้มขยายตัวในทุกปี แต่มีอุปสรรคเรื่องระดับน้ำที่มีปริมาณน้อยในบางช่วงเวลาของปี ทำให้ไม่สามารถขนส่งได้