เงื่อนไขสำคัญในการจัดการร่วมด้านการจัดการขยะ กรณีศึกษาโรงไฟฟ้าขยะเทศบาลนครภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเงื่อนไขสำคัญในการจัดการร่วมด้าน
การจัดการขยะ กรณีศึกษาโรงไฟฟ้าขยะ เทศบาลนครภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต เป็นการศึกษาโดยเทียบเคียงจากแนวคิดของ Ostrom (1990) ที่ได้กำหนดกติกาในการจัดการร่วมด้านการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมไว้ทั้งหมด 8 ประการ ได้แก่ 1) ความชัดเจนของขอบเขตสิทธิชุมชน (Boundaries) 2) ความสอดคล้องกับกติกาชุมชน (Congruence) 3) การมีส่วนร่วมในการปรับปรุงกฎ กติกา (Collective-Choice Arrangements)4) การสอดส่องที่มีประสิทธิภาพ (Effective Monitoring) 5) การลงโทษอย่างค่อยเป็นค่อยไป (Gradual Sanctions) 6) กลไกการจัดการความขัดแย้ง (Conflict Resolution Mechanisms) 7) การยอมรับในสิทธิของชุมชน (Recognition of Rights) 8) การจัดการทรัพยากรที่เชื่อมโยงกับกฎหมายของชุมชน (Law) รวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เจาะลึก (In - Depth Interview) จากตัวแทนภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ซึ่งทั้ง
3 ภาคส่วนล้วนเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการขยะในเทศบาลนครภูเก็ต กล่าวคือภาครัฐเป็นผู้ดำเนินงานตามนโยบายการกำจัดขยะและสิ่งแวดล้อม ภาคเอกชนเป็นผู้ดำเนินการเผาขยะและผลิตกระแสไฟฟ้าตามสัญญาสัมปทาน และภาคประชาชนเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการแสดงความคิดเห็น ข้อเสนอแนะและข้อร้องเรียนที่กระทบต่อความเป็นอยู่
ผลการศึกษา พบว่าการบริหารจัดการของโรงไฟฟ้าขยะ เทศบาลนครภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต ทั้ง 3 ภาคส่วน ได้แก่ ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ได้ร่วมกันบริหารจัดการภายใต้เงื่อนไข 4 ประการ ได้แก่ 1) ความชัดเจนของขอบเขตสิทธิชุมชน (Boundaries) 2) การสอดส่องดูแลที่มีประสิทธิภาพ (Effective Monitoring) 3) การยอมรับในสิทธิของชุมชน (Recognition of Rights) 4) การจัดการทรัพยากรที่เชื่อมโยงและสอดคล้องกับกฎหมายชุมชนหรือระบบที่ใหญ่กว่า (Law) ซึ่งพบว่าส่วนใหญ่ให้ความสำคัญไปที่การสอดส่องดูแลที่มีประสิทธิภาพ โดยรับแจ้งเรื่องกลิ่นเป็นสำคัญ ทำให้การดำเนินงานละเลยการมีส่วนร่วมในเงื่อนไขด้านอื่น ดังนั้น ควรเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วน โดยเฉพาะภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น ไม่ว่าจะเป็นสถานที่ตั้งของโรงไฟฟ้าขยะ แนวทางในการบริหารจัดการ การร้องเรียนหรือแนวทางการแก้ปัญหาที่เกิดจากการดำเนินงานของโรงไฟฟ้าขยะที่กระทบต่อชุมชน การได้รับสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ รวมถึงความปลอดภัยด้านสุขอนามัย