กรอบแนวคิดการจัดการสารสนเทศเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนดิจิทัล: มุมมองบนฐานความต้องการผู้ใช้
DOI:
https://doi.org/10.14456/jiskku.2026.8คำสำคัญ:
การจัดการสารสนเทศ, การท่องเที่ยวชุมชนดิจิทัล, ความต้องการผู้ใช้, เมืองรอง, คุณภาพการให้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความต้องการสารสนเทศและปัญหาการจัดการสารสนเทศด้านการท่องเที่ยวชุมชนในบริบทพื้นที่เมืองรอง และเพื่อพัฒนากรอบแนวคิดการจัดการสารสนเทศเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนดิจิทัลบนฐานความต้องการผู้ใช้ โดยใช้กรณีศึกษาอำเภอฉวาง จังหวัดนครศรีธรรมราช
วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพร่วมกับการสังเคราะห์เชิงแนวคิด เก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 35 คน ประกอบด้วยผู้นำชุมชนหรือผู้ประสานงานด้านการท่องเที่ยว ผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว ผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้รับบริการผ่านช่องทางดิจิทัล (ผู้ใช้ดิจิทัล) โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง ข้อมูลที่ได้ถูกวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ โดยใช้กรอบวงจรการจัดการสารสนเทศ (Information Management Cycle: IMC) และกรอบคุณภาพการให้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Service Quality: e-SQ) เป็นกรอบในการวิเคราะห์และพัฒนากรอบแนวคิด การวิจัย
ข้อค้นพบ: ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาการจัดการสารสนเทศด้านการท่องเที่ยวชุมชนในพื้นที่เมืองรองมิได้เกิดจากการขาดเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นหลัก หากแต่เกิดจากการขาดกระบวนการจัดการสารสนเทศที่เป็นระบบ และขาดกลไกที่สามารถประสานความต้องการสารสนเทศของผู้ใช้หลายกลุ่ม ข้อมูลด้านการท่องเที่ยวมีลักษณะกระจัดกระจาย เปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล และยังขาดกลไกเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่งอย่างเป็นเอกภาพ จากข้อค้นพบดังกล่าว งานวิจัยได้พัฒนากรอบแนวคิดการจัดการสารสนเทศเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนดิจิทัล โดยกำหนดให้วงจรการจัดการสารสนเทศ (IMC) เป็นแกนกระบวนการหลักในลักษณะเชิงปฏิบัติการ เสนอ “กลไกประสานความต้องการสารสนเทศ” ก่อนเข้าสู่วงจรการจัดการสารสนเทศ และบูรณาการกรอบคุณภาพการให้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-SQ) เป็นกลไกกำกับคุณภาพข้ามทุกขั้นตอนของกระบวนการ
การประยุกต์ใช้จากการศึกษานี้: กรอบแนวคิดที่พัฒนาขึ้นสามารถใช้เป็นแนวทางเชิงแนวคิดในการออกแบบและปรับปรุงการจัดการสารสนเทศเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนดิจิทัลในพื้นที่เมืองรอง โดยช่วยให้ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าใจลำดับ บทบาท และความสัมพันธ์ของกระบวนการจัดการสารสนเทศอย่างเป็นระบบ ตลอดจนสามารถกำกับคุณภาพของข้อมูลและบริการดิจิทัลจากมุมมองของผู้ใช้ได้อย่างเหมาะสม ทั้งยังสามารถประยุกต์ใช้หรือปรับให้เหมาะสมกับบริบทการท่องเที่ยวชุมชนในพื้นที่อื่นที่มีลักษณะใกล้เคียงกันได้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Choo, C. W. (1996). The knowing organization: How organizations use information to construct meaning, create knowledge, and make decisions. International Journal of Information Management, 16(5), 329–340. https://doi.org/10.1016/0268-4012(96)00020-5
Choo, C. W. (2002). Information management for the intelligent organization: The art of scanning the environment (3rd ed.). Information Today.
Fodness, D., & Murray, B. (1999). A model of tourist information search behavior. Journal of Travel Research, 37(3), 220–230. https://doi.org/10.1177/004728759903700302
Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: Foundations and developments. Electronic Markets, 25(3), 179–188. https://doi.org/10.1007/s12525-015-0196-8
Ladhari, R. (2010). Developing e-service quality scales: A literature review. Journal of Retailing and Consumer Services, 17(6), 464–477. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2010.06.003
Lapuz, M. C. M. (2023). The role of local community empowerment in the digital transformation of rural tourism development in the Philippines. Technology in Society, 74, Article 102308. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2023.102308
OECD. (2018). OECD tourism trends and policies 2018. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/tour-2018-en
OECD. (2022). OECD tourism trends and policies 2022. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a8dd3019-en
Parasuraman, A., Zeithaml, V. A., & Malhotra, A. (2005). E-S-QUAL: A multiple-item scale for assessing electronic service quality. Journal of Service Research, 7(3), 213–233. https://doi.org/10.1177/1094670504271156
Rowley, J. (2007). The wisdom hierarchy: Representations of the DIKW hierarchy. Journal of Information Science, 33(2), 163–180. https://doi.org/10.1177/0165551506070706
Vogt, C. A., & Fesenmaier, D. R. (1998). Expanding the functional information search model. Annals of Tourism Research, 25(3), 551–578. https://doi.org/10.1016/S0160-7383(98)00010-3
Wilson, T. D. (1981). On user studies and information needs. Journal of Documentation, 37(1), 3–15. https://doi.org/10.1108/eb026702
World Economic Forum. (2017). Digital transformation initiative: Aviation, travel and tourism industry. https://www3.weforum.org/docs/IP/2017/MO/WEF_ATT_DigitalTransformation_WhitePaper.pdf
Xiang, Z., & Fesenmaier, D. R. (2022). Travel information search. In Z. Xiang, M. Fuchs, U. Gretzel, & W. Höpken (Eds.), Handbook of e-tourism (pp. 921–940). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-48652-5_55
Zarezadeh, Z. Z., Benckendorff, P., & Gretzel, U. (2023). Online tourist information search strategies. Tourism Management Perspectives, 48, Article 101140. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2023.101140
Zeithaml, V. A., Parasuraman, A., & Malhotra, A. (2002). Service quality delivery through Web sites: A critical review of extant knowledge. Journal of the Academy of Marketing Science, 30(4), 362–375. https://doi.org/10.1177/009207002236911
