การประเมินศักยภาพด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยวในชุมชนเมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

พงษ์พิพัฒน์ เสน่ห์ดี; ฤทัยภัทร พิมลศรี

ผู้แต่ง

พงษ์พิพัฒน์ เสน่ห์ดี อาจารย์สาขาวิชาการจัดการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
ฤทัยภัทร พิมลศรี อาจารย์สาขาวิชาการท่องเที่ยวและการโรงแรม มหาวิทยาลัยพะเยา

คำสำคัญ:

ศักยภาพ, การบริหารจัดการ , การท่องเที่ยวของชุมชน, เมืองโบราณเชียงแสน

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์ทางการท่องเที่ยวในชุมชนเมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย 2) ประเมินศักยภาพด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยวในชุมชนเมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย และ 3) เปรียบเทียบสถานการณ์ทางการท่องเที่ยวและศักยภาพด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยวในชุมชนเมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย จำแนกตามลักษณะทางประชากรศาสตร์ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาคือประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตเมืองโบราณเชียงแสน จำนวน 400 คน และใช้วิธีการสุ่มขนาดตัวอย่างแบบบังเอิญ ใช้แบบประเมินศักยภาพด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ทำการทดสอบเครื่องมือที่โดยทดสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาทดสอบความเชื่อมั่น ได้ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.94 ทำการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพื้นฐานและสถิติอนุมาน ประกอบด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่า T-test ค่า F-test หรือความแปรปรวนทางเดียว ผลการศึกษาพบว่า 1) ประชาชนที่มีอายุต่างกัน พิจารณาถึงสถานการณ์ทางการท่องเที่ยวในชุมชนเมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ด้านแหล่งท่องเที่ยวที่โดดเด่นหรือสิ่งดึงดูดใจสำคัญ แตกต่างกัน และประชาชนที่มีอายุและตำแหน่งต่างกัน พิจารณาถึงสถานการณ์ทางการท่องเที่ยวในชุมชนเมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ด้านหน่วยงานภาคีด้านการท่องเที่ยวในชุมชน แตกต่างกัน และ 2) ประชาชนที่มีการศึกษาต่างกัน พิจารณาถึงศักยภาพด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยวในชุมชนเมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ด้านสิ่งอำนวยความสะดวกแตกต่างกัน และประชาชนที่มีตำแหน่งต่างกัน พิจารณาถึงศักยภาพด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยวในชุมชนเมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ด้านทำเลที่ตั้งและการเข้าถึง แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

เอกสารอ้างอิง

กรมการท่องเที่ยว. (2566). แผนพัฒนาการท่องเที่ยวจังหวัดเชียงราย พ.ศ. 2566–2570. กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.

กรมศิลปากร. (2566). แผนอนุรักษ์และฟื้นฟูเมืองโบราณเชียงแสน. กระทรวงวัฒนธรรม.

ชิตาวีร์ สุขคร. (2562). การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในประเทศไทย. วารสารเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวสู่ความยั่งยืน, 1(2), 1-7.

ชุดา วิมุกตายน. (2568). การพัฒนาแนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยั่งยืน. ช่อดอกปีบปริทัศน์, 1(1), 74-86.

เทศบาลตำบลเวียงเชียงแสน. (2565). ข้อมูลทั่วไป. https://www.wiangchiangsaen.go.th/data.php?id=2

รณพรหม ชุนงาม, สุภัททา ปิณฑะแพทย์, และธีรวุฒิ บุณยโสภณ. (2565). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ของชุมชนในยุคดิจิทัล. วารสารศิลปการจัดการ, 6(2), 949-968.

สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเชียงราย. (2565). เมืองโบราณเชียงแสน. https://www.cots.go.th/travelview/detail.php?id=128

สุดที่รัก นุชนาถ, ทัศนียา กันนุฬา, สำเภา มีบุญ, ธีระยุทธ เมฆประสาท, ณัฐพงศ์ รามนัฏ, ประกาศิต บุญรัตน์, และปาโมกข์ ทรัพย์บุญเกิด. (2568). ความภักดีตราสินค้าในฐานะตัวแปรคั่นกลางที่เชื่อมโยงการซื้อขายระหว่างธุรกิจกับธุรกิจและการสื่อสารการตลาดสู่ความยั่งยืนในการทำการตลาดของฟิล์มกรองแสงแบรนด์ 3M. วารสารบริหารธุรกิจอุตสาหกรรม, 7(1), 117-138.

สุพรรณี เขียวชอุ่ม, จิรัตน์ เขียวชอุ่ม, และแสนศักดิ์ ศิริพานิช. (2566). การพัฒนาสมรรถนะของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน: การวิจัยแบบผสานวิธีกรณีศึกษาตำบลเกาะหมาก อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 40(2), 1-30.

สุวิญชา รักหาญ, กนกกานต์ แก้วนุช, และเทิดชาย ช่วยบำรุง. (2566). การพัฒนาเกณฑ์การประเมินการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนสู่ความยั่งยืน. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม โรงเรียนพระปริยัติสามัญวัดสระเรียง, 7(3), 64-81.

อภิปิยา เทียนทรัพย์. (2566). แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาภูมิทัศน์เมืองโบราณเชียงแสน จ.เชียงราย. สาระศาสตร์, 6(1), 166-179.

Chen, C. F., & Tsai, D. (2007). How destination image and evaluative factors affect behavioral intentions? Tourism Management, 28(4), 1115-1122.

Choi, H. C., & Sirakaya, E. (2006). Sustainability indicators for managing community tourism. Tourism Management, 27(6), 1274-1289.

Giampiccoli, A., & Saayman, M. (2018). Community-based tourism development model and community participation. African Journal of Hospitality, Tourism and Leisure, 7(4), 1-27.

Gunn, C. A., & Var, T. (2002). Tourism planning: Basics, concepts, cases. Psychology Press.

Lee, H., Calvin, K., Dasgupta, D., Krinner, G., Mukherji, A., Thorne, P., ... Park, Y. (2023). IPCC, 2023: Climate change 2023: Synthesis report, summary for policymakers. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Core writing team, H. Lee and J. Romero (Eds.)]. IPCC.

Mowforth, M., & Munt, I. (2015). Tourism and sustainability: Development, globalisation and new tourism in the Third World. Routledge.

Muckosy, P., & Mitchell, J. (2008). A misguided quest: Community-based tourism in Latin America. ODI.

Pongsakornrungsilp, P., Pongsakornrungsilp, S., Jansom, A., & Chinchanachokchai, S. (2022). Rethinking sustainable tourism management: Learning from the COVID-19 pandemic to co-create future of Krabi tourism, Thailand. Sustainability, 14(18), Article 11375.

Prentice, R. (2004). Tourist motivation and typologies. In Tourism: The business of hospitality and travel (3rd ed.). Pearson Education.

Richards, G. (2023). Place, culture, and quality of life. In Handbook of tourism and quality-of-life research II: Enhancing the lives of tourists, residents of host communities and service providers (pp. 37-48). Springer International Publishing.

Ruiz-Ballesteros, E. (2011). Social-ecological resilience and community-based tourism: An approach from Agua Blanca, Ecuador. Tourism Management, 32(3), 655-666.

Syawal, A. S., & Gandri, L. (2025). Sustainable nature-based tourism development: A feasibility assessment of a coastal tourism area. Ecotourism and Environment Conservation, 2(2), 51-67.

Timothy, D. J. (2002). Tourism and political boundaries. Routledge.

UNWTO. (2018). Historic Sanctuary of Machu Picchu. https://whc.unesco.org/en/list/274/

UNWTO. (2023). Tourism for inclusive growth: Integrating communities into tourism development. United Nations World Tourism Organization.

Wong, C. U., & McKercher, B. (2011). Tourist information center staff as knowledge brokers: The case of Macau. Annals of Tourism Research, 38(2), 481-498.