ระบบการกระจายสินค้าสีเขียวสู่ชุมชนอย่างยั่งยืน กรณีศึกษาหมู่บ้านหนองห้าตะวันตก อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง

ปัญจพร จันทะวงษ์

ผู้แต่ง

ปัญจพร จันทะวงษ์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาโลจิสติกส์และธุรกิจระหว่างประเทศ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง

คำสำคัญ:

ระบบกระจายสินค้า, โลจิสติกส์สีเขียว, การขนส่งอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ระบบกระจายสินค้าสู่ชุมชน และออกแบบระบบกระจายสินค้าสีเขียวสู่ชุมชนอย่างยั่งยืน กรณีศึกษาหมู่บ้านหนองห้าตะวันตก อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง มีการใช้วิธีคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในโซ่อุปทานการกระจายสินค้า เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม การสนทนากลุ่มย่อย รวมถึงการวิเคราะห์ข้อมูลตามแนวคิดแบบจำลอง SCOR Model และแนวคิดด้านโลจิสติกส์สีเขียว ผลการวิจัยพบว่า ระบบการกระจายสินค้าสู่ชุมชนควรประยุกต์ใช้แนวคิดการสื่อสารโลจิสติกส์สีเขียวเพื่อมุ่งลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดยใช้เทคโนโลยีสนับสนุนการสื่อสารและการจัดการข้อมูลอย่างเหมาะสม การจัดเตรียมสินค้าคงคลังควรอ้างอิงตามข้อมูลความต้องการของลูกค้าในแต่ละช่วงเวลาเพื่อลดความสูญเปล่าและรองรับความผันผวนได้ นอกจากนี้ควรคำนึงการใช้พลังงานหมุนเวียน การรีไซเคิล และการจัดการของเสียอย่างเป็นระบบ รวมถึงการวางแผนเส้นทางการขนส่งที่ประหยัดพลังงานและใช้ยานพาหนะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ควรเน้นการกระจายสินค้าท้องถิ่นและสร้างเครือข่ายโลจิสติกส์ระหว่างผู้ผลิตและผู้จำหน่ายในพื้นที่ โดยคำนึงถึงบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมตลอดกระบวนการ ตั้งแต่การผลิต การใช้ ไปจนถึงการกำจัด การออกแบบระบบกระจายสินค้าสีเขียวที่พัฒนาขึ้นนี้ จะสามารถเป็นแนวทางช่วยลดต้นทุนการขนส่งและการจัดการสินค้าคงคลัง ลดการปล่อยมลพิษและปริมาณขยะบรรจุภัณฑ์ ส่งผลให้ชุมชนมีระบบกระจายสินค้าที่ยั่งยืนมากขึ้น

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2566). รายงานสถานการณ์สิ่งแวดล้อมประเทศไทย พ.ศ. 2566. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2564). ชุมชนยั่งยืนด้วยตนเอง. http://www.kriengsak.com/Self%E2%80%93Sustained-Community%3ASSC

บุญโชค บุญมี และธนัสถา โรจนตระกูล. (2564). การพัฒนาชุมชนเข้มแข็งอย่างยั่งยืน : กรณีศึกษาเทศบาลตำบลบ้านกล้วย อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 6(3), 133-141.

พชรพจน์ นันทรามาศ สุปรีย์ ศรีสำราญ และสุคนธ์ทิพย์ ชัยสายัณห์. (2565). Green Logistics เมื่อบริบทโลกเปลี่ยนไป การขนส่งสินค้าทางถนนไทยต้องเปลี่ยนตาม. https://krungthai.com/Download/economyresources/EconomyResourcesDownload_477Green_Logistic.pdf

สัญญา ยิ้มสิริ แววมยุรา คำสุข และมรกต กำแพงเพชร. (2562). ตัวแบบสมการโครงสร้างของการจัดการโซ่อุปทานสีเขียวผลการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อม และผลการดำเนินงานด้านเศรษฐกิจที่มีผลต่อความได้เปรียบในการแข่งขันของอุตสาหกรรมการแปรรูปอาหารในประเทศไทย [รายงานฉบับสมบูรณ์]. มหาวิทยาลัยบูรพา.

