การศึกษาความเชื่อ และพิธีกรรมเกี่ยวกับผี ของประชาชนจังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

         การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับผีของประชาชนจังหวัดบุรีรัมย์ โดยเฉพาะในกลุ่มชาติพันธุ์ไทยเขมรซึ่งมีวิถีชีวิตผูกพันกับความเชื่อเรื่องผีและสืบทอดต่อกันมาเป็นเวลานาน การเก็บข้อมูลใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจากผู้นำชุมชนและชาวบ้านในพื้นที่ตำบลบ้านบัว อำเภอเมือง และตำบลสามแวง อำเภอห้วยราช ผลการศึกษาพบว่า ความเชื่อเรื่องผียังคงมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของชาวบ้าน ทั้งในด้านการควบคุมพฤติกรรมทางสังคม การยึดถือจารีต และการอธิบายเหตุการณ์ที่เกินกว่าหลักเหตุผลทางวิทยาศาสตร์ เช่น การเจ็บป่วยหรือเหตุการณ์ผิดปกติ ซึ่งชาวบ้านมักเชื่อว่าเกิดจากอำนาจของผี จึงมีการประกอบพิธีกรรมเพื่อบูชาผีให้เกิดความพึงพอใจและไม่รบกวนชีวิตประจำวัน พิธีกรรม “มะม๊วด” เป็นพิธีกรรมสำคัญที่ใช้รักษาผู้ป่วยที่แพทย์แผนปัจจุบันไม่สามารถรักษาได้ โดยมีการ “โบล” หรือเสี่ยงทายเพื่อวินิจฉัยโรคผ่านการสื่อสารกับวิญญาณ งานวิจัยได้พัฒนาสื่อนวัตกรรมเพื่อส่งเสริมความเข้าใจพิธีกรรมดังกล่าว เช่น วีดิทัศน์ประกอบเพลง “วอนมะม๊วด” เพลงใหม่ “เรือมอัญจืนปลึง” และของที่ระลึกจากพิธีกรรม เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและสร้างรายได้แก่ชุมชน ผลการศึกษาชี้ว่า สื่อนวัตกรรมเหล่านี้ช่วยสร้างความตระหนักรู้ ส่งเสริมการอนุรักษ์ และสืบสานความเชื่อเกี่ยวกับผีให้คงอยู่เป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์วัฒนธรรมชาวบุรีรัมย์อย่างยั่งยืน