สหประชาชาติ ประเทศไทย. (2566). เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน. https://thailand.un.org/th/sdgs/11

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). รายงานสถานการณ์สิ่งแวดล้อมของประเทศไทย พ.ศ. 2565. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

สุเทพ นิ่มสาย ณัฐพล รังสฤษฏ์วรการ และสหรัตถ์ อารีราษฏร์. (2563). โซ่อุปทานสีเขียว: นวัตกรรมเพื่อสร้างศักยภาพการแข่งขันที่ยั่งยืน. https://progreenecon.files.wordpress.com/2019/04/green-logistics-suthep-et-al-version-6-dec.pdf

Aem-On, K., Setamani, S.-O., Chandrachai, A., & Sinthupinyo, S. (2024). Empowering supply chain resilience in high-growth SMEs: Integrating SCOR model with resilience strategies. TEM Journal, 13(2), 1331–1344. https://doi.org/10.18421/TEM132-47

Alkandi, I., Almulihi, A., Alrizq, M., Alghamdi, A., & Saidatulakmal, M. (2024). Green supply chain management, business performance, and future challenges: Evidence from emerging industrial sector. Sustainability, 17(1), Article 29. https://doi.org/10.3390/su17010029

Anil, K. (2015). Green logistics for sustainable development: An analytical review. IOSRD International Journal of Business, 1(1), 7-13.

Anna, Y. D., Ram, D. G., & Ram, R. (2014). Value chains in IT-enabled services: Towards a reference model. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/252023193_Value_Chains_in_IT-enabled_Services_Towards_a_Reference_Model

Council of Supply Chain Management Professional. (2010). CSCMP Supply chain management definitions and glossary. https://cscmp.org/CSCMP/Academia/SCM_Definitions_and_Glossary_of_Terms/CSCMP/Educate/SCM_Definitions_and_Glossary_of_Terms.aspx?hkey=60879588-f65f-4ab5-8c4b-6878815ef921

Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications.

David, W. (2020). Logistics vs. supply chain management: What’s the difference?. https://jindal.utdallas.edu/blog/logistics-vs-supply-chain-management/

Fu, X., Lin, C., & Ma, X. (2024). Research on the application of green supply chain management based on SCOR model: A case study of Apple Inc. Advances in Economics, Management and Political Sciences, 79, 140–150.

Gupta, P., Sharma, Y., Chauhan, A., Parewa, B., Rai, P., & Naik, N. (2025). Investigation of green supply chain management practices and sustainability in Indian manufacturing enterprises using a structural equation modelling approach. Scientific Reports, 15(1), Article 12345. https://doi.org/10.1038/s41598-025-95940-9

Kramarz, M., Kmiecik, M., & Wierzbicka, A. (2025). Logistics network features supporting coordination by 3PL. Sustainability, 17(17), Article 7994. https://doi.org/10.3390/su17177994

Krzysztof, Z. (2020). Green Logistics: The way to environmental sustainability of logistics. Empirical evidence from Polish SMEs. European Journal of Sustainable Development, 9(4), 231-240.

Kusrini, E. et al. (2019). Supply chain performance measurement using Supply Chain Operation Reference (SCOR) 12.0 Model: A case study in a leather SME in Indonesia. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering 697, 1-10.

Li, X., Zhang, Y., & Chen, J. (2022). Green last-mile delivery: An optimization model integrating electric vehicles and energy-efficient routing. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 109, Article 103318. https://doi.org/10.1016/j.trd.2022.103318

Li, Z., Liu, X., & Zhang, Y. (2025). Consumer environmental awareness and competition in two-stage supply chains. Journal of Environmental Management, 300, Article 113700. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.113700

Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). SAGE Publications.

Porter, M. E., & Kramer, M. R. (2019). Creating shared value. Harvard Business Review, 89(1/2), 62–77.

Sayam, R., Meena, L., & Suthep, M. (2022). Green logistics (GL) for environmental sustainability: A review in search of strategies for Thailand’s GL management. ABAC Journal, 42(2), 293-319.

Seroka-S., O., & Ociepa-K., A. (2019). Green logistics and circular economy. Transportation Research Procedia, 39, 471–479.

Singh, R., Sharma, P., & Kumar, S. (2021). Bio-based packaging and renewable energy in sustainable food supply chains: Evidence from India. Sustainable Production and Consumption, 27, 151–162. https://doi.org/10.1016/j.spc.2020.10.012

United Nations. (2023). Fast facts – What is sustainable development? https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2023/08/what-is-sustainable-development/

Zhang, Y., Liu, W., Yu, Y., & Wang, Y. (2021). A multi-objective optimization model for sustainable logistics network design considering carbon emissions. Sustainable Production and Consumption, 25, 217–229. https://doi.org/10.1016/j.spc.2020.09.